Eyjan.is

Samtrygging, Ólafur Ragnar og stjórnarmyndanir, forsetakjör

Til er nokkuð sem heitir samtrygging stjórmálaflokka. Hún fór í gang þegar pólitíkusar skömmtuðu sér miklu betri eftirlaunakjör en fólkið í landinu. Hennar sér líka staðiþegar gera á breytingar á kosningakerfinu. Þegar flokkarnir samþykktu einróma að úthluta sjálfum sér fé úr ríkissjóði til að standa straum af kosningabaráttu var það líka dæmi um samtryggingu. Og líka þegar er verið að skipa sendiherra – þá er passað upp á að allir flokkar fái einhverja sneið.

Í ljósi þessa er merkilegt að heyra hvað Bjarni Benediktsson, formaður allsherjarnefndar Alþingis, segir um mál tengdadóttur Jónínu Bjartmarz. Þetta hefur Stöð 2 eftir Bjarna:

"Sá háttur hafi verið hafður á að hafa þverpólitískt samráð um afgreiðsluna í undirnefnd allsherjarnefndar. Bjarni segir því allar fullyrðingar um að staðið hafi verið óeðlilega hafi verið órökstuddar og standist enga skoðun."

Það er semsé allt í lagi með málið af því allir stjórnmálaflokkar komu að því.

— — —

Trúa menn því í alvörunni að Ólafur Ragnar Grímsson fari að beita klækjabrögðum til að koma vinstri stjórn til valda í landinu? Eða er þetta barasta paranoja í Styrmi Gunnarssyni? Í Reykjavíkurbréfi sunnudagsins var þessi kenning sett fram og staðhæft að Sjálfstæðismenn myndu gera allt sem í þeirra valdi stendur til að afstýra því að Ólafur Ragnar komi nálægt stjórnarmyndun.

Guðlaugur Þór Þórðarsson var í Silfri Egils á sunnudaginn. Aðspurður sagðist hann ekki hafa áhyggjur af þessu. Það kveður hins vegar við annan tón hjá samflokkskonu hans Ástu Möller sem skrifar á vefsíðu sinni að stjórnarmyndun verði að fara fram án afskipta forsetans:

"Hitt atriðið í Reykjavíkurbréfinu varðar hugsanlega virka íhlutun forseta Íslands í stjórnarmyndun, sem er áhyggjuefni og ógnun við lýðræðið í landinu.Það er mikilvægt að allt frumkvæði í stjórnarmyndun verði á höndum forystumanna flokkanna, án afskipta og íhlutunar forsetans."

— — —

Sumir eru farnir að þjófstarta vangaveltum um hvort Ólafur Ragnar sitji áfram á forsetastóli – eða hvort verði forsetakosningar á næsta ári? Sjálfstæðismenn hafa alltaf viljað hafa einhver þæg nóboddí á Bessastöðum, einhvers konar framlengingu á embættismannakerfinu og nöfnin sem heyrast nefnd úr þeim ranni eru þessu marki brennd. Kjósendur hafa verið annarrar skoðunar og kosið forseta sem Sjálfstæðisflokkurinn vill ekki.

Raunar held ég að sé talsverð stemming fyrir því meðal landsmanna að Ólafur sitji áfram. Hann getur það sjálfsagt ef hann vill.

Eða heyri ég góðar tillögur um arftaka?

• Senda á Facebook

Hvernig á að hleypa lífi í þetta?

Menn eru að velta fyrir sér hvers vegna kosningabaráttan sé jafn dauf og raun ber vitni. Við vorum að búast við mest spennandi kosningum í mörg ár. Nú er eins og þetta sé allt að koðna niður. Aðalástæðan er líklega sú að það er ekki verið að takast á um nein málefni sem fólki finnst skipta verulegu máli. Flokkarnir fara mjög varlega í kosningabaráttunni, passa sig að hafa hana ekki neikvæða, enginn tekur neina áhættu – þetta hentar Sjálfstæðisflokknum geysilega vel.

Kosningarnar virðast aðallega snúast um traust, trúverðugleika og kompetens Geirs Haarde, manns sem engum líkar illa við en vekur svosem engan eldmóð heldur. Hann er að toppa á hárréttum tíma.

Hvað varð af stóriðjumálunum sem kosningarnar áttu að snúast um? Það er eins og þau hafi gufað upp eftir atkvæðagreiðsluna í Hafnarfirði, að þá hafi orðið einhvers konar hreinsun og þjóðin losnað við þetta úr sýsteminu. Það er ekki nokkur leið að koma hita í þá umræðu aftur.

Innflytjendamálin koðnuðu niður í höndunum á Frjálslynda flokknum.Kannski eru vandamálin í kringum innflytjendur ekki orðin nægilega mikil í samfélagi okkar. Eins og stendur er þetta afar karllæg og neikvæð umræða úti á jaðrinum,það virðast ekki margir hafa áhuga.

Það er svosem ærin ástæða til að tala um efnahagsmálin. Að minnsta kosti 18 ástæður – vextirnir hafa hækkað átján sinnum síðan 2004. Það er vissulega góðæri, en efnahagsstjórnin hefur verið fjarska slök. En það er eins og stjórnarandstaðan viti að það skilar henni litlu að tala um þetta – henni er ef eitthvað er síður treyst fyrir hagstjórninni en ríkisstjórnarflokkunum.

