Færslur fyrir júlí, 2008
Lítil gleði í samstarfsflokknum
Fyrir mánuði skrifaði Össur iðnaðarráðherra undir viljayfirlýsingu við Alcoa um byggingu álvers á Bakka við Húsavík.
Nú kemur Þórunn umhverfisráðherra úr sama flokki og setur allan pakkann í umhverfismat í trássi við niðurstöðu Skipulagsstofnunar sem hafði úrskurðað að ekki þyrfti að meta umhverfisáhrif allra framkvæmdanna sameiginlega.
Það veit enginn hvað þetta mun tefja málið mikið. En það mun taka langan tíma. Sjálf hafði Þórunn áður sagt að matsferlið yrði of langt.
Sagan segir að ýmsir úr samstarfsflokki Samfylkingarinnar séu mjög ókátir.
Afturgöngur
Að heyra að Magnús Skúlason sé kominn aftur í skipulagsráð er eins og að verða allt í einu var við afturgöngu frá gömlum tíma.
Þ.e. frá tíma vinstri meirihlutans 1978-1982.
Þá var Magnús mjög áhrifamikill maður í gegnum tengsl sín við Alþýðubandalagið sálugt.
Helsta afrek þeirrar borgarstjórnar í skipulagsmálum var bygging útitafls í Lækjargötu.
Mann setur svo hljóðan þegar Fréttablaðið upplýsir að Magnús teiknaði sjálfur eitt ljótasta húsið við Laugaveg – kannski það ljótasta?
Annars er þessi umræða um listaháskólann komin í rugl. Minn góði kunningi, Sigmundur Davíð Gunnlaugsson sem annars hefur sett fram mjög áhugaverðar hugmyndir um skipulagsmál, fullyrðir að stór hús skapi ekki líf.
Það er býsna djúpt í árina tekið.
Hvað með nýja Acropolis safnið í Aþenu, Pompidou í París, Guggenheim í Bilbao, Óperuna í Osló – já, svo ótalmargar „stórar“ byggingar sem iða af lífi í miðborgum sem okkur finnst gaman að heimsækja?
Nei, þetta er of simpilt. Hús geta verið ljót eða falleg, léleg eða góð. Í því sambandi ræður aldur þeirra ekki alltaf úrslitum og ekki heldur stærð þeirra. Það er ekki hægt að segja að stór hús eða ný hús skapi ekki líf. Það skiptir líka máli hvaða starfsemi er í þeim.
Ráðhúsið í Reykjavík hefur skapað mikið líf. Að ósekju hefði það mátt vera stærra – í því hefði verið falin meiri dirfska.
Það er heldur ekki eins og við eigum gamlan bæ sem hefur óskaplegt varðveislugildi. Gallinn við Reykjavík er sá að við vorum fátæk langt fram á tuttugustu öld. Borgin ber þessa merki. Hún byggðist að meginhluta á tímanum eftir að fúnksjónalisminn og síðar brútalisminn höfðu tekið völdin.
Það var á þeim tíma að götumynd Laugavegar mótaðist í því líki sem hún er nú. Líkt og hefur verið bent á er hugarburður að tala um 19. öldina í þessu sambandi eins og borgarstjórinn gerir. Einna líflegust starfsemi á Laugavegi er í húsi Máls & menningar (byggt fyrir Rússagull), í Skífunni, í Kjörgarði og í húsinu þar sem Tiger búðin er til húsa. Öll eru þessi hús byggð um og upp úr miðri síðustu öld.
Það er ekki fjarri lagi sem Atli Heimir Sveinsson segir að Laugavegurinn hafi verið byggður af fátækt og vanefnum – og einkennist af „stíl- og smekkleysi“.
Mikið af þeim húsum sem talað er um að vernda á Laugaveginum er ómerkilegt spýtnadrasl. Nú heyrist mér að Magnús Skúlason vilji vernda hús Tattóstofunnar House of Paine á Laugavegi 45. Og ég heyrði ekki betur í viðtali við hann en hann teldi að Vegas hefði líka varðveislugildi.
Svo fara menn að skoða málin og komast að því að Laugavegur 45 er svo ómerkilegur að ekki er forsvaranlegt að endurbyggja húsið. Og þá líta dagsins ljós hugmyndir um að reisa hús í „svipuðum stíl“.
Semsagt eftirlíkingar. Kitsch.
Mér finnst líklegra en ekki að Ólafi og Magnúsi takist að koma í veg fyrir að Listaháskólinn rísi við Laugaveginn. Sjálfstæðisflokkurinn virðist beygja sig undir allt sem frá Ólafi kemur. Þeir fáu mánuðir sem Hanna Birna fær á valdastóli eru dýru verði keyptir. Maður veltir fyrir sér hvort Sjálfstæðisflokkurinn í borginni hefur yfirleitt stefnu í nokkru máli.
Það staðfestist enn einu sinni sem ég hef margoft sagt: Í borgarmálunum skipta flokkar í raun engu máli, þetta snýst allt um persónur og valdasókn þeirra. Þess vegna ættum við í raun að hætta að leyfa flokkunum að stjórna borginni.
Niðurstaðan verður sú að Laugavegurinn heldur áfram að vera í niðurníðslu. Enginn peningamaður mun fást til að leggja fé í að gera upp ómerkilegustu kofana við Laugaveg, enda er það afskaplega vond fjárfesting. Það er mjög takmarkað hvaða starfsemi rúmast í þeim.
Hinn kosturinn er að borginn beri kostnaðinn af því að gera upp húsin við götuna – eins og á Laugavegi 4-6. Og þá meina ég ekki bara tvö hús eða fimm hús, heldur þrjátíu hús eða fimmtíu hús. Eru borgarbúar reiðubúnir að samþykkkja það?
Mörgæsir
Grétar Mar þingmaður ætlar ekki að mæta í embættistöku Ólafs Ragnars Grímssonar á morgun.
DV segir frá þessu í dag.
Ástæðan er sú að hann á ekki kjólföt og tímir ekki að kaupa sér þau.
Skiljanlega. Það er vond fjárfesting að kaupa kjólföt. Og það er leiðinlegt að leigja sér föt.
Og þetta er asnalegur klæðnaður.
Er virkilega svo mikið tildur í kringum forsetaembættið að þes sé krafist að gestir séu eins og mörgæsir til fara við þessa athöfn?
Maður vonar eiginlega að þetta sé misskilningur.
Furðulegt viðtal
Ólafur er sár fyrir hönd borgarbúa.
Var Helgi Seljan þá að sýna borgarstjóraembættinu óvirðingu?
Hefði ekki verið einfaldara fyrir Ólaf að svara bara spurningunum sem fyrir hann voru lagðar?
VG og ESB
Steingrímur J. Sigfússon og Katrín Jakobsdóttir skrifa langa grein um Evrópusambandið í Morgunblaðið í dag. Þau auglýsa eftir „heildrænni“ umræðu um Evrópumál– hvernig sem hún er svo ólík þeirri umræðu sem fer fram þessa dagana.
Er hún kannski óheildræn?
Greinin er góðra gjalda verð – en í lokin bregður fyrir gamalkunnu óþoli gagnvart ESB.
„Grautum ekki spurningum sem varða það hvernig tengslum Íslands við ESB eða fyrirkomulagi gjaldmiðlamála verði háttað hér á Íslandi á árunum 2015-2018 saman við viðfangsefni næstu mánaða,“ segir þar.
Þau virðast semsagt trúa því í fyrsta lagi að við gætum ekki komist inn í ESB eða myntsamstarf Evrópu fyrr en eftir 7-10 ár.
Þau svara ekki þeirri spurningu sem margir hafa kastað fram:
Að yfirlýsing um aðildarviðræður sé hugsanlega efnahagsaðgerð í sjálfu sér, að hún myndi auka traust á íslensku efnahagslífi og marka stefnu til framtíðar – sem virðist sárlega vanta.
Og svo virðist greinin að miklu leyti snúast um að slá málinu á frest:
Formaður og varaformaður VG leggja mikla áherslu á að flokkarnir á þingi hafi ekki umboð til að fjalla um Evrópu – hverfa frá þeim „áherslum“ sem þeir tefldu fram fyrir síðustu kosningar.
Reyndar er merkilegt í þessu ljósi að talsverður meirihluti kjósenda Vinstri grænna eru hlynntir aðildarviðræðum við ESB samkvæmt skoðanakönnunum. Þannig að þau Steingrímur og Katrín hljóta að finna einhvern þrýsting á að breyta áherslum.
Og maður sér þrýstinginn aukast víðar. Síðasta tölublað Frjálsrar verslunar er helgað konum í viðskiptalífinu. Mjög margar konur koma þar við sögu. Þær eru látnar svara þeirri spurningu hvort þær vilji láta reyna á aðild að ESB.
Ég held ég hafi talið tvær sem eru á móti.
Smávegis til varnar geisladiskum
Ef það er eitt sem ég á erfitt að skilja þá er það eftirsjá eftir vínýlplötum.
Þær rispuðust, söfnuðu á sig ryki og urðu skítugar, nálarnar á grammófónunum beygluðust og brotnuðu, oft voru plöturnar svo illa pressaðar að nálarnar skoppuðu upp og niður – alltént þoldu vínýlplötur illa álagið í partíum ungdómsára minna.
Þó voru til menn (nördar?) sem kunnu að fara með vínýlplötur.
Pössuðu sig á því að setja þær strax aftur í hulstrið, voru sífellt að pússa þær með þartilgerðum hreinsivökva, áttu hlífar til að setja á nálarnar. Hjá þeim voru plöturnar alltaf sem nýjar.
En svona menn voru undantekning.
Það passaði heldur ekki alveg að fara þannig með plötur með Stranglers eða Sex Pistols – eða Meat Loaf sem mér skilst að eigi söluhæstu vínýlplötu Íslandssögunnar.
Á þessum árum var bjór heldur ekki kominn til sögunnar. Það er kannski er ekki mikið mál að hreinsa bjór af vínýlplötu. En hún er ónýt ef til dæmis Martini Bianco eða Twentyone hellist á hana.
Þetta voru drykkir áranna þegar ég keypti flestar vínýlplötur.
Ógeðsdrykkir en ódýrir.
Ég á ennþá stórt safn af vínýlplötum, hef ekki tímt að henda því, en hef ekki í hyggju að draga það fram. Er í raun mjög sáttur við geisladiska. Þeir eru sterkari, skemmast síður en vínýplatan, það fer minna fyrir þeim og hljóðið er betra – hvað sem einhverjir spekingar segja.
Það eina sem er eftirsjá að eru albúmin – þau gátu oft verið dásamlega flott. Jafnvel listaverk. Þegar fólk hlustar eingöngu á tónlist í tölvum heyra umslögin endanlega sögunni til. Og þá hlustar fólk bara á lag og lag – fjörutíu mínútna plata sem heillegt listaverk verður ekki lengur til.
Kannski er það partur af því hversu frægð tónlistarmanna er stutt núorðið? Eða kannski er ástæðan einfaldlega sú að tónlistarstefnan rokk/popp er að syngja sitt síðasta, engin nýsköpun þar lengur á ferðinni, ekkert nema sífelldar endurtekningar og í raun enginn að hlusta þótt þetta glymji út um allt.
En hérna er allavega frægasta albúmið frá gullöld vínýplötunnar. Þarf ekki að kynna frekar:
Óbreyttur stuðningur?
Það er skilningur Bændasamtakanna – og þetta segjast þeir hafa eftir landbúnaðarráðherra – að heildarstuðningur við íslenskan landbúnað verði óbreyttur hvað sem kemur út úr Doha viðræðunum svokölluðu.
Líklega meina þeir með þessu að formi styrkjanna verði bara breytt.
Í fyrsta lagi: Er þetta stefna ríkisstjórnarinnar?
Í öðru lagi: Tilgangurinn með Doha viðræðunum er aðallega að jafna leikinn milli ríkra og fátækra þjóða. Erum við ekki að svindla ef við reynum að koma okkur framhjá samkomulaginu?
Reyndar er merkilegt að sjá grein um þetta í Mogganum í dag. Hún fjallar hreint út og opinskátt um hugmyndir bændaforystunnar um hvernig sé hægt að komast framhjá samkomulagi sem Íslendingar ætla að gerast aðilar að.
ps. Nú sé ég að Doha viðræðurnar hafa farið út um þúfur. Það er eru mikil vonbrigði, ekki síst fyrir þá sem trúa að þurfi að rétta hlut þriðja heimsins í heimsviðskiptum. En Jón Bjarnason getur sofið rólegur í bili.
Kastljós sýknað
Það gat ekki farið öðruvísi en að Kastljósið yrði sýknað fyrir umfjöllun sína um ríkisborgararéttinn til handa dóttur Jónínu Bjartmarz.
Hins vegar hafði siðanefnd Blaðamannafélagsins komist að þeirri niðurstöðu að þarna hafi verið framið alvarlegt brot.
Sá úrskurður orkaði mjög tvímælis. Í honum var meðal annars tekið fram að umfjöllunin hafi síður átt rétt á sér vegna þess að tvær vikur voru til alþingiskosninga.
Ég held að siðanefndin hljóti að skoða aftur úrskurð sinn í ljósi héraðsdómsins – og reyndar gæti verið spurning hvort hún þurfi ekki að víkja.
Þeim var ekki skapað nema að skilja
Ég minnist þess að stuttu eftir að Ólöf Guðný hafði tekið við embætti aðstoðarmanns borgarstjóra hafði ég boðið henni í Silfur Egils.
Hún þáði.
Stuttu fyrir þátt hafði hún samband og afboðaði sig. Þetta hefur gerst mjög sjaldan á löngum ferli þáttarins. Ég taldi víst að Ólafur F. hefði skipað henni að fara ekki.
Það kemur ekkert sérlega á óvart að samband þeirra entist svona illa. Nú er Ólafur ekki bara búinn að reka hana úr aðstoðarmannsdjobbinu heldur líka úr skipulagsráði.
Eftir Ólöfu Guðnýju liggja hin fleygu ummæli:
“Heiðarleiki borgarstjóra er hafinn yfir vafa.”
Bankar úr landi?
Þetta eru athyglisverðar pælingar hjá gömlum skólabróður mínum úr Vesturbænum, Ívari Pálssyni. Ég linka á blogg hans, en tek mér líka það bessaleyfi að birta greinina í heild. Væri gaman að fá viðbrögð á þetta:
Bankar úr landi?
Væntanleg þjóðnýting ábyrgða bankanna á meðan þeir halda eignunum leiðir huga manns að því hvort við ættum ekki frekar að hvetja skuldugustu bankana til þess að flytja höfuðstöðvar sínar úr landi. Að öðrum kosti lenda hrikalegar skuldir þeirra og ábyrgðir á okkur ef illa fer, sem verður æ líklegra.
BNA: Gegn markaðhagkerfi
Yfirtaka Federal Reserve (nk. Seðlabanka Bandaríkjanna) á 5,2 milljón milljóna dollara ábyrgðum Freddie Mac og Fannie May fasteigna- veðlánabankanna sýnir hvernig ríkið getur hlaðið nær óendanlegri ábyrgð á þegnana á einni helgi, eins og að smella fingri. Reiknað var út að virði ábyrgðarinnar vegna þessa væri um 150 milljarðar dollara, en rúmlega helmingur þess fór beint til hluthafanna sjálfra skv. The Economist (19/11/2008 forsíðugrein). Ábyrgðirnar urðu til af því að ríkið taldi sér skyld að veita þessa vernd til bankanna. Breska ríkið fór eins að með Northern Rock bankann. Í stað þess að láta hann mæta þroti sínu ákvað stjórnin að bjarga honum og skekkti þar með samkeppnisstöðuna, þar sem bankinn færðist úr verstu stöðu, sem hann kom sér í sjálfur, í eina þá bestu, framar flestum öðrum bönkum, enda ríkið ábyrgt.
Þjóðnýting skulda á Íslandi 
Á Íslandi stefnir í það að ríkið færi meginþorra skulda og taps bankanna beint yfir á þegna landsins. Það er helst á tvenna vegu. Annars vegar með því að tilkynna að um mikil gjaldeyriskaup ríkisins verði að ræða, en það hvetur bankana og fleiri til andstæðra aðgerða, sem skila þeim milljarðatuga króna hagnaði á nokkrum vikum, en okkur sömu upphæð fátækari í gegn um krónuna. Hins vegar með því að gefa í skyn að um ábyrgð ríkisins sé að ræða á skuldum bankanna. Það hefur aukið lánakostnað trausta ríkisins okkar verulega, en aðallega myndi það valda gríðar- hruni krónunnar ef ríkið bjargaði íslenskum banka sem yrði fyrir áhlaupi þegar í ljós kæmi að stoðirnar væru ekki nægilega traustar, fasteignirnar ofmetnar og ábyrgðirnar vanmetnar.
Vaxtamunarverslun gegn krónunni
Einhver segir eflaust núna að ofangreint sé ábyrgðarlaust tal, þúsundir manna hafi atvinnu hjá bönkunum hér og ruðningsáhrif séu mikil. En ábyrgðarleysið er hjá bönkunum, sem verða að horfast í augu við afleiðingar aðgerða sinna síðustu árin. Vaxtamunarverslunin (e. Carry Trade) með krónubréf ofl. er ein helstu rangindin sem við höfum verið beitt, þar sem krónan er gíruð upp, sem ýtir Seðlabankanum til vaxtahækkunar sem gírar krónuna upp frekar, þar til stíflan bregst. Það hefur aðeins verið greitt inn á þá ofurvíxilskuld sem vaxtamunarverslunin skóp, stærsti hluti hennar er ógreiddur og fellur senn á krónuna.
Ábyrgð Íslendinga á útrás bankanna
Bankarnir hafa verið stoltir af Edge og Icesave reikningum sínum, þar sem t.d. breskar húsmæður hagnast á því hve Seðlabanki okkar ákvað stöðugt hærri stýrivexti, margfalt hærri en í Bretlandi. Þetta hefur tekist með flóknum vaxtaleik íslenskra banka. Ef okkur ber gæfa til þess að Seðlabankinn lækki stýrivexti hraustlega, þá gæti grunnur slíkra reikninga veikst (en kannski einnig ef raunveruleg staða bankanna yrði ljós). Umræður eiga sér stað í Bretlandi hvernig færi ef bankarnir sem að baki standa færu í þrot. Ein hugsanleg niðurstaða var sú að íslenska ríkið greiði allt að 2 milljóna þrot hvers reiknings, en breska ríkið afganginn upp að nær 4 milljónum. Íslendingar ættu að krefjast þess að stjórnvöld hér staðfesti óumdeilanlega að um engar slíkar ábyrgðir sé að ræða, enda eru allt að 2/3 hlutar viðskipta bankanna erlendis. Hví ætti fámenn þjóð að standa ábyrg fyrir „útrás“ bankanna, þar sem um ógurlegar upphæðir er að ræða og stofnun hvers reiknings hækkar hvort eð er vaxtastig á Íslandi eða grefur undan krónunni með tímanum.
Raunverð fasteigna ratar í bækur bankanna að lokum
Fasteignaleik bankanna hlýtur senn að ljúka. Þeir mega ekki við því í lausafjárkreppunni að verðmat fasteignaveða þeirra sé lækkað um þau 30-40% sem þau þyrftu helst að gera til þess að sýna markaðsvirði, enda er þá drjúgur hluti nýju fasteignalánanna vel í mínus og því viðhalda þeir ímynd stöðugra fasteignaverða. Ekki er staða banka öfundsverð ef hann er með 1000 punkta (10%) skuldatryggingarálag, ofmetnar fasteignir, hættur að þéna á skuldabréfavafningum og vaxtamunarviðskiptum og hefur lítið eftir nema kaup og sölu krónunnar, sem gefur að vísu vel í miklu flökti núna. Hann verður þá að halda áfram að virka sem fjárfestingalánasjóður úti í heimi, en hátt á áhættukúrvunni þar sem ávöxtunin er drýgri ef vel gengur.
Álögur okkar minnka ef skuldugur banki flyst burt
Ef íslenskur banki færir höfuðstöðvar sínar úr landi, t.d. til Bretlands, þá léttir af okkur ábyrgðum, lánakostnaður okkar og ríkisins lækkar, bankanum er ekki eins auðvelt að leika sér með krónuna sem flöktir þá minna og fer frekar eftir grundvallaratriðum (e. „fundamentals“) í gengi hennar, ss. vöruskiptajöfnuði. Bretar beita banka sína líklega meira aðhaldi en við með eftirlitsstofnunum sínum, þannig að rekstur bankans yrði trúlega gegnsærri. Rými myndast þá á Íslandi fyrir evrópska banka sem veitt geta lágvaxta Evrulán gegn veðum í hágæðafasteignum með raunsætt verðmat. Ætli maður bíði þá ekki bara í 2-3 ár eftir því?
Kiljan og Silfur Egils
Nýlegar færslur
Leturstærðir
Leit
Aðrir miðlar
- Vefmiðlar
- Vefsjónvarp
- Vefútvarp
- Vefverslanir
- Eyjan
