Færslur fyrir janúar, 2008
Frostrósir
Eitthvert fyrsta leikritið sem var sýnt í sjónvarpinu – á tíma sjónvarpsleikritanna – var Frostrósir. Mig minnir að það hafi verið eftir Jökul Jakobsson.
Eins og gjarnt var um sjónvarpsleikritin var þetta mjög hægt; mig rámar í stúlku sem horfði á frostrósir í glugga, strauk svo fingrum yfir þær.
Þunglyndislegt.
Það lá við uppreisnarástandi í Skandinavíu þegar íslensku sjónvarpsleikritin voru sýnd þar samkvæmt samningum um gagnkvæm skipti á sjónvarpsefni.
Í sumar flutti ég í hús sem er bókstaflega fornt á íslenskan mælikvarða. Það er byggt 1856.
Nú er frostið úti að nálgast tíu stig og það eru frostrósir á glugganum.
Ég horfi á þær og strýk fingrunum létt yfir.
Laus við þunglyndið. Þetta er frekar vinalegt.
Góður Gísli
Borgarfulltrúinn talar af hreinskilni og þekkingu á skipulagsmálum.
Við byggð í Vatnsmýri og Örfirisey hefði ég viljað bæta brú yfir á Álftanes – meiri byggð þar – bættum tengslum við Hafnarfjörð og Suðurnesin.
Það er nefnilega svo að landrými hérna er ekki ótakmarkað ólíkt því sem sumir virðast halda.
Steinsteypuklassík, bárujárnsrómantík eða póstmódernismi
Í athugasemdakerfinu hér hafa spunnist nokkuð góðar umræður í framhaldi af pistli sem ég skrifaði um húsafriðun – og hvort hún væri ef til vill krafa um að byggt yrði með ákveðnum gamaldags hætti í Miðbænum.
Þetta er umræða sem maður vildi sjá fleiri arkitekta (og jafnvel stjórnmálamenn) taka þátt í.
Faulkner
Eiríkur Guðmundsson er að flytja röð þátta um William Faulkner í útvarpið. Það er hið besta mál. Þetta var stórmerkilegur rithöfundur og ég held hann eigi frekar erfitt uppdráttar núorðið. Altént hef ég ekki séð að hann sé sérlega mikið nefndur.
Þegar ég gekkst upp í að vera mikill bókmenntamaður í menntaskóla var Faulkner í tísku. Það var að einhverju leyti tengt því að evrópsk bókmenntaelíta hampaði honum. Hemingway var auðvitað miklu frægari – en það var vinsæl skoðun að Faulkner væri meiri höfundur.
Sartre var hrifinn af Faulkner og skrifaði um hann og síðarmeir rak Peter Handke áróður fyrir honum.
Á þessum árum var fáanleg þýðing Guðrúnar Helgadóttur á bókinni Sanctuary eða Griðastað sem þykir með aðgengilegri verkum Faulkners. Mig minnir að þýðingin hafi verið ágæt. Eftir það las ég nokkur af helstu verkunum eftir hann: The Sound and the Fury, Light in August, As I Lay Dying. Þetta eru fyrri verk hans, þau eru talin betri en það sem seinna kom.
Eins og skáldbróðirinn Hemingway missti hann flugið þegar komið var á miðjan aldur – og líkt og hjá Hemingway hefur drykkjuskap verið kennt um. Það þótti enginn amerískur rithöfundur maður með mönnum á fyrri hluta síðustu aldar nema hann væri líka ógurlegur drykkjumaður.
Stór hluti The Sound and The Fury gerist á einum degi, 7. apríl 1978. Eins og flest verk Faulkners fjallar hún um lífið í suðurríkjum Bandaríkjanna á áratugunum eftir þrælastríðið; á tíma sem einkennist af hnignun og depurð.