Um skatta virðast flestallir mestanpart sammála. Það á ekki að hækka þá og kannski ekki lækka þá sérlega mikið heldur. Meira að segja Vinstri græn eru farin að tileinka sér Lafferkúrvuna sem segir að skatttekjur geti vaxið þótt skatthlutfallið sé lágt – boða hvorki raunverulegar skattahækkanir á fjármagn né fyrirtæki. Eru VG að verða blairistar?

Það er helst í velferðarmálunum að hitastigið fer yfir núllið. Samt er í raun ekki verið að tala um meginatriði í þessum málaflokki, heldur einstaka biðlista, hjúkrunarrými, tannlækningar fyrir börn. Þetta verður ekki hrífandi umræða, en líklega er það þarna sem vinstri flokkunum verður best ágengt.

Það er ekki talað um ESB, lítið um utanríkismál og sjávarútveginn, ekki um heilbrigðiskerfið, ekki um landbúnaðinn, varla neitt að ráði um okursamfélagið, maður heyrir heldur ekki líflega umræðu um kvenréttindi. Umræðan um ójöfnuðinn dó, þó ekki af því að ójöfnuðurinn sé ekki að vaxa í þessu samfélagi.

Umræða um samþjöppun í viðskiptalífinu lognaðist alveg út af við brotthvarf Davíðs. Samt hefur samþjöppunin líklega aldrei verið meiri en nú. Bankarnir eiga hérumbil allt, og sami þröngi hópurinn á bankana.

Sjálfstæðisflokkurinn sækir inn á miðjuna, heldur þar áfram línunni sem var gefin í borgarstjórnarkosningunum. Flokkurinn passar sig á að láta ekki hanka sig á neinu, tekur helst ekki afstöðu. Viðkvæði Geirs Haarde er yfirleitt að sjálfsagt sé að athuga málin. Þannig er flokkurinn eins og fótboltalið sem spilar leiðinlegan en mjög árangursríkan leik.

Stórsókn stjórnarandstöðunnar hefur verið stöðvuð. Steingrímur J. virkar meira að segja tvílráður, svona eins og maður sem á eftir að svara einni spurningu til að vinna miljónina en þorir varla að gefa svarið. Framsókn virðist enn vera að flækja sér í vandræðamál, en það langar engan hinna flokkanna að berja meira á maddömmunni.

Það virðist ekkert sem skiptir sköpum ætla að koma fram.Það er helst að Jón Baldvin hressi upp á kosningabaráttuna. En hann er ekki í framboði.

Það þarf að hleypa einhverju lífi í þetta – en er það hægt?

• Senda á Facebook

Vondar auglýsingar, of duglegur þingforseti, pólitísk óvissa

Nokkrar kosningaauglýsingar vekja athygli fyrir hvað þær eru vondar. Þar skal fyrsta telja vefauglýsingu Samfylkingarinnar á Suðurlandi þar sem frambjóðarnir spila billjarð og Lúðvík Bergvinsson kallar Róbert Marshall "sprækan strák". Í flokki sem hefur rauða kúlu sem tákn er sorglegt að engum frambjóðendanna skuli takast að setja kúluna niður.

Svo er það auglýsing Framsóknarflokksins þar sem Samúel Örn og Siv eru að kyssast. Hún er hræðileg. Eða eins og einhver sagði: "Áin þrjú hafa hlotið nýja merkingu….Á, Ái, Ááááíii!!"

Þessa auglýsingu má sjá hér að ofan.

Einna verst er þó auglýsingin með Katrínu Jakobsdóttur sem hangir víða í bænum. Hún er segja eitthvað eins og Stöðug framfarasókn eða Til móts við framtíðina, einhvern slíkan frasa sem ómögulegt er að muna, en ljósmyndin af henni er tekin fyrir framan einstaklega ljótar blokkir í Austur-Þýskum stíl – minnir helst á það sem var kallað plattenbau í því landi.

— — —

Nú er búið að gera forseta Alþingis að ráðherraígildi með einkabílstjóra og öllu tilheyrandi og þá þarf hann líka að hafa eitthvað að gera. Þetta hefur einkum birst í stöðugum framkvæmdum við Alþingishúsið undanfarin ár. Nú þegar er búið að byggja allt sem með góðu móti er hægt að byggja, gera upp húsin svo þau eru í toppstandi er eiginlega ekki hægt að finna neitt meira – eða hvað? – jú, húsgögnin eru ekki alveg sæmandi þessari merku stofnun.

Því skulu húsgögnin endurnýjuð í sumar – að sögn forseta þingsins til að gefa "heildstæðara yfirbragð".

Hvenær skyldi vera von á gullklósettinu?

— — —

Kári er búinn að taka afstöðu í pólitíkinni. Þetta er nokkuð einfalt. Hann fór í Húsdýragarðinn með vinkonu sinni. Þar fékk hann gefins höfuðbúnað sem í daglegu tali kallast "buff" með merki Samfylkingarinnar.

XS stendur á höfuðklútnum. Ég spurði Kára hvort hann ætlaði að kjósa XS.

"Já, af því stafurinn S er stafurinn hennar mömmu."

Í morgun þegar við vorum á leiðinni í leikskólann voru þó greinilega að renna tvær grímur á barnið. Hann spurði:

"Hvað er hann eiginlega þessi Sjálfstæðisflokkur?"

