Sendu Agli póst
silfuregils@eyjan.is
21.05 2009 - 21 ummæli »

Samfélagið og lögmálin

Athyglisverð grein frá Stefáni Snævarr um tíma markaðshyggju og ríkisafskipta.

Stendur meðal annars:

„Tryggva Þór láist líka að nefna þá staðreynd að þjóðarframleiðslan í BNA og hugsanlega heimsins alls jókst meira á ári á ríkisafskiptaskeiðinu á fyrstu áratugunum eftir stríð en á markaðsvæðingaskeiðinu mikla 1980-2007. Í ofan á lag þénar meðalkaninn minna nú á unna klukkustund en fyrir þrjátíu árum þrátt fyrir um 3% hagvöxt á ári að meðaltali. Hinir ríku eru orðnir miklu ríkari, þeir fátæku jafnvel fátækari og millistéttin stendur í stað, verður að puða myrkranna á milli og taka stór lán til að geta aukið kaupgetu sína. Um þetta geta menn fræðst í bókum á borð við The Conscience of a Liberal eftir Paul Krugman og America: Who stole the Dream? eftir þá Steele og Bartlett. Auk þess er fjöldinn alllur af stuttum pistlum á Netinu þar sem þetta er staðhæft, t.d. í nýlegum pistli hagfræðingsins Robert Reich sem sat í stjórn Bill Clintons.“

Og:

„En ég er mjög efins um að samfélagið lúti lögmálum, kannski er hægt að framkvæma lýðræðislegan sósíalisma eða frjálst markaðskerfi undir einhverjum mér óþekktum kringumstæður. Viðurkennt skal þó að kenningar kommúnista er enn vitlausari en kenningar frjálshyggjumanna, það er þrátt  fyrir allt vit í sumu sem þeir síðarnefndu segja.“

21 ummæli

Rita ummæli

Haraldur
21.05 2009 kl.20:08

Stefán Snævarr gleymir að heimurinn var í rúst eftir stríðið.

Andrés Ingi
21.05 2009 kl.20:14

Svör Tryggva Þórs eru einnig athyglisverð og málefnaleg.

Báðir eiga þarna góða spretti.

Jónas Tryggvi
21.05 2009 kl.20:15

Mæli með The Conscience of a Liberal eftir Paul Krugman, hún tekur óhefta markaðshyggju alveg í gegn. Nýja bókin eftir George Soros er líka áhugaverð lesning, fyndið að maður einsog hann með 50 ára reynslu af öllu sem tengist fjármálakerfinu, sé með svona ótrúlega mikla vantrú á frjálsum markaði og talar í raun fyrir hertu eftirliti.

Sigursteinn Másson
21.05 2009 kl.20:20

Sennilega er samanburður Stefáns við tímabílið eftir stríð ekki raunhæfur. Það er ekki aðalatriði heldur hitt að ef markmiðið um sem mestan hagvöxt á að vera í fyrirrúmi eru allar líkur á því að mannkynið muni tortíma sér og jarðlífi eins og við þekkjum það á nokkrum áratugum.

Það er ekki víst að bráðnun jöklanna, flóðin, þurrkarnir og ofsafengnar veðursveiflur tortými mannkyninu út af fyrir sig en þegar 700 milljónir jarðarbúa hafa misst heimili sín síðla þessarar aldar vegna hlýnunar af mannavöldum til viðbótar við offjölgun mannkyns munu styrjaldir klára verkið.

60 ára keppikefli hagfræðinga um hagvöxt er sennilega hættulegasta ógn mannkyns í næstu framtíð. Nauðsyn nýrrar náttúrlegrar leiðar er knýjandi.

Haraldur
21.05 2009 kl.20:23

Nefnið eitt land þar sem ríkisstjórn hefur beitt óheftri markaðshyggju.

Nýi Dexter
21.05 2009 kl.20:37

Þegar ég var lítill dugði 1 fyrirvinna á heimili. Nú þarf 2 og dugir varla til.

hey
21.05 2009 kl.20:42

Þegar ég var lítill vorum við systkyn tvo og þrjú saman í herb. Enginn bíll á heimilinu og minna um tilbreytingar varðandi mat og afþreyingu. Með þessu móti var hægt að komast af með eina fyrirvinnu.
Er ekki viss um að svoleiðis gangi í dag.
Samt er þetta nú ekki svo ýkja langt síðan.