Ég man að mér þótti það afar merkilegt – og það var algjör tilviljun – að ég lauk við bókina 7. apríl 1978, nákvæmlega fimmtíu árum seinna, þá staddur á ferju milli Kaupmannahafnar og Oslóar. Svona skiptir máli þegar maður er átján ára og hrifnæmur.
Annars kom Faulkner til Íslands í október 1955 – að ég held á vegum bandarísks menningarstarfs sem átti að stemma stigu við útbreiðslu kommúnismans. Það er meira að segja hægt að hlusta á upptökur frá komu hans á þessum vef Ríkisútvarpsins.
Ég þoli ekki…
Ég þoli ekki matardiska sem eru þannig að ískrar í þeim undan hnífapörunum.
Ég get ekki horft á myndir með John Malkovich.
Ég læt fara í taugarnar á mér þegar íþróttafréttamenn segja að eitthvað sé „ótrúlegt“.
Ég slekk á útvarpinu þegar kemur lag með Tom Waits.
Ég verð lasinn ef ég borða ostrur, en mér finnst lakkrís vondur.
Ég finn lopabragð af kindakjöti og þráabragð af geitakjöti – geitabragð.
Ég hef aldrei drukkið mjólk.
Ég þoli ekki þegar einhverju er líkt við konfekt – eða konfektkassa.
„Bókin er eins og konfektkassi.“
Eða hnossgæti. Eða sælgæti
„Algjört sælgæti fyrir bókmenntaunnendur.“
Urrggh.
Og ég þoli ekki þegar er talað um „ljóðið“.
„Ljóðið ratar til sinna.“
Ég held ekki.
Vanþakklátir smáfuglar
Við Kári tókum okkur til og fengum fullan poka af brauðmylsnu í bakaríinu niðri í Lækjargötu í anda gamla góða mottósins – „gleymið ekki smáfuglunum“.
Stráðum henni svo snyrtilega í garðinn hjá okkur og höfum verið að bíða eftir því að litlir sætir bíbíar komi og gæði sér á mylsnunni.
Enginn fugl hefur enn látið sjá sig.
Okkur þykir þetta frekar skítt – eru þeir svona vanþakklátir?
Kannski vilja þeir frekar hálfétnu pylsurnar og hlöllabátana sem falla til hérna í bænum eftir helgar?
Í einhverju blaði las ég reyndar að maður ætti að setja kjötbita með fuglakorninu.
Það fannst mér skrítið. Hélt að litlir söngfuglar ætu ekki kjöt. En kannski eru þeir orðnir carnivore?
Zizek í Kiljunni í kvöld
Slavoj Zizek hefur verið kallaður poppstjarna í heimi fræðanna. Þessi slóvenski heimspekingur er ekki bara feiki afkastamikill rithöfundur, djúpur og frumlegur hugsuður, heldur þykir honum einstaklega gaman að tala. Hann lætur móðan mása svo unun er að hlýða á og er jafnvígur á marga hluti, meðal þess sem ber á góma í viðtali við hann í Kiljunni í kvöld eru kínverskur herskálakapítalismi, furður líftækninnar sem breyta viðmiðum í siðfræði, íslenskur mosi og Arnaldur Indriðason.
Að ógleymdri bókinni Óraplágunni eftir Zizek sem er nýkomin út í flokki Lærdómsrita Bókmenntafélagsins.
Afmælisgrein um 68 kynslóðina
Sextíu og átta kynslóðin er öðru nafni kölluð baby boomers.
Eftir lok styrjaldarinnar varð mikil barneignasprengja á Vesturlöndum. Að loknum hildarleiknum höfðu menn hugsjónir um að búa til gott og réttlátt samfélag þar sem börn lifðu við öryggi.
Líklega hefur jöfnuður sjaldan verið meiri á Vesturlöndum en á árunum frá 1945 og áratugina þar á eftir. Það voru byggð upp samfélög sem voru sósíaldemókratísk að miklu leyti, með almannatryggingum, almennri menntun og heilbrigðisþjónustu.