Kannski er honum bara farið eins og pabbanum sem skipar hinn fjölmenna flokk óákveðinna kjósenda.

• Senda á Facebook

Endurreisn Lækjartorgs,sígaunar í Reykjavík, sjálfsmynd Akureyrar

Atli Heimir Sveinsson birtir frábæra grein í Morgunblaðinu í morgun. Atli hvetur til þess að fenginn verði einhver af bestu arkitektum í heimi til að byggja þarna hús. Atli skrifar:

"Ég legg til að fenginn verði frábær, heimsþekktur arkitekt erlendis frá, til að hanna hús á brunarústunum. Í hugann koma nöfn eins og Gehry, Foster, Kolhaas, Piano, Mayer, Larsen og Ando o.fl.

Húsið gæti kallast á við tónlistarhöllina væntanlegu.

Arkitektinum yrði alið að teikna hús, miðpunkt höfuðborgarinnar, sem allur umheimurinn myndi dást að og afkomendur okkar vera stoltir af um ókomna tíma.

Við höfum góða reynslu af toppmönnum í húsagerðarlist. Norræna húsið etir Alvar Aalto er gott dæmi.

Nú er tími og tækifæri til að hugsa stórt!"

— — —

Eftir því sem maður hugsar það betur virkar hún fáránlegri þessi hugmynd að endurreisa kumbaldana við hið dapurlega Lækjartorg. Þessi hús voru aldeilis hræðileg. Ein ríkasta þjóð hlýtur að geta leyft sér eitthvað metnaðarfyllra en að byggja þarna fornminjar sem enginn hafði hvort sem er sýnt áhuga í marga áratugi. Götumyndin þarna er ekkert til að varðveita, hún var tætingsleg og ljót.

Þarna þarf líka að vera almennileg starfsemi. Ekki handprjónabúð eða enn eitt kaffihúsið. Manni dettur til dæmis í hug myndarlegt bíó, jafnvel aðstaða fyrir kvikmyndasafnið – eitthvað sem tryggir líf allan daginn, ekki bara á kvöldin um helgar. Lífið þarf að smitast út á allt Lækjartorg sem þarf að hugsa alveg upp á nýtt.

Atli talar um að fá erlenda arkitekta til að gera þetta. Það held sé alveg rétt að hleypa ekki Íslendingum nálægt því.

— — —-

Einhver stærsti atburður ársins varð annars í bænum í dag. Þegar ég var að alast upp sætti tíðindum ef sást útlendingur á götum Reykjavíkur, hvað þá fólk af öðrum kynþætti. En nú bar svo við að hópur sígauna var kominn til landsins, konurnar í hinum litskrúðugu klæðum þessa þjóðflokks, karlarnir að spila á harmonikkur og sníkja fé.

Er ekki nokkuð víst að þetta er í fyrsta skipti að sígaunar koma til Íslands? Ætli þeir hafi erindi sem erfiði – það er kalt hérna, langt og dýrt að komast og verðlagið óskaplegt?

Og hvernig skyldi þeim hafa dottið í hug að koma hingað? Gæti verið að þetta sé einhvers konar innlegg í kosningabaráttuna?

— — —

Einu sinni voru á Akureyri fáein verksmiðjuhús á vegum Sambandsins. Í daglegu máli innfæddra kölluðust þau Litla Hong Kong. Nokkrir bræður á Akureyri ráku bílaleigu og voru dálítið flottir á því. Þeir voru kallaðir Kennedy bræðurnir. Svo opnaði Listagilið með alls kyns menningarstarfsemi. Þá horfði ég að sjónvarpsmann og listaspíru á Akureyri velta því fyrir sér í sjónvarpsþætti hvort Akureyri kynni að vera París norðursins.

Þetta rifjaðist upp núna um daginn þegar ég sá í sjónvarpinu viðtal við ferðamálafrömuð að norðan sem var lýsa því hversu mikið væri um að vera á Akureyri og margt í boði fyrir ferðamenn. Svo klykkti hann út með þessum orðum:

"Já, við keppum helst við London og Kaupmannahöfn."

• Senda á Facebook

Spillingarbæli, málefnasnauð kosningabarátta, prestar og pólitík

Ég kom í fyrsta sinni á ævinni inn í hús Orkuveitu Reykjavíkur í dag. Missti svo út úr mér í kosningaútsendingu þar að þetta væri spillingarbæli. Ég stend fyllilega við það. Mér var gjörsamlega ofboðið að koma inn í þessa byggingu – og ég veit að svo var einnig með marga starfsfélaga mína. Varð bara verulega reiður. Þarna hefur ekki mátt spara í neinu. Allt er eins dýrt og fínt og hugsast getur. Milljón króna sófar, skrifstofustólar sem eru þeir rándýrustu á markaðnum, alls staðar seytlandi vatn niður um loft og veggi – en samt eitthvað dautt og óþægilegt andrúmsloft.

Orkuveituhúsið er afsprengi pólitískrar spillingar. Þar hafa pólitíkusar fengið að valsa að vild um fyrirtæki sem að nafninu til á að vera í eigu borgarbúa. Byggingin kostaði fáránlegar fjárhæðir, ekki minna en sex milljarða. Þetta var harðlega gagnrýnt á sínum tíma, en svo settist annar stjórnmálaflokkur þarna inn og þá þögnuðu óánægjuraddirnar. Vegna fyrirferðar sinnar er Orkuveitan það sem má kalla ríki í ríkinu.