Jonas Bjarnason efnaverkfræðingur
21.05 2009 kl.20:49

- Margir véfengja mæliaðferð hagvaxtar og ekki bara sérfræðingar. Enda er orðið „hagvöxtur“ býsna yfirgripsmikið og hreint ekki látlaust orð. Þegar til framtíðar er litiið þá er nokkuð ljóst, að mannkynið verður að finna nýjar leiðir til að mata hagfræðinga og réttlæta stjórnvaldsákvarðanir og undirbúa fólk til að sætta sig við einhvers konar jafnvægi í stað krafna um sífelldan hagvöxt. Það er varla unnt að ræða hagvöxt á heimsvísu án þess að taka fyrir sífellda trjátöku á regnskógabeltum heims í Brasilíu, Borneo og Sumatra. Við ræðum um árlega og næstum stöðuga minnkun regnskóga án þess að depla auga. Kína framleiðir hundruð milljóna tonna af kolum á ári og eru þeir þó langt frá sínum markmiðum. Svo geta menn reiknað út hversu lengi unnt er að anda hreinu lofti.

Kjartan Hafsteins
21.05 2009 kl.21:01

Mjög góðir og réttir punktar hjá Stefáni Snævarr. Frjálshyggjuöfgar þeirra félaganna Tryggva Þórs og Hólmsteins voru vandlega prófaðir í útrásinni. Einkunnargjöfin kom í hruninu…

Rómverji
21.05 2009 kl.21:17

Hagfræði eru sprottin upp úr hungurástandi. Skortur er frumforsendan.

Hagfræðingur talar alltaf til þín eins og þú sért sveltandi maður, jafnvel þótt þú sért að springa úr spiki.

Svo eru áhöld um að hagfræði séu vísindi. Sjálfum finnst mér gaman að lesa alþýðlega þjóðhagfræði og sögulega, t.d. eftir menn eins og Galbraith. Hagfræði með viti.

baldur mcqueen
21.05 2009 kl.21:40

Sammála Rómverja; Galbraith er góður.

The signal feature of the mass escape from reality that occurred in 1929 and before – and which has characterized every previous specualtive outburst from the South Sea Bubble to the Florida land boom – was that it carried Authority with it. Governments were either bemused as were the speculators or they deemed it unwise to be sane at a time when sanity exposed one to ridicule, condemnation for spoiling the game, or the threat of severe political retribution.
(J.K. Galbraith, The Great Crash 1929 – bls. 28)

Jón Steinsson
21.05 2009 kl.21:47

Það er rétt að ójöfnuður hefur aukist hröðum skrefum í Bandaríkjunum síðustu 30 árin og svo virðist sem kaupmáttur þeirra sem verst standa hafi orðið eftir. Þó er mjög erfitt að mæla þróun kaupmáttar yfir 30 ára tímabil. Margar af þeim tölum sem menn nota eru misvísandi þar sem þær taka ekki tillit til „fringe benefits“ svo sem lífeyris og heilbrigðistrygginga. Þar að auki eru flestir hagfræðingar sem hafa kynnt sér þessi mál sammála um að verðbólga í Bandaríkjunum hafi verið ofmetin um a.m.k. 1% á ári á áratugunum frá 1970-1995 og því kaupmáttaraukning vanmetin að sama skapi. (Þess má einnig geta að stór hluti af hagvexti Bandaríkjanna á þessum tíma skýrist af fólksfjölgun en ekki hagvexti á mann.)

Margar skýringar hafa verið settar fram að topp fræðimönnum um þessa þróun. Sumar hafa með frjáls viðskipti, aðrar með óhefta fjármagshyggju (sem er ekki það sama og óheft markaðshyggja), enn aðrar með þróun menntunar í Bandaríkjunum. Ég mæli sérstaklega með eftirfarandi bók um þetta efni:

http://www.amazon.com/Race-between-Education-Technology/dp/0674028678/ref=sr_1_1?ie=UTF8&s=books&qid=1242942029&sr=8-1

skuld
21.05 2009 kl.21:52

Varðandi ummæli Sigursteins Mássonar og Jónasar Bjarnarsonar þá má benda á að krafan um endalausan hagvöxt (og hættuna sem sú stefna leggur á móður Jörð) er ekki afleiðing markaðsskipulagsins heldur fjármálakerfisins eða réttara sagt peningamyndunar í gegnum útlán.

Til þess að halda kerfinu gangandi þannig að skuldir séu greiddar auka VAXTA þá er nauðsynlegt að hagkerfin stækki því annars eru ekki nægir fjármunir í kerfinu til þess að standa undir skuldunum (dr. Hudson fjallaði stuttlega um þennan punkt í heimsókn sinni hér)

Það er algjör misskilningur að setja jafnaðarmerki á milli hagvaxtar og lífgæða. Frítími fyrir fjölskyldu, vini og áhugmál er t.d. grundvallarlífsgæði. Ég er ekki frá því að lífgæði Íslendinga myndu batna umtalsvert ef vinnuvikan væri stytt niður í fjóra daga þótt hagvöxtur myndi sjálfsagt dragast töluvert saman fyrir vikið.

Í skuldahagkerfi eins og því sem við lifum nú í eru breytingar sem þessar nær óhugsandi. Kerfið myndi hrynja – ef það er ekki nú þegar hrunið. Þetta gengur náttúrulega ekki upp til lengdar. Maður þarf nú ekki að horfa á graf af veldisvexti til þess að sjá hversu vitlaust þetta er. Auðvita eru takmörk fyrir því hversu langt hægt er að ganga á náttúruauðlindir – okkur getur ekki fjölgað endarlaust.

Burt með skort og skuldir. Lifi auður og frelsi.

AB
21.05 2009 kl.21:54

@Jónas Tryggvi 20:15
Nýja bókin eftir George Soros er líka áhugaverð lesning, fyndið að maður einsog hann með 50 ára reynslu af öllu sem tengist fjármálakerfinu, sé með svona ótrúlega mikla vantrú á frjálsum markaði og talar í raun fyrir hertu eftirliti.

Er „fyndið“ rétta orðið? – ég hefði frekar sagt athyglisvert eða jafnvel mjög athyglisvert.

V.
21.05 2009 kl.22:07

Sammála Skuld. Samantekt t.d Chris Martenson á þessu hlutum fær hárin á manni til að rísa – og mann langar í mikið af bjór á eftir. Ég sé ekki í hverju hans feill liggur, því miður.
http://www.chrismartenson.com/crashcourse

Viðar Ingvason
21.05 2009 kl.23:24

Hægri-vinstri uppsetning á þessum málum er úrelt. Mannskepnan misnotar alltaf óheft frelsi. Hagvaxtakrafan er hluti af græðgisvæðingunni.
Á meðan ríkisstjórnir voldugustu ríkja halda áfram að fæða gamla spákaupmennsku-efnahagskerfið með fé skattgreiðenda, hækkar fallið sem bíður kerfisins jafnt og þétt. Hrun núverandi kerfisins er forsemda fyrir því að nýtt og heilbrigðara kerfi verði til. Viðskiptadrifið efnahagskerfi þarf að leggja niður og framleiðsludrifið kerfi að taka við. Ísland er versta dæmi heimsins um viðskiptadrifið efnahagskerfi þar sem lítil verðmæti voru á bakvið þensluna. Þau litlu verðmæti sem voru notuð í blöðruna hér voru að mestu stolin frá ríkissjóði Íslands.

Eyjólfur
22.05 2009 kl.00:16

Sammála síðasta ræðumanni.
Öll hægri-vinstri uppsetning á hruni Íslands er algjört bull.
Að blanda markaði inn í málið er það líka.

Það hefur einfaldlega ekkert með málið að gera.
Ágætis byrjun væri sjúkt klíkusamfélag og græðgi,
þar sem enginn var að gæta almannahagsmuna.

Betra að sjá myndina hér áður en það er sett í stærra samhengi.
Spyrjið Próf. Black.

Svalan
22.05 2009 kl.00:24

Blandað hagkerfi hefur alltaf verið málið þ.e. það besta frá báðum ;-)

Richard Ulfarsson
22.05 2009 kl.06:13

Það er alveg sama hversu fínar kenningar og “-isma” maðurinn finnur upp þær munu alltaf verða misnotaðar af einstaklingum og hópum sér til framdráttar.

Þó svo þjónar Guðs hafi misþyrmt og nauðgað börnum, er það ekki boðskapur Biblíunnar.

Váli
22.05 2009 kl.07:34

Rétt hjá þér Richard það á ekki skylt við boðskap bilblíunnar. Það sem er hins vegar ámælisvert er hvernig kirkjan tekur á málum sem koma upp. Þeir vernda oftast þann sem brýtur á börnunum í stað þess að henda þeim öfugum út.

Jón Einarsson
22.05 2009 kl.12:00

Þessu óskylt, en smellpassar við fyrirsögnina hjá þér er LÖGMÁLIÐ um að íslenskt SAMFÉLAG þurfi alltaf að láta plata sig í svikamyllum. Decode, Herbalife, bankasvikamylla íslenskra stórglæpamanna(a.k.a útrásarvíkingar) svo fá dæmi séu nefnd. Nú er komið glænýtt svindldæmi og eins og við manninn mælt henda menn veskinu sínu í þessa sölumenn snákaolíu og leyfa þeim að taka það sem þeir vilja úr veskinu gegn því að fá að vera svindlaðir upp úr skónum. Kæru íslendingar sem einn eiga pening:
http://www.visir.is/article/20090521/IDROTTIR/493614971 Njótið vel.

Þín skoðun

Athugið: Eyjan hvetur lesendur til að segja skoðun sína á fréttum og bloggfærslum á vefnum. Við biðjum um að notað sé rétt nafn og að athugasemdir séu málefnalegar og skrifaðar af háttvísi. Nauðsynlegt er að gefa upp rétt netfang sem er virkt. Meiðandi ummæli verða ekki liðin. Ritstjórn áskilur sér rétt til að fjarlægja ummæli sem hún telur ekki birtingarhæf.

 


Leturstærðir


Leit


Aðrir miðlar