Þeir sem leiddu þessa þróun voru stjórnmálamenn úr flokkum sósíaldemókrata eða kristilegra demókrata; munurinn var í raun ekki svo mikill. Konrad Adenauer, De Gaulle, Attlee. Þeir voru óvinir kommúnista, en þeir vissu að til að stemma stigu við útbreiðslu hans yrðu þeir að svara kröfum um félagslegan jöfnuð og réttlæti.
Stjórnmálamennirnir sem endurreistu lýðræðið í Evrópu eftir stríðið eru að mörgu leyti hinir merkustu í sögunni. Lýðræði í Evrópu var langt í frá sjálfgefið.
Í Bandaríkjunum var gullöld á tíma Eisenhowers. Verkamenn komust í slíkar álnir að þeir gátu eignast hús og bíla. Nokkru síðar komst til valda vinstrisinnaðasti forseti í sögu Bandaríkjanna, Lyndon B. Johnson. Johnson setti fram stefnu sína í hugsjónapakka sem nefndist The Great Society. Fátækt skyldi útrýmt, allir skyldu fá tækifæri til að mennta sig og aðgang að heilbrigðisþjónustu.
Það var í tíð Johnsons að stærstu skrefin voru stigin til að afnema kynþáttamisrétti í Bandaríkjunum.
Á móti þessu samfélagi reis 68 kynslóðin á sínum tíma. Það var sumpart vegna leiða eða spennufíknar, sumpart vegna þess að áhrif marxískrar hugmyndafræði voru útbreidd í heiminum – hugmyndin um sósíaliskt samfélag var ekki dauð – sumpart vegna þess að þessum mikla fjölda ungmenna – fyrstu kynslóðinni á Vesturlöndum í langan tíma sem ólst upp við frið – fannst foreldrar sínar vera stífir, íhaldssamir og efnishyggjusinnaðir.
Ein orsökin var líka yfirfullir skólar. Börnum hafði fjölgað, tækifæri til menntunar voru önnur en áður – skólakerfið réði ekki almennilega við þessa miklu fjölgun. Upphafið að stúdentabyltingunni í París voru þrengsli í háskólanum í Nanterre.
Mesta útrás fékk unga fólkið í andstöðu við Vietnamstríðið sem að sönnu var mikill harmleikur. Þessi styrjöld og mótmælin gegn henni eyðilagði Johnson forseta – það var kaldhæðni örlaganna að repúblikaninn Nixon tók við af honum. Svo komst í tísku að droppa út í hassvímu við undirleik rokktónlistar. Þjóðfélagið var nógu umburðarlynt til að til að rúma það allt.
Það var svo síðar að 68 kynslóðin reyndist algjör ofjarl foreldra sinna í efnishyggju. Það er önnur saga. En það er sorglegt að hún reis upp gegn samfélagi sem hafði ríkar hugsjónir um jöfnuð og réttlæti.
Fukuyama – og Zizek
Stjórnmálaheimspekingurinn Francis Fukuyama er í viðtali hjá Clement Kjersgaard í danska sjónvarpinu.
Fukuyama segir að ríki Evrópu séu komin lengra á þróunarbrautinni – nær „endalokum sögunnar“ – en Bandaríkin.
Þau séu að snúa baki við stjórnmálum sem gangi út á að beita valdi, heldur leggi þau áherslu á lög og rétt – the rule of law.
Merkilegt að heyra þetta frá þessum áhrifamikla – og hægri sinnaða – heimspekingi.
Minni í þessu sambandi á viðtal mitt við Slavoj Zizek í Kiljunni á morgun – hluti af því er á slóðum sem eru ekki allfjarri þessu.
Kiljan og Silfur Egils
Nýlegar færslur
Leturstærðir
Leit
Aðrir miðlar
- Vefmiðlar
- Vefsjónvarp
- Vefútvarp
- Vefverslanir
- Eyjan