Það er eftirsótt að komast í stjórn Orkuveitunnar. Ástæðan er ekki síst sú að þetta er eitt af fáum opinberum fyrirtækjum sem eftir eru þar sem pólitíkusar geta fengið að láta eins og þeir séu í bisness – og leika sér með alvöru fjárhæðir.

Það er hætt við að stjórnmálamenn sem komast í svona stöðu misskilji hlutverk sitt, að mörkin milli þess sem maður á sjálfur og þess sem er eign borgaranna fari að mást út. Nú er Alfreð Þorsteinsson, fyrrverandi formaður Orkuveitunnar, orðinn yfirmaður byggingar svokallaðs hátæknispítala. Eftir þessi ósköp var honum treyst fyrir því.

Dálítið minnir þetta mig á fyrrverandi hitaveitustjóra í Reykjavík sem lét svo um mælt fyrir hálfum öðrum áratug eða svo að Perlan væri "gjöf Hitaveitunnar til Reykvíkinga". Einmitt. En það hefur samt aldrei þótt kurteislegt að láta þiggjendurna borga gjafirnar sem þeim eru gefnar.

— — —

Stjórnarformennska í Landsvirkjun er annað feitt djobb fyrir pólitíkusa og vildarvini þeirra. En hví í ósköpunum er Framsóknarflokkurinn að skipta um stjórnarformann þegar aðeins átján dagar eru til kosninga?

— — —

Hitti vin minn í bænum. Sá sagði að kosningarnar væru að snúast um nákvæmlega ekki neitt. Það væri ekki verið að ræða nein málefni. Allir væru meira eða minna sammála um allt, kepptust líka við að reka jákvæða kosningabaráttu. Stjóriðjudebattinn hefði fengið sitt kaþarsis suður í Straumsvík, kjósendur væru furðu áhugalitlir um innflytjendaútspil Frjálslyndra, Vinstri grænir þyrðu ekki að anda um skattahækkanir.

Geir Haarde passar sig á svara eins litlu og hann getur. Hefur uppi mjög almennt tal. Við skulum athuga þetta, er viðkvæði hans. Kosningarnar snúast að miklu leyti um traust kjósenda á honum. Engum líkar beinlínis illa við Geir.

Hver eru sóknarfæri stjórnarandstöðunnar þegar kosningabaráttan þróast svona? Biðlistar, velferðarmál, okursamfélagið? Eða er allur vindur úr stjórnarandstöðuflokkunum?

— — —

Það er rétt hjá Þóri Jökli presti að kirkja snýst ekki um giftingar. Kirkja á heldur ekki að snúast um pólitík. Ef svo væri hefði Kristur stofnað stjórnmálaflokk. Sjálfur er ég ekkert yfirmáta trúaður, en ef ég færi meira í kirkju væri það ekki til að hlusta á presta sem eyða tíma sínum til að tala um Íraksstríðið, giftingar samkynhneigðra eða stöðu Þjóðkirkjunnar gagnvart öðrum trúfélögum. Ég myndi fara í kirkju til að reyna að þokast nær guðdóminum en ekki til að hlusta á pólitískt þras. Prestar sem hafa áhuga á slíku geta örugglega fengið pláss á framboðslistum.

• Senda á Facebook

Næsti forseti Frakklands, ruglandi hagspár, óvinir Íslands

Það held ég að sé alveg öruggt að Nicolas Sarkozy verður næsti forseti Frakklands. Hann er skörulegri maður en Ségolène Royal sem hefur þann galla að hún virðist aldrei ætla að koma sér að efninu þegar hún talar. Hins vegar er ekki víst að breytingarnar verði jafnmiklar og margir halda. Sarkozy er nú einu sinni franskur stjórnmálamaður, hefur lengi starfað í hinu franska kerfi, það er alveg út í hött að líkja honum við Thatcher eða ameríska repúblikana.

Það er nokkuð furðulegt að helsta tímabil einkavæðingar í Frakklandi var á árunum þegar sósíalistinn Lionel Jospin var forsætisráðherra. Jospin var kannski besti stjórnmálamaður sem Frakkar hafa átt í seinni tíð en naut aldrei lýðhylli, hann var ekki góður ræðumaður, virkaði alltaf full tæknilegur – og svo var hann líka mótmælandi! Ferli hans lauk þegar hann náði ekki einu sinni í seinni umferð forsetakosninganna fyrir fimm árum sökum þess að kjósendur misstu vitið, greiddu atkvæði trotskíistasamtökum og alls konar rugluðu liði. Fyrir vikið komst Jean Marie Le Pen áfram og keppti við Jacques Chirac sem þá varð allt í einu hin stóra táknmynd lýðræðisins..

Frakkar skömmuðust sín niður í tær eftir þessar kosningar og kannski er það ein skýringin á því hversu kjörsóknin var góð í fyrri umferð forsetakosninganna á sunnudaginn. 85 prósenta kosningaþáttaka er glæsilegt í svona fjölmennu landi.

— — —

Það er líka mjög orðum aukið að ástandið í Frakklandi sé sérlega slæmt. Frakkar eiga hugsanlega besta heilbrigðiskerfi í heimi. Samgöngukerfi þeirra er örugglega hið besta í veröldinni. Þeir framleiða varning sem er eftirsóttur út um allan heim – bílaiðnaðurinn þar stendur til dæmis í blóma. Ekkert land í heiminum tekur á móti fleiri ferðamönnum. Hvergi í heiminum eru glæsilegri söfn eða opinberar byggingar sem er betur viðhaldið.

Þjóðin er afar tæknivædd og fljót að tileinka sér nýungar á því sviði. Bóklestur er hvergi meiri en í Frakklandi. Þrátt fyrir vandamál með unga innflytjendur í sumum úthverfum er kurteisi og gott viðmót almennara í Frakklandi en víðast í Evrópu.Dólgslæti ungs fólks eru miklu fágætari en til dæmis í Bretlandi.

Frakkar kunna enn að borða góðan mat. Þeir taka sér löng og góð sumarfrí. Þeir hafa það sem kallast savoir vivre. Ég sé satt að segja ekki að þeir geti lært mikið af enskumælandi þjóðum þrátt fyrir tímabundinn áhuga á le blairisme.

— — —

Það er alltaf að koma betur og betur í ljós að það var hrein vitleysa að leggja niður Þjóðhagsstofnun gömlu. Nú veit enginn hvaða efnahagsspám hann á að trúa. Fjármálaráðuneytið hefur augljóslega hag af því að gylla framtíðina og bankarnir hafa líka hagsmuna að gæta – þeir reyna að halda að fólki sinni útgáfu af framtíðinni. Því er enginn fullkomlega hlutlaus aðili að gera hagspár. Hvað með Seðlabankann? Ja, allir virðast segja að síðasta spá hans hafi verið alltof full af svartagalli.

Meira jafnvægi er að komast á í hagkerfinu voru skilaboðin frá fjármálaráðuneytinu í dag. Það er hægt að lesa þetta öðruvísi: Lítill hagvöxtur til 2012. Vaxandi atvinnuleysi. Króna sem veikist. Niðursveifla.

Nema við fáum meiri stóriðju. Þá er aftur hægt að rífa hagkerfið upp á rassgatinu. Það eru skilaboðin frá Geir Haarde í viðtali við Viðskiptablaðið.

Önnur hugmynd gæti verið einkavæðing í orkugeiranum og heilbrigðiskerfinu. Til að smyrja hjól efnahagslífsins eins og gerðist þegar fiskurinn í sjónum var einkavæddur og síðan bankarnir.

En það á sjálfsagt enginn eftir að stinga upp á því.

— — —

Ég er nýbúinn að uppfæra tenglalistann hér til hægri á síðunni. Hann er býsna gagnlegur fyrir þá sem vilja vafra um helstu pólitísku síðurnar á netinu. Þarna eru tenglar á blogg sem birtast á bæði Vísi og Mbl.is, auk tengla á aðrar vefsíður og vefrit sem fjalla um þjóðmál.

Í dag bendi ég sérstaklega á vefsíðu Stefáns Snævarr, prófessors í Noregi. Hann er að skrifa um varnarsamning milli Íslands og Noregs og kallar til vitnis engan annan en Einar þveræing. Kemst að þeirri niðurstöðu að eina landið sem hugsanlega ógni öryggi Íslands sé – Noregur!

• Senda á Facebook

Fagurfræði alræðisins, kalda stríðið, ljóskur og karlhlunkar

Ég held að tónlistarmaðurinn Brian Ferry hafi alltaf verið hálfgerður bjáni. Man að ég sá einhvern tíma viðtal við tónlistargagnrýnanda sem sagði að Ferry væri best geymdur úti í horni með kokkteilglas. Ferry hljóp víst á sig um daginn þegar hann fór að tala um hvað ýmis tákn nasismans væru flott. Þetta vakti mikla hneykslun – Ferry þurfti að biðjast tárvotur afsökunar. Hins vegar bendir sumt til þess að hann sé síbrotamaður á þessu sviði. Hljóðver hans í Bretlandi mun heita führerbunker.

En samt er dálítið hæft í þessu hjá Ferry. Sumt í fagurfræði nasismans – og líka kommúnismans – virkar yfirþyrmandi og glæsilegt, ekki síst nú á tíma þegar list virðist felast í því að reyna enn að hneyksla borgarana – sem eru löngu hættir að hneykslast – dýrum í formalíni, óhreinum nærfötum alls kyns drasli sem er raðað saman í "innsetningar".

Fyrir tveimur árum dvaldi ég í einni af villunum sem Tító marskálkur reisti í Júgóslavíu. Í villunni voru feikistórar veggmyndir í sósíalrealískum anda, af kraftalegum verkamönnum og bændum sem þrömmuðu inn í framtíðina. Ég horfði löngum stundum á þessar myndir. Um daginn nefndi ég þetta við heimspekinginn Zizek sem var í viðtali hjá mér í Silfrinu. Zizek er frá Slóveníu þar sem áðurnefnd bygging er – og hann vissi nákvæmlega hvað ég var að fara.

— — —

Eitt af því sem einkenndi kalda stríðið voru miklar beygingar og bukk. Rithöfundar voru ekki litnir réttum augum – fyrir hvað þeir gátu, heldur mynduðust hirðir manna sem hlóðu lofi á hverja aðra. Og líka peningum í formi styrkja og heiðurslauna. Þetta var algjörlega sjúkt ástand. Leiðindatímar. Rithöfundum sem voru varla miðlungs var hampað eins og þar væru þjóðskáld á ferðinni – aðeins ef þeir voru í réttu liði.

Það sem ég hef lesið af ritgerðum eftir Matthías Johannessen einkennist flest af eftirsjá eftir þessum tíma. Það er eins og honum finnist að nú hafi óuppdregnir dónar tekið völdin. Þetta er kannski ekki furða. Matthías var sá menningarpáfi sem liðið á hægra vængnum var sífellt að bukka sig fyrir. Það var látið með hann eins og hann væri gott skáld.

Nú er verið að fagna því að langlokur eftir Matthías séu komnar á netið. En með leyfi að spyrja – eru þetta ekki meira eða minna sömu textarnir og maður nennti ekki að lesa í Morgunblaðinu í eina tíð.

— — —

Jón Baldvin talar um ljóskuna í menntamálaráðuneytinu. Það er vissulega óheppilegt og slæmt orðalag. En þó varla hægt að segja að þetta sé kvenfyrirlitning. Kannski bara skoðun hans á einni konu. Ég hef stundum notað orðið "karlhlunkar" yfir suma stjórnmálamenn (er sjálfsagt karlhlunkur sjálfur) og tel ekki að í því felist karlfyrirlitning.

— — —

Meðfylgjandi mynd er af fyrirhugaðri Höll sovétanna sem átti að rísa í Moskvu og vera hæsta hús í heimi, með risastórt líkneski af Lenín sem teygði sig upp í himininn. Húsið var aldrei reist, meðal annars vegna þess að kom í ljós að jörðin undir því hefði ekki getað borið slíkan þunga. Þá var útbúin sundlaug þarna, en nú hefur verið endurreist á staðnum kirkja sem bolsévíkar létu rífa eftir byltinguna.

• Senda á Facebook

Ræður Framsókn úrslitum enn einu sinni?

Ég hef tilhneigingu til að leggja saman fylgi vinstri flokkanna, Samfylkingarinnar og Vinstri grænna. Í því felast í raun ekki ómerkilegri upplýsingar en í fylgi hvers flokks fyrir sig. Undanfarin misseri hefur þetta fylgi verið mjög mikið, það hefur hæst farið milli 47 og 48 prósent í skoðanakönnunum. Sem bendir til óvenjulegs styrks vinstri flokkanna. Um tíma gátu þeir jafnvel látið sig dreyma um að ná hreinum meirihluta á Alþingi saman – þeir hefðu glaðst yfir því ef ekki væri þessi endalausa togstreita milli flokkanna.

En samkvæmt nýjum skoðanakönnunum fer sameiginlegt fylgi vinstri flokkanna dalandi. Í nýrri Gallup könnun er það ekki nema 43 prósent. Samfylkingin og Vinstri græn munu ætíð þurfa einhvern flokk í lið með sér til að koma saman meirihlutastjórn. Ef fylgið verður ekki meira duga tæplega Frjálslyndir eða Íslandshreyfingin til – jafnvel þótt þessir flokkar komi fáeinum mönnum á þing.

Ríkisstjórnin er á mörkum þess að geta haldið áfram af tveimur orsökum. Sjálfstæðisflokkurinn mælist sterkur og Íslandshreyfingin og Frjálslyndi flokkurinn taka atkvæði sem mögulegt er að nýtist ekki í kosningunum. Það mætti jafnvel leika sér að þeirri hugmynd að Sjálfstæðisflokkurinn kynni að eiga möguleika á að ná hreinum meirihluta í fyrsta sinn í sögunni – ef mikið af atkvæðum falla dauð þarf kannski ekki nema 46 prósenta fylgi til þess.

— — —

Fylgi Framsóknar virðist ekkert vera að hressast, ólíkt því sem sumir höfðu spáð. Hver skoðanakönnunin á fætur aðra er áfall fyrir flokkinn. Þó er líkt og flestir ráðherrar Framsóknar séu þess fýsandi að sitja áfram í stjórn. Þeir eru góðu vanir. Þetta gæti þó staðið tæpt. Sumir þeirra detta væntanlega af þingi.

Það gæti farið svo að ríkisstjórnin hefði nauman þingmeirihluta og gæti þess vegna setið áfram, en að Framsóknarflokkurinn hefði einfaldlega ekki nægilega marga þingmenn til að manna ráðherraembætti og helstu nefndir. Þá yrði að endurhugsa allt stjórnarsamstarfið. Helmingaskipti eins og hafa verið tíðkuð í ríkisstjórn síðustu tólf ár virka hjákátleg ef annar flokkurinn er fimm sinnum stærri en hinn. Hugsanlega ættu að vera lög um þetta. Skipti á jöfnu myndu heldur ekki ganga nema Framsókn kalli til fólk sem er utan þings til að manna ráðherrastóla.

Stór hluti af liðsmönnum Framsóknar telur að óhugsandi sé að vinna áfram með Sjálfstæðisflokknum. Þeir óttast að þá muni flokkurinn einfaldlega þurrkast út, þá verði hér ekki lengur fjögurra flokka kerfi heldur þriggja flokka kerfi. Ef til vill væri best fyrir Framsókn að fara einfaldlega í stjórnarandstöðu og endurskipuleggja sig, svona eins og fótboltalið sem fellur niður um deild. Ný kynslóð flokksmanna myndi þá líklega taka við, manni finnst eins og hún láti ekki mikið á sér bera, ætli kannski ekki að leggja of mikið undir í töpuðum kosningum.

— — —

En þörfin fyrir Framsókn og eftirspurnin kann enn að vera til staðar. Vinstri flokkarnir kunna að telja sig nauðbeygða til að fá Framsókn í ríkisstjórn með sér. Eins og stendur virðist ekki annar möguleiki á að mynduð verði ríkisstjórn til vinstri. Þetta fer náttúrlega eftir prinsíppfestu Samfylkingarinnar og Vinstri grænna – annar hvor flokkanna gæti tekið sig út og farið að vinna með Sjálfstæðisflokknum. Til að afstýra því hafa verið uppi hugmyndir um að Samfylkingin og Vinstri græn lýstu því yfir að flokkarnir færu ekki í ríkisstjórn nema saman.

En þetta yrði ekki eins og í gamla daga þegar Framsóknarflokkurinn fékk alltaf forsætisráðuneytið í vinstri stjórnum. Sá tími er líklega liðinn. Nú yrði hann að sætta sig við minni hlut – í mesta lagi þrjá ráðherra. En flokkurinn hefur alltaf þessi völd í okkar pólitíska kerfi. Hann minnkar en ræður samt úrslitum.

Nema þá að yrði bryddað upp á nýung í íslenskum stjórnmálum og til dæmis Framsóknarflokkurinn veiti minnihlutastjórn VG og Samfylkingar hlutleysi, eða minnihlutastjórn Sjálfstæðisflokks. Það væri athyglisvert að prófa það.

• Senda á Facebook

Húsið þar sem Jörundur dansaði

Það er hálfömurlegt að heyra gamla húsið í Austurstræti þar sem Jörundur hundadagakonungur dansaði einu sinni og gerði af fræga teikningu kallað Pravda. Þetta var búlla sem starfaði þarna um hríð, áður höfðu verið þarna ótal staðir sem enginn man hvað hétu. Eitt sinn var meira að segja fenginn einn frægasti hönnuður í heimi og hann látinn hanna innréttingar í staðinn. Það fór ekki betur en svo að innréttingarnar voru svo lágar og lítt sýnilegar að blindfullir Íslendingar duttu um þær. Þær voru svo rifnar burt af næsta setti af eigendum og sér hvergi merki um þær nema í gömlum tölublöðum af hönnunartímaritum.

En nú er þetta hús semsagt brunnið til kaldra kola ásamt ógeðslegu sjoppunni með vondu pylsulyktinni sem stóð við hliðina á, kebabbúllunni á horninu, bjórkránni á jarðhæðinni í hornhúsinu við Lækjargötu og svo Café Óperu sem telst hafa verið forn veitingastaður á íslenskan mælikvarða.

Mestöll starfsemin í þessum húsum var hin óyndislegasta og ekki eftirsjá að neinu í því sambandi. Húsin höfðu verið vanvirt með alls konar breytingum. Þau voru til skammar eins og nánast allt umhverfi Lækjartorgs – þessar ómyndar sem eitt sinn taldist vera miðpunktur borgarinnar.

— — —

Annars man ég eftir tímanum þegar timburhús brunnu ótt og títt í Reykjavík. Þá datt engum í hug að byggja þau aftur. Ég man eftir tveimur brunum í Aðalstrætinu þegar ég var unglingur – gott ef annar þeirra var ekki á nýársnótt. Þá var öllum sama. Maður hafði borgaryfirvöld helst grunuð um að kveikja í sjálf til að losna við spýtnabrakið.

Þegar ég var lítill drengur brann suðurendi Lækjargötunnar, hús Séra Bjarna og hús þar sem svaf vinur minn Óli Flosa sem bjargaðist sem betur fer út. Ég get ennþá rifjað upp lyktina sem lá yfir bænum eftir þann mikla bruna. Er ekki sagt að fátt sé minnisbetra en lyktarskynið?

Merkilegt nokk fann maður sáralitla lykt af brunanum í dag. Það er vegna þess að norðanstrengurinn sem stundum liggur um Lækjartorg og Lækjargötu blés reyknum burt nokkurn veginn beint út yfir Tjörnina og svo upp í loft. Þannig varð maður ekki var við reykinn í Þingholtunum þar sem ég bý og ekki heldur í Garðastrætinu þar sem ég kom í dag.

— — —

Nú er talað um að eigi að endurbyggja þessi hús. Ég er ekki viss um að ástæða sé til. Sem fyrr segir voru þau ekki til neinnar prýði. Ég er svo ungur að ég man ekki hvernig Austurstræti 22 leit út meðan það var Haraldarbúð. Niðurlægingarskeið þess húss var byrjað löngu áður en ég fór að muna eftir mér. Kannski verður þetta borgaryfirvöldum hvatning til að laga til í kringum Lækjartorg – helsta rónabæli á Íslandiþangað sem er varla hægt að koma lengur fyrir spássíufólki.

Aðalatriði er raunar að það þarf að setja reglur um hvernig eigi að byggja í hinum grónari götum bæjarins. Það gengur ekki lengur að arkitektar og verktakar fái að byggja hvað sem er. Nú stendur til dæmis til að byggja hús við Hávallagötu þar sem er ein heillegasta götumynd í Reykjavík. Íbúarnir óttast að það verði ómerkilegur kassi eins og eru að rísa út um allan bæ þar sem er engu skeytt um útlit eða fegurð. Farið bara niður á Lindargötu og sjáið algjört gjaldþrot íslenskrar byggingalistar. Hví eru byggð hús þar sem líta út eins og kumbaldar í nýjum hverfum í Kópavogi eða suður við Álver?

— — —

Sturla Böðvarsson mun vera fúll vegna skýrslunnar um Reykjavíkurflugvöll. Eftir þetta kemur ekki til greina að byggja samgöngumiðstöðina. Hún hefur nákvæmlega engan tilgang. Það er fínt að fá þessa niðurstöðu frá sérfræðingum sem hafa rannsakað málið ofan í kjölinn. En þetta eru líka staðreyndir sem hafa legið í augum uppi og hafa margsinnis verið endurteknar á þessum vef:

Að það margborgi sig að taka flugvallarsvæðið í Vatnsmýrinni undir byggð og byggja í staðinn snotran innanlandsflugvöll hér við borgina. Ég skil eiginlega ekki að hægt sé að hafa neitt á móti því. Skýrsluhöfundarnir telja að af þessu geti verið þjóðhagsleg hagkvæmni upp á hátt í fjörutíu milljarða króna.

— — —

Talandi um skipulagsmál þá langar mig að benda á þessar fínu pælingar á bloggsíðu Kjartans Valgarðssonar sem skrifar alla leið frá Maputo í Mosambík.

Reyndar ættuð þið líka að kíkja á það sem Kjartan hefur að segja um einkarekstur í skólakerfinu á síðunni sinni.

• Senda á Facebook

Breska pressan, Frú Afskiptasöm, vor í London

Það er stundum ótrúlegt að fylgjast með bresku pressunni.

Þangað til fyrir nokkrum dögum átti pressan ekki orð yfir það hversu Vilhjálmur prins og Kate Middleton væru frábært par. Hræsnin ríður ekki við einteyming í blöðunum í þessu landi.

Nú eru þau hætt saman og þá kveður við annan tón. Í Evening Standard í gær mátti lesa allt um móður Kate Middleton. Hún var reyndar kölluð Meddleton í greininni – sem útlegst Frú Afskiptasöm. Þessari konu voru ekki vandaðar kveðjurnar. Var því jafnvel haldið fram að hún hefði frá því Kata var ung stúlka plottað að koma henni saman við prinsinn. Blöðin hafa líka skýrt frá því að móðirin sé fyrrverandi flugfreyja (þykir ekki fínt) og að hún hafi verið það sem þau kalla gum chewing. Hún tuggði semsagt tyggjó í tíma og ótíma.

Svo var klykkt út með að eftir tuttugu ár myndi Kata verða eins og mamma sín. Því var jafnvel haldið fram að prinsinn hefði séð þá þróun fyrir og þess vegna sagt stúlkunni upp.

Prinsinn fékk að finna til tevatnsins á öðrum stað í blaðinu. Þar var sagt að hann væri að verða nákvæmlega eins og pabbi sinn. Það þykir ekki gott. Framan af ævi sinni var hann eins og mamma sín, sætur og smágerður. Nú fer hann samkvæmt blaðinu að líta út eins og aðrir í föðurfjölskyldunni – hárið þynnist og andlitsdrættirnir minna æ meira á hross.

— — —

Meira um hvað blöðin hérna eru fráleit. Nokkur þeirra hafa haldið uppi mikilli herferð vegna hermannanna sem voru fangar Írana en fengu svo að selja sögu sína fjölmiðlum eftir að þeim var sleppt. Nokkur þeirra hafa hneykslast á þessu dag eftir dag og heimtað afsögn varnarmálaráðherrans sem leyfði þetta.

Síðan hefur reyndar komið í ljós að blöðin sem láta hæst buðu sjálf í sögu Faye Turney, konunnar í hópi hermannanna, en biðu lægri hlut fyrir The Sun og ITV sjónvarpsstöðinni.

Prinsípfestan var ekki meiri en þetta. Götupressan hérna er gjörsamlega siðblind en telur sig samt vera þess umkomin að sitja í dómarasæti yfir öllu og öllum.

— — —

Við Kári erum annars staddir í London. Komum hingað á sunnudag og höfum dvalið hér í undarlega góðu vorveðri. Hvarvetna er ilmur af vori í loftinu, það er setið á útikaffihúsum, og fagurlega rauðir túlípanar voru búnir að springa út í skemmtigarðinum þangað sem við förum gjarnan. Þetta er afskaplega þægilegt eftir vetur á Íslandi sem byrjaði alltof snemma og ætlar að enda alltof seint.

Hér hefur verið hlýjasti vetur frá því mælingar hófust. Af því tilefni keypti ég mér í gær myndina An Inconvenient Truth.

Á eftir erum við að hugsa um að fara í British Museum og vonumst til að sjá þar múmíur. Svo ætlum við að hitta Ara bróður minn í garðinum í Lincolns Inn. Hann er afar efnilegur piltur og stundar nám í London School of Economics sem er þar rétt hjá.

Garðarnir hérna eru mjög áhugaverðir fyrir fimm ára dreng, ekki síst af því þar er mikið af sætum íkornum.

• Senda á Facebook