Færslur fyrir febrúar, 2007
Landsfundir, Sjallar skamma VG, stjórnarmynstur, óráð
Er það ofdirfska hjá Samfylkingunni að halda landsfund um sömu helgi og Sjálfstæðisflokkurinn, lævíslegt plan eða bara klúður? Ég hef komið á marga landsfundi Sjálfstæðisflokksins – við þá samkomu keppa ekki aðrar stjórnmálahreyfingar, ekki hvað varðar aðsókn, umgjörð og stemmingu. Það er einfaldlega þannig. Sjálfstæðisflokkurinn er fjöldahreyfing með langar hefðir, því nær Samfylkingin tæplega. Hún þekkir ekki hið fágaða samkenndarþel sem ríkir á landsfundum Sjálfstæðisflokksins.
En það er ljóst að helgina eftir páska berjast þessir stjórnmálaflokkar um fjölmiðlaathyglina. Hvað á ég að gera? Éghef yfirleitt boðið formönnum flokka sem halda landsfundi í Silfrið á sunnudegi. En einhvern veginn finnst mér ekki líklegt að Geir Haarde og Ingibjörg Sólrún vilji deila sviðsjósinu á þessum tíma.
— — —
Það er að verða dálítil breyting á pólitískri umræðu eftir landsfund Vinstri grænna. Sjálfstæðismenn eru farnir að taka á Vinstri grænum. Það hefur maður varla séð áður. Sjálfstæðismenn hafa þvert á móti látið sér vel líka að VG taki fylgi frá Samfylkingunni. Jafnvel hvatt Steingrím J. og hans fólk áfram undir rós – með því að segja að VG-arar séu svo stefnufastir, einarðir og samkvæmir sjálfum sér.
En nú kveður við örlítið annan tón. Á fjölda vefsíðna sem eru skrifaðar af Sjálfstæðismönnum fá Vinstri grænir að finna til tevatnsins. Þeir eru jafnvel kallaðir kommúnistar. Sumir skríbentarnir halda því fram að þeir séu ekki stjórntækir og vísa til orða Steingríms J. um netlögreglu, hugmynda um að stjórnarskrárbinda jafnræði milli karla og kvenna í stjórnum fyrirtækja, á Alþingi og í ríkisstjórn og skattkerfisbreytinga sem voru boðaðar á landsfundinum.
— — —
Það skyldi þó ekki vera að líkurnar á ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks og Samfylkingar séu að aukast? Spyr sá sem ekki veit. Hins vegar hitti ég fróðan mann sem hélt því fram að við fengjum ríkisstjórn eftir gömlu vinstristjórnarmynstri með Samfylkingu, VG og Framsóknarflokki. Síðastnefndi flokkurinn myndi fara niður í tólf prósent í kosningunum, það yrði túlkað sem varnarsigur og síðan ákveddu flokksmenn að sýna vinstri vangann og setjast í stjórn – líklega undir forsæti Ingibjargar Sólrúnar.
Steingrímur J. yrði þá væntanlega utanríkisráðherra og Jón Sigurðsson fjármálaráðherra – þótt reyndar sé hætt við að hann nái ekki einu sinni inn á þing.
— — —
En kannski er ég bara með fullkomnu óráði. Ég ligg heima í rúminu með flensu og leiðist ógurlega.
Erfitt að manna framboð, það sem er gott fyrir bankana, skoðanakönnun um klám
Samkvæmt heimildum gengur erfiðlega að manna framboð hægri grænna. Það er dálítið stór ákvörðun að gefa kost á sér í alþingiskosningum. Margir eru hræddir við það. Hræddir við að það eyðileggi starfsferil sinn. Hræddir við að ná ekki kjöri – og kannski líka hræddir við að ná kjöri. Sumir óttast að lækka í launum – þingmannskaupið er ekki sérlega samkeppnishæft. Margir hafa hugsjónina, en reiða sig á að einhverjir aðrir taki slaginn.
Það átti víst að vera búið að kynna framboðið – en það hefur ekki gerst vegna þess hve fólk er tvístígandi að taka sæti á lista. Samfylkingin krækti í nokkuð stóran bita þegar hún fékk Reyni Harðarson, stjórnarmann í Framtíðarlandinu, til að setjast á lista hjá sér. Þar er líka Sólveig Arnarsdóttir sem hefur verið starfsmaður Framtíðarlandsins.
Hverjir eru þá eftir til að skipa lista hægri grænna? Ómar Ragnarsson? Margrét Sverrisdóttir sem engan rekur minni til að hafi haft sérlega sterkar skoðanir á umhverfismálum? Jakob Frímann Magnússon, nýgenginn úr Samfylkingunni? Jón Baldvin Hannibalsson?
Ef hann fer í framboð á þessum vettvangi er ljóst að að margir kratar sem starfa í Samfylkingunni munu telja það svik við sig. Á móti kemur að einkennilegt er að ekki var hægt að finna Jóni stað á framboðslistum Samfylkingarinnar. Var honum hent þaðan út eftir viðtalið fræga í Silfrinu?
— — —
Einu sinni var sagt í Ameríku: "Það sem er gott fyrir General Motors, er gott fyrir þjóðina."
Ég er ekki viss um að þetta sé svona lengur.
Á Íslandi er sagt: "Það sem er gott fyrir bankana, er gott fyrir þjóðina."
Ég er ekki viss um að það sé alltaf satt.
Nú segir lánshæfisfyrirtækið Moodys að það sé styrkur fyrir bankana að vera í landi sem hefur eigin mynt. Jú, jú. Það er örugglega rétt að bankarnir hafa stórgrætt á því að spila með krónuna. Hið sama verður ekki sagt um almenning í þessu landi. Reyndar hafa fjármagnsmarkaðir verið mjög fjörugir síðustu ár í löndum sem eru á jaðri evrusvæðisins – til dæmis í Ungverjalandi, Tyrklandi og á Íslandi.
Samt hefur helsti bankamógúll Íslands, Sigurður Einarsson, margoft sagt að íslenska krónan sé á leiðinni út.
— — —
Varaformaður Samfylkingarinnar, Ágúst Ólafur Ágústsson segir að allir vilji vinna í banka.
Ég er ekki viss um að það sé satt.
— — —
Niðurstaða skoðanakönnunar Fréttablaðsins í morgun er stórmerkileg. Og það er ekki síður merkilegt að hlutfall óákveðinna er fjarska lágt. Það er spurt hvort rétt hafi verið af Hótel Sögu að vísa frá gestum meintrar klámráðstefnu? Yfirgnæfandi meirihluti, 61 prósent, segir að það hafi verið rangt. Ákvörðunin nýtur ekki meirihluta meðal kvenna og ekki meðal kjósenda neins flokks – nema Vinstri grænna.
Má hugsast að stjórnmálamenn hafi misst sig aðeins í hysteríunni út af þessum blessaða fundi? Mislásu stjórnmálamenn almenningsálitið? Þar á meðal borgarstjórinn í Reykjavík? Eru tök fyrirferðarmikils hóps femínista svona roslega mikil nú í aðdraganda kosninga?
Píkusögur, P-dagur, frelsum ástina, flokksráð VG, bókmenntafræði
Í Silfrinu í gær skýrði ég frá því að mér þætti leikritið Píkusögur geysilega klámfengið. Spurði hvort ekki þyrfti að banna það? Einu sinni var ég viðstaddur fund þar sem flutt var brot úr verkinu, ég sat á efri svölum í Gamla bíói og bliknaði og blánaði. Ég man að ég spurði mig á fundinum – má ég vera á móti ofbeldi gegn konum án þess að hlusta á þessi ósköp?
En þetta leikrit hefur haft geysileg áhrif. Það er undirstaðan undir svokölluðum V-degi sem er haldinn á háskólalóðum víðs vegar um Bandaríkin.
Hér á Íslandi hafa Píkusögur verið notaðar sem tilraunaverkefni í grunnskólum.
Hér er frásögn af ungum háskólanemum i á Rhode Island sem datt í hug að halda svokallaðan P-dag og flytja Tippasögur. Í raun var það ekki annað en tiltölulega saklaus paródía á V-daginn. Kannski svolítið smekklaus – en það eru Píkusögurnar líka. Skemmst er að segja frá því að háskólayfirvöld brugðust við gríninu eins og það sé algjör hryllingur. Tveimur stúdentanna hefur verið hótað brottrekstri úr skóla en tákn P-dagsins var gert upptækt.
— — —
Frelsum ástina, höfnum klámi var ein yfirskrift landsfundar Vinstri grænna. En hvað með allt það fólk sem finnur ekki ást?
Ég man að einu sinni las ég velvakandabréf sem byrjaði svona, klippti það meira það meira að segja út en er búinn að týna því:
"Hvað á að gera fyrir okkur, þúsundir íslenskra karlmanna sem erum dæmdir til einlífis?"
Mig minnir að á þeim tíma hafi hagstofutölur sagt að íslenskir karlar væru tvö þúsund fleiri en konur.
— — —
Í flokksráð Vinstri grænna voru um helgina kosnir þrjátíu flokksmenn. Stundum er sagt að gamlir marxistar hafi séð sér leik á borði að endurfæðast sem umhverfissinnar. Kannski er eitthað hæft í því. Það vekur altént athygli að í flokksráðinu er að minnsta kosti fjórir einstaklingar sem forðum tíð voru virkir í Fylkingunni – Birna Þórðardóttir, Ragnar Stefánsson, Einar Ólafsson og Sveinn Rúnar Hauksson.
Að auki situr í ráðinu ekki minni maður en Ólafur Þ. Jónsson – sjálfur Óli kommi.
— — —
Bókmenntafræði getur verið stórkostleg fræðigrein. Í Fréttablaðinu í síðustu viku fjallaði einn bókmenntafræðingur, Gunnar Stefