Færslur fyrir febrúar, 2009
Ekki mikil endurnýjun hjá Samfylkingu
Í Sjálfstæðisflokknum í Reykjavík fá þátttakendur í prófkjöri að velja á milli Illuga Gunnarssonar og Guðlaugs Þórs Þórðarsonar í fyrsta sætið.
Aðrir hafa ekki gefið sig fram í það. Þannig að aðrir koma ekki til greina.
Í Samfylkingunni í Reykjavík er fyrsta sætið frátekið fyrir Jóhönnu Sigurðardóttur. Ingibjörg Sólrún gaf það eftir og er ein í framboði í annað sætið.
Össur er svo einn í framboði í þriðja sætið.
Enginn virðist ætla að leggja í þessa gömlu forystumenn úr flokknum.
Nema Jón Baldvin sem mér skilst að bjóði sig fram í 1.-8. sæti. Jú og gamli byltingarsinninn Pétur Tyrfingsson.
Svo kemur hópur sem býður sig fram í fjórða sætið. Helgi Hjörvar, Ásta Ragnheiður, Mörður og Skúli Helgason.
Þetta boðar varla mikla endurnýjun í flokknum.
Bensínokur
Enn einu sinni komast olíufélögin í sviðsljósið vegna vafasamra viðskiptahátta.
Ríkisútvarpið upplýsir þetta:
Olíufélögin leggja í dag nánast tvöfalt fleiri krónur ofan á hvern lítra af díselolíu, meðal annars vegna flutningskostnaðar og álagningar en þau gerðu árið 2005. Álagning á bensín hækkar einnig mikið.
Kannski þarf að borga upp skuldasúpu sem sum félögin eru í. En á krepputímum ber þetta ekki vott um mikla umhyggju fyrir kjörum almennings.
Bréf um mútur, ásakanir Davíðs, Cosser og pólitík sem íþróttalýsingu
Sérmeðferð
Það er áhugavert að sjávarútvegsfyrirtæki og lífeyrissjóðir krefjast sérmeðferðar við uppgjör framvirkra samninga þar sem þeir segja að samningforsendur séu brostnar. Á þá er hlustað og lítur út fyrir að þeir eigi að fá sér meðferð.
Samningsforsendur okkar lána eru líka brostnar en á okkur er ekki hlustað.
Svona er óþolandi.
— — —
Óeðlileg fyrirgreiðsla eða mútur
Hvaða fólk er þetta sem hefur fengið óeðlilega fyrirgreiðslu í bankakerfinu?
Það er ekkert óeðlilegt við að stjórnmálamenn séu aðilar að fyrirtækjarekstri og taki lán eins og við hin en það sem virðist hafa gerst er eftirfarandi:
Stjórnmálamaður stofnar einkahlutafélag með takmarkaðri ábyrgð og fær lán hjá banka til hlutabréfakaupa eða til að nota í einhverjum viðskiptum. Hann skrifar ekki undir persónulegar ábyrgðir eins og við hin þurfum að gera í svona tilvikum.
Ef dæmið hjá honum gengur upp græðir hann og bankinn fær vexti, alir ánægðir.
Ef illa gengur og allt fer á hausinn þá tapar stjórnmálamaðurinn hlutafé sínu, oft um 500 þúsund og bankinn afskrifar lánið.
Ef þetta heitir ekki mútur á mannamáli þá er ég ekki með eðlilegan skilning á íslenskri tungu.
Undanfarið hafa spjótin beinst að tveimur stjórnmálamönnum, (reyndar er annar fyrrverandi, en hinn er enn á þingi) en hvorugum þeirra hefur tekist að hreinsa sig með trúverðugum hætti.
Eru þeir fleiri en þessir tveir?
Getur verið að þessi seinagangur í öllu sé vegna spillingar í kerfinu. Enginn þorir að taka ákvarðanir.
Menn þori ekki að velta við neinum steinum af ótta við að koma upp um sjálfan sig.
— — —
Ráðning formanns bankastjórnar
Steingrími er nokkur vorkun í þessu því stór hluti íslenskt viðskiptalífs er markerað af nákvæmlega því sem gerðist merð Ormson, þ.e. eigendaskipti – eignir seldar út úr fyrirtækinu – fyrirtækið skuldsett upp úr öllu valdi. Þetta leiðir síðan til þess að þegar á gefur eins og núna rúlla fyrirtækin hvert af öðru. Fjöldi dæma um nákvæmlega þetta og svona voru stöndug og traust fyrirtæki raunar eyðilögð. Það eru ekki bara bankamenn sem hafa komið efnahagnum í þessa stöðu, meira eða minna allt viðskiptalífið var þessu marki brennt. Spurning hvort þessi áhrifaþáttur sé ekki að leika efnahagslífið enn verr en bankahrunið sem slíkt. Svo ekki sé minnst á byggingabransann sem blóðmjólkaði þennslutímann og byggði langt umfram raunverulega þörf sem á stóran þátt í atvinnuleysinu núna.
— — —
Ásakanir Davíðs
Raunverulega var Davíð að ýja að því að stjórnmálastéttinni hafi verið mútað. Ásökunin vofir raunverulega yfir öllum alþingismönnum og hugsanlega sveitarstjórnarmönnum. Nú stendur uppá stjórnmálamenn að hreinsa sig.
Bara þetta eitt og sér gæti útskýrt lömunina eða sprengjulostið sem ríkisstjórnin var haldin.
Ef Davíð fer fram þá verður það undir eigin merkjum. Hann jarðaði í raun og veru sína samherja í Sjálfstæðisflokknum í þessu viðtali. Ef ummæli hans eru grandskoðuð sést hversu alvarlegar ásakanirnar eru. Eitruð pilla hans gamla vina BB var athyglisverð. Snýr hún kannski að framboði Bjarna frænda?
Davíð mun fara fram undir merkjum siðbótar og hreinnar samvisku. Hann mun lofa að koma öllu upp á borðið og velta við öllum steinum. Hann býr yfir gríðarmikilli vitneskju.
Þetta gæti bara orðið spennandi…
— — —
Brennuvargar vilja slökkva elda
Öll þessi samtök eru þannig að manni setur hroll.
Í morgun fékk ég tölvupóst frá Viðskiptaráði sem ætlar að fjalla um Endurreisn Íslands.
Fyrsti maður á ræðulistanum er framkvæmdastjóri Viðskiptaráðs, sem hefur raunar aðalstarf af því að vera forstjóri Exista.
Hvernig ætlar sá maður og samtök á hans vegum að fjalla um “Endurreisn Íslands” þegar augljóst er að hann veit ekkert um málið. Enda í hópi þeirra sem settu okkur á hausinn til að byrja með.
Talandi um að láta brennuvargana slökkva eldana.
— — —
Cosser
Ég leitaði stuttlega að einhverju um þennan milljarðamæring.
Í Wall Street Journal hefur ekki verið minnst á hann einu orði síðustu 2 árin.
Í Financial Times fæst sama niðurstaða – ekki múkk.
Í Bloomberg er minnst á hann í 4 fréttum sem eru ekki um neitt eða sem tengjast þessu númer 2 hér að neðan.
Þegar maður gramsar í Google sér maður að:
1. Hann hefur verið útvarpsþulur hjá ABC í Ástralíu einhvern tíman.
2. Hann stofnaði áskriftarsjónvarp sem er kallað “failed”, þ.e. sem misheppnaðist. Það félag var sett á markað á 90 sent en var í 24 sentum þegar Cossers hætti hjá félaginu – greinilega í ekki allt of góðu.
Hvernig er hægt að vera milljarðamæringur í dollurum og þetta er umfjöllunin? Ég bara spyr.
Ef Cosser biður mig fallega skal ég segja honum hver ég er og þá getum við átt viðræður um þessi mál.
— — —
Ísland í eigu óreiðumanna
Ofurlaun eru fyrir ofurmenni enda bera þeir mikla ábyrgð.
Ábyrgð þeirra virðist hafa verið fólgin í því að:
a) hámarka gengi hlutabréfa ”útvalinna” hluthafa.
b) fjármagna kaup útvalinna hluthafa á hlutabréfum.
c) Hjálpa þeim að stinga undan skatti.
Það má leiða líkur að því að erlendar fjárfestingar sem verða nú á næstu misserum séu fjáfestingar “óreiðumanna”
Hvernig getur einhver maður frá landi sem er eins fjarri Íslandi og hægt er að komast, hafa áhuga á því að kaup Gjaldþrota Morgunblað sem skuldar 5 miljarða og Tónlistar hús sem á að kosta 12 miljarða í landi sem einungis búa 300,000 manns? Hvað óreiðumenn tengdust þessum verkefnum?
Ekki var farið strax í það að kyrrsetja eigur óreiðumanna strax eftir hrun Glitnis.
Það er með ólíkindum að ekki er komi í ljós hversu mikið af peningum var flutt úr landi vikurnar fyrir þrot Glitnis þar til hinir bankarnir fóru í þrot. Bretar gerðu það sem þeir gátu til að stoppa peningatilfærsur.
Nú munu þessir víkingar koma aftur til landsins á næstu misserum og kaupa upp allt atvinnulífið á brunaútsölu. En það verður ekki gert í þeirra nafni.
Eigum við að láta þetta viðgangast?
— — —
Pólitísk umræða um efnisatriði eða sem íþróttalýsing
Í morgun var merkilegt viðtal við Birgi Guðmundsson blaðamann og lektor á Akureyri um þá stöðu sem komin er upp á Alþingi eftir að annar framsóknarmannanna í viðskiptanefnd myndaði nýjan meirihluta þar með Sjálfstæðisflokknum. Umræðan snerist um kosningaheim og leikfléttur en ekkert um efnisatriði málsins: Í fyrsta lagi af hverju það er brýn nauðsyn nú að breyta stjórnskipulagi Seðlabanka Íslands með þeim hætti að skerpt sé á hæfniskröfum og ábyrgð Seðlabankastjóra og komi á fót faglegu peningastefnuráði með aðild utanaðkomandi sérfræðinga í peningamálum. Í öðru lagi um hvað hin vænta skýrsla sérfræðinganefndar Evrópusambandsins sé og hvort efni hennar snerti í raun efni hins afmarkaða frumvarps um Seðlabanka Íslands.
Hið sorglega við umræðu á þessum kappleikjanótum er sú nöturlega staðreynd að endurheimt trausts á Seðlabankanum með skipun nýrra faglegra stjórnenda og raunverulegt frumkvæði og verkstjórn bankans við að losa um risavaxnar stöður erlendra fjárfesta í íslensku krónunni eru lykilatriði við að losa þjóðina úr alvarlegri gjaldeyriskreppu. Úrlausn hennar er forsenda þess að við getum farið að hraðlækka stýrivexti og brugðist þannig við fjármálakreppunni sem er að sliga bæði atvinnulíf og heimili í landinu. Fulltrúar Alþjóðagjaldeyrissjóðsins eru væntanlegir innan tveggja daga til mikilvægra viðræðna um næstu skref. Allt tal um að frumvarp um nauðsynlegar breytingar í Seðlabanka Íslands við þessar aðstæður sé einelti er í raun móðgun við þær þúsundir sem eiga í vaxandi erfiðleikum og missa vinnuna dag frá degi. Er fólk búið að gleyma að sitjandi seðlabankastjóri hefur bæði lýst opinberlega yfir andstöðu við samstarf við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn og ítrekað reynt að bregða fæti fyrir vinnuna með því að reyna að gera áætlunina tortryggilega? Þessi kjarnahluti íslenska bankakerfisins varð tæknilega gjaldþrota og þarna sitja einu stjórnendurnir óhreyfðir í öllu kerfinu, FME meðtalið. Hvað hefur svo Seðlabankinn undir þessari forystu verið að gera til lausnar gjaldeyriskreppunni?
Og hver er hin brýna ástæða frestunar nú að mati fulltrúa Sjálfstæðisflokks og Höskuldar Þórhallssonar? Jú það er koma skýrsla sérfræðinganefndar framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins sem falið var að skoða eflingu og samræmingu fjármálaeftirlits þvert á landamæri og mögulega aukið hlutverk Seðlabanka Evrópu eða nýrrar fjölþjóðlegrar stofnunar á þessu sviði. Afar athyglisvert og mikilvægt fyrir Íslendinga að fylgjast náið með þróun á þessu sviði en snýst einfaldlega ekkert um það hvort Seðlabanki Evrópu eða aðrir seðlabankar sem ákvarða beitingu stjórntækja á borð við stýrivexti hyggist breyta hæfniskröfum eða ráðningarferli bankastjóra, hvað þá að til standi að leggja niður peningastefnuráð með faglega skipuðum og reyndum aðilum. Þetta er himinhrópandi augljóst yfirvarp enda mun vinna við eflingu fjármálaeftirlits og endurbætur regluverks á fjármálamarkaði verða fyrirferðamikil á alþjóðavettvangi næstu misserin. Þá mun einnig fara fram ítarlega umræða um og skoðun á markmiðum peningastefnunnar beggja vegna Atlantshafsins og þar viljum við líka vera virkir þátttakendur. Loks mundi aðild að ESB og þáttta í ERM aðlögunina eflaust kalla á endurskoðun regluverks um Seðlabanka Íslands. Ekkert af þessu snertir hins vegar skerpingu á faglegri hæfni, kröfum og aðkomu fleiri hæfra sérfræðinga að ákvörðunum innan bankans. Það er sjálfstætt verkefni sem ekki má bíða nú.
Svar Birgis Guðmundssonar um þetta atriði var athyglisvert. Hann vildi ekki ræða hvort skýrslan hefði eitthvað með málið að gera enda væri það kannski í sjálfu sér ekkert aðalatriði á meðan einhver teldi að svo væri. Þetta snerist um hvað mönnum liði vel með þegar þeir afgreiddu mál. Með fullri virðingu fyrir tilfinningalífi Höskuldar Þórhallssonar þá eiga kjósendur og þeir sem horfa fram á gjaldþrot rétt á því að þingmenn byggi ákvarðanir um framgang brýnna mála á eins faglegum og málefnalegum grundvelli og hægt er og geti rökstutt það vafningalaust. Fjöldi þingmanna getur haft á tilfinningu að hinar eða þessar skýrslur sem væntanlegar eru bæði frá Evrópusambandinu, bandaríska seðlabankanum, OECD eða alþjóðlegum viðskiptaháskólum muni snerta hin eða þessi mál sem til vinnslu er í þinginu og snúast um brýnar aðgerðir til að endurheimta traust á íslenskt fjármálakerfi og efnahagslíf. Er rétt af Alþingi Íslendinga að fresta þessum málum um ótilgreindan tíma ef einhverjum þingmönnum liði betur við afgreiðslu þeirra ef þeir hafa fyrst lesið skýrslur fjölþjóðastofnana. Engin þessara skýrslna mun flytja okkur hin endanlega sannleik um fyrirkomulag allra mála og ekkert lát mun verða á útkomu þeirra. Margar munu eflaust koma efni Seðlabankafrumvarpsins miklu meira við en væntanlega skýrsla um eflingu fjármálaeftirlits þvert á landamæri sem nú er notuð sem yfirvarp fyrir töfum. Hve lengi eigum við að bíða og eftir hverju nákvæmlega?
Að lokum: Ég heyrði því fleygt að Godot muni mæta á landsfund Sjálfstæðisflokksins til að kynna framtíðarsýn flokksins í gjaldmiðils- og Evrópumálum.
Góður ritstjóri?
Ég held að ritstjórn blaða sé aðallega þrotlaus vinna.
Ritstjórar þurfa að hafa yfirsýn en líka næmt auga fyrir smáatriðum.
Það gerir vinnuna ekki auðveldari að alls staðar eru dagblöð í dauðateygjunum.
Það er sagt að Styrmir Gunnarsson hafi oft verið átján tíma á dag í vinnunni.
Gunnar Smári lagði sig stundum á skrifstofunni með símaskrá undir hausnum þegar hann var ritstjóri.
Óskar Magnússon – sem raunar er gamall fréttastjóri af síðdegisblaði – telur að Davíð Oddsson geti orðið góður ritstjóri.
Ég er ekki viss um það.
Eða kannski er ég bara móðgaður fyrir hönd blaðamannastéttarinnar – að álitið sé að maður sem hefur varla komið nálægt blaðamennsku geti ritstýrt stóru dagblaði.
Ég er hins vegar viss um að Davíð gæti skrifað fjarska áhugaverðar blaðagreinar. Það væri jafnvel þess virði að ráða hann sem fastan dálkahöfund.
Innan við þriðjungur ánægður með Ólaf Ragnar
Þetta sætir nokkrum tíðindum.
Því líklega er þetta í fyrsta skipti í sögu lýðveldisins að Íslendingar hafa forseta sem er verulega óvinsæll.
Traustið virðist heldur ekki upp á marga fiska meðal þjóðarinnar.
Aðeins 13 prósent segjast treysta Alþingi vel og 11 prósent Seðlabankanum.
Sigurður og stóra lánið
Sigurður Einarsson og félagar hans gengu frá íslensku krónunni í gjaldeyrisbraski sínu.
Það sem hann er í rauninni að segja í þessu viðtali er að íslenska ríkið hafi ekki tekið nógu mikla peninga að láni til að dæla í bankann hans.
Bankarnir vældu og vældu um stóra lánið. Það kom ekki.
En hefði það einhverju bjargað?
Öðru en að lengja í hengingarólinni.
Og gera íslenska ríkið ennþá skuldugra í leiðinni.
Hudson um skuldaafskriftir
Ég vitnaði um daginn í hagfræðinginn Michael Hudson.
Hann segir að við lifum í olígarkíi hér á Vesturlöndum og þess vegna sé bönkum hjálpað en ekki almenningi. Nauðsynlegt sé hins vegar að afskrifa húsnæðisskuldir venjulegs fólks sem getur ekki borgað.
Hér er ágætt viðtal við Hudson á vefsjónvarpsstöðinni Renegade Economist.
Og hér eru ummæli Hudsons sem ég birti um daginn.
“When it comes to cleaning up the Greenspan Bubble legacy by writing down homeowner mortgage debt, the Treasury proposal offers homeowners $50 billion – just [half of one percent] of the $10 trillion Wall Street bailout to date, and less than half the amount given to AIG to pay its hedge fund speculators on their derivative gambles.
The Treasury has handed out $25 billion to each and every big bank, so just two of these banks alone got as much as the reported one-quarter of all homeowners in America suffering from Negative Equity on their homes and in need of mortgage renegotiation. Yet today’s economic shrinkage cannot be reversed without a recovery in consumer demand.
The economy has lost the “virtual wealth” in higher-priced homes and the stock market, and must rely on after-tax earnings. But I see little concern for wage earners in the Treasury plan. Without debt relief, consumer spending and business investment will not recover.“
Við skulum taka mark á Stanley Greenberg
Jónas Bjarnason efnaverkfræðingur sendi mér þessa grein.
— — —
- Við skulum aðskilja alveg viðskiptabanka og fjárfestingarbanka og setja þeim seinni stífar reglur um upplýsingaskyldu og umfang.-
- Hin þekkti stjórnmálavísindamaður Stanley Greenberg sagði um síðustu áramót á a.m.k. einum tveimur sjónvarpstöðvum í BNA, að Wall Street væri dautt og sömuleiðis fjárfestingarbankar eins og við þekkjum þá. Hann var mjög dramatískur í sínum orðum og það er eins víst, að hann hafi ýkt svolítið. Þegar má sjá uppdráttarsýkina, sem er að myndast í Wall Street. Það sem hann væntanlega meinar er, að áhættustarfsemi í fjárfestingarmálum hefur steypt okkur í glötun. Smám saman fóru fyrirtæki og fjárfestingarbankar að hagræða eigin efnahagsreikningi með skráningu á eigin fé og taka þar inn nánast botnlaust og brjálað óáþreifanlega hluti eins og viðskiptavild og væntingar. Eða fóru að fela skuldir og auka þannig í sýndarveruleikanum eignir og sína bónusa í leiðinni. – Viðskiptabankar eiga að stunda hefðbundin útlán til einstaklinga og fyrirtækja. Einnig eiga þeir að taka þátt í takmarkaðri fjárfestingarstarfsemi í tengslum við hagræðingar og sameiningar fyrirtækja og stunda ráðgjafarstörf um viðskiptamál.
- Fjárfestingarútrásirnar eru loftbólurnar, sem við þekkjum nú betur en áður. Þær komu víða inn í fyrirtæki með fyrirtækjakaupum og síðan ennfrekari viðskiptum og hlutafé fór þá sífellt vaxandi. Ný fyrirtæki og ný nöfn, eða kennitölur, helltust yfir okkur og yfirsýn glataðist. Þannig hélt leikurinn áfram og það gat enginn lifandi maður metið hversu stórt hlutfall af eigin fé var loft, því þar að baki var mat fjölda manna með smá innlegg hér og þar í öðrum fyrirtækjum, sem keypt höfðu verið eða sameinast öðrum. Við minnumst hringekjanna í flugrekstrarbransanum, en sífellt var leystur út hagnaður.
- Og smám saman störfuðu fleiri og fleiri manns í slíkum fjárfestingarfyrirtækjum og auðurinn virtist vera óþrjótandi. Rætt var um fjárfestingargeirann eða fjármálageirann og hversu mikið hann lagði af mörkum til þjóðarframleiðslu og hversu margir störfuðu þar. Á meðan þetta var gangandi myndaðist eins konar loftbrú eða loftsvið fyrir ofan höfuð fólks, þar sem peningar fluttust um frá einu landi til annars og frá einu fyrirtækinu til annarra. Sífellt var leitað leiða með hæstri ávöxtun og framhjá skattlagningu og féð rann þá leið, sem hafði minnsta mótsöðu. Þetta var eins og rafmagnið eða vatnið. Það rennur undan spennunni eða hallanum og fer þær leiðir, sem hafa minnsta mótstöðu. Og flestir virtust ánægðir með þetta allt saman og athugasemdir voru bara merki um öfund eða vanþekking.
- En smám saman varð þetta svið, svelgurinn, yfir höfðum okkar viðkvæmt fyrir truflunum. Stjórnvöld fóru að reka augun í atriði, sem voru ólögleg og þau voru bönnuð og hinir ábyrgu sektaðir og settir í fangelsi sbr. Enron og World.com. – Aðrir fylgdust með álengdar. – En öll starfsemin, fjárfestingaumsvifin, byggðist í grunninum á gömlum gildum eins og rafmagni og annarri orku, mat, mannauði, landi og vatni. – Auðlindir voru mjólkaðar og óhófið þurfti sitt. En allt saman byggðist eins og margt annað á lausafé, sem er eins og blóðið í líkama okkar. Við getum verið feit, þ.e. orkumikil, en ef blóðið skortir eða að það inniheldur ekki nægilegt súrefni, þá deyr jafnvel feitur maður þótt hann hafi næga orku í fituvefjum sínum eða vegna þess, að hann skortir vatn. Blóðið inniheldur hverju sinni bara brot af öllum orkubirgðunum, en það er lífsnauðsynlegt samt.
- Á sama hátt er lausaféð takmarkað og það rennur þangað, sem hæstir vextir eru í boði og væntanlega sem áhættuminnstir. Þegar of langt hefur verið gengið og lausafjárskortur fer að gera vart við sig, þá breiðist hann út eins og blóðeitrun. Hann byrjar kannski bara á einum stað og þá lendir einhver í gjaldþroti, en þótt hann eigi eignir, þá verður hann að hafa lausafé og ef hann lendir í gjaldþroti, þá verða eignir hans seldar á lægra verði, en þær hafa verið metnar eða bókfærðar á og margir tapa fé. Öll gjaldþrotastarfsemin þarf sitt til að geta farið fram og hún tekur til sín hluta af lausu fé og aftur erum við komin að lausafé og skorti á því. Þegar sár myndast á þjáðum líkama, þá dregur það til sín aukið blóð og bólga myndast kunnuglega á þeim stað. Hvað starfa nú margir í skilanefndum bankanna og hvað kostar það allt, fyrir utan verðrýrnun eignasafna?
- Þegar kreppa byrjar, þá breiðist kerfisvandinn út frá einu landi til annars og almenningur og fjármagnseigendur halda að sér höndum og versla minna en áður og geymir laust fé og heldur því frá því að lenda yfir í svelginn, sem er helsjúkur. Millilandaviðskipti minnka og innanlandsframleiðsla vestrænna hagkerfa minnkar um sinn. Af hverju þarf svo að vera? Spyrji sig hver fyrir sig. Af hverju kaupi ég ekki það nú, sem ég ætlaði að kaupa? Ég get verið atvinnulaus eða einhver mér nástaddur og ég verð að vera reiðubúinn til að aðstoða vini og vandamenn. Svo liggur í loftinu, að fólk sparar. En það getur verið óskynsamlegt, en ég bara veit það ekkert og ég óttast hið versta.
- Síðan kemur í ljós, að aðeins hluti af öllum fjármálastarfsmönnum fær atvinnu þegar nýtt jafnvægisástand myndast og rólegt ástand. Margt fólk hefur starfað við eitthvað, sem ekki er þörf fyrir lengur og þeir, sem eru annars staðar, eru ekkert tilbúnir að greiða fyrir einhverja starfsemi, sem hann kann ekki að meta að beinlínis hafnar. Af hverju þurfa viðskipti í svokölluðum iðnvæddum löndum að vera af og til í sveiflum og sumum mjög slæmum?
- Gunnar Tómasson hagfræðingur hefur nýlega upplýst almenning í Silfri Egils um það hvað Bretton-Woods stuðull er. Hann segir til um hlutfall loftsins, eða loftbólanna, miðað við áþreifanlegar eignir. – Þegar stuðullinn verður of hár, þá hrynur allt saman. Gunnar líkti þessu við skip, sem fær smám saman of þunga yfirbyggingu þar til stöðugleikinn er horfinn. Þá kantrar skipið.
Hvers vegna hafa stjórnvöld og eftirlitsstofnanir ekki upplýst fólk um þessa hluti? Eða fjármálaftirlitið? – Nei, það var á kafi við eitthvað allt annað og var of upptekið við það. Almenningur þarf því miður að læra brögðin. Og hvað hafa útrásarvíkingarnir skilið eftir sig? Eftir að rykið hefur sest? Rangar fjárfestingar eða of miklar og einstaka nýja þjónustu, sem fólk er tilbúið að meta. Og einstakar framfarir og hátæknigræjur, sem hafa kannski komið eitthvað fyrr til nota í tölvubransanum en annars væri. Annars er loftið bara ólykt, sem eftir situr í útlöndum þar sem orðspor landsins hefur beðið hnekki. Púðrið hefur aðallega farið í að reita fjaðrirnar af öðrum spekúlöntum. Eins og í póker, þar sem engin verðmæti eru sköpuð og gróði er tekinn frá öðrum, sem tapa fé. Hugmyndafræðingarnir segja, að hin ósýnilega hönd sjái ætíð um að einhver hagræðing eða verðmætasköpun eigi sér stað í öllum frjálsum viðskiptum, en það er bara við vissar aðstæður, sem varla eru merkjanlegar ofar höfðum fólks, þar sem peningasvelgurinn líður um heiminn eins og norðurljósin og reitir verðmæti af fólki, sem hefur ekki aðstæður til að gæta sín, og jafnvel sparifé þess. Adam gamli Smith sá ekki svelginn fyrir sér, fjárfestingaævintýrin.
Þessvegna skulum við skipta bönkum upp í viðskipta- og fjárfestingarbanka og koma í veg fyrir það, að menn sameini fjárfestingarbanka almennri bankaþjónustu vegna þess að bankabandittar geta notað sparifé almennings í hrikaleg ævintýri. Það gerðist með Icesave og Kaupthing-edge. Bankarnir buðu háa vexti á sparireikningum, en fjármunina ætluðu þeir síðan að nota í brjálæðislegar ævintýrafjárfestingar einhvers staðar í heiminu á meðan dansinn varð sífellt brjálaðari. Ef menn greiða 5,75% á sparireikningum í Bretlandi, þá verða menn að lána féð út á 8-9% að lágmarki eða kannski 10%. Þetta hefði ekki getað gerst, ef bannað hefði verið að sameina almenna bankaþjónustu með almennri viðskiptastarfsemi og fjárfestingarævintýri. En í þeim seinni dönsuðu ævintýraprinsarnir okkar eins og fólkið á Hruna forðum. En fólk virtist dekra við þessa menn og líta upp til þeirra eins og skurðgoða. Það virðist vera gamall ósiður að dýrka mammonsklaustrin og það lið, sem þar vinnur. Af hverju hafa verið hærri kaupkjör í bönkum en á almennum vinnumarkaði? Ábyrgð? Gamall ósiður, sem Sverrir Hermannsson hefur lýst fyrir okkur með mörgum blaðagreinum. Mammonsklaustrin í útlöndum eru eins og konungshallir þannig að þetta er alþjóðlegt fyrirbæri. Og mörg af hinum stóru og gömlu fyrirtækjum á Íslandi voru gerð að fjárfestingarfyrirtækjum og einstakir sparisjóðir líka. Dansinn í kring um Sparisjóð Hafnarfjarðar og SPRON er minnisstæður og er hann skelfilegur. Beitan fólst í því, að gera sparisjóðina að fjárfestingabönkum með sameiningu við stóru bankana og gróðinn átti að verða mikill. Fyrir skömmu ritaði ungur Hafnfirðingur litla blaðagrein og stakk upp á því, að menn stofnuðu sparisjóð í Hafnarfirði.
Meira um skattaskjól
Tryggvi Herbertsson og Vilhjálmur Egilsson bera það til baka að þeir hafi neitað að taka umfjöllun um eignir Íslendinga í skattaskjólum erlendis inn í skýrslu um íslenskt skattaumhverfi. Tryggvi segist lítið hafa mætt á fundi nefndarinnar.
Neitun Vilhjálms er reyndar dálítið einkennileg, því hún felur það í sér að hann hafi viljað láta kanna hvernig væri hægt að gera Ísland að einu af þessu umdeildu svæðum í heiminum – semsagt að skattaparadís.
Svona eru orð Vilhjálms í frétt Fréttablaðsins:
Vilhjálmur segir rétt að hann hafi ekki verið fylgjandi tillögu Indriða. Indriði hafi ekki kynnt neina úttekt á skattaskjólum heldur „smávegis texta eftir sjálfan sig“, unninn upp úr grein sem hann hafði skrifað, og viljað fá hann birtan óbreyttan. Nefndarmönnum hafi ekki þótt textinn eiga erindi í skýrsluna. Enn fremur hafi ekkert verið í þessum texta Indriða sem hafi neitt að gera með það sem nú er í umræðunni varðandi skattaskjól og eignir Íslendinga þar.
Hann segist hafa viljað gera víðtækari úttekt sem sneri að því að skoða hvað aðrar þjóðir gerðu til að laða til sín skattgreiðendur en nefndin hafi ekki haft tök á því og umfjöllun um þau mál því orðið afar fátækleg þegar upp var staðið. „Við Tryggvi Þór fengum aldrei hljómgrunn til að fjalla sérstaklega um þetta,“ segir hann.
„Þannig að það var ekki þannig að við hefðum verið að beita okkur gegn umfjöllun um skattaskjól heldur þvert á móti. Ef við hefðum fengið að ráða þá hefði verið vönduð úttekt á því hvað aðrar þjóðir eru að gera til að laða til sín skattgreiðendur. Sem er annað heiti á því sem Indriði kallar skattaskjól,“ segir Vilhjálmur.
Aðspurður segir Vilhjálmur orðið við í þessu samhengi meðal annars eiga við um hann sjálfan og Tryggva.
Annars hefur Indriði H. Þorláksson skrifað margt um skattaskjólin – og eignarhald á íslenskum fyrirtækjum – á vef sinn og telst líklega manna fróðastur um þessa starfsemi – kannski fyrir utan þá sem hafa unnið við að koma peningum þangað.
Viðskiptaráð fjallar um endurreisn
Þegar verður farið yfir sögu íslensku útrásarinnar verður nokkuð stór kafli helgaður Exista. Gengi þessa félags var um tíma 40 en síðustu viðskipti – þegar aðaleigendur fyrirtækisins, Bakkabræður – náðu leifunum af því undir sig var gengið 0,02.
Exista var stærsti eigandi Kaupþings, Bakkabræður áttu bankanum sem á móti fjármagnaði útrásarævintýri þeirra. Aðförinni gegn íslensku krónunni var stjórnað af Kaupþingi, Exista og Kjalari – öðrum stóreigenda í bankanum.
Þetta þótti svo frábært að margir sparisjóðir fjárfestu í stórum stíl í Exista. Þegar félagið hrundi fór grundvöllurinn undan sparisjóðunum líka. Eftir stendur stórkostleg skuldasúpa.
En það er svo merkilegt að á viðskiptaþingi sem haldinn verður á vegum Viðskiptaráðs í næsta mánuði er einn af aðalræðumönnunum forstjóri Exista.
Fundurinn á að fjalla um endurreisn íslenska hagkerfisins.
Á sama tíma hefur viðskiptaráðherra talað um að nauðsynlegt sé að leysa upp stóru eignarhaldsfélögin, enda hafi þau verið „meinsemd“ í íslensku viðskiptalífi.
Og reyndar er líklegt að eitthvað af fyrirtækjum sem heyra undir Exista verði komin í hendurnar á eignaumsýslufélagi ríkisins – eða hvað verður til dæmis með Símann?
Kiljan og Silfur Egils
Nýlegar færslur
Leturstærðir
Leit
Aðrir miðlar
- Vefmiðlar
- Vefsjónvarp
- Vefútvarp
- Vefverslanir
- Eyjan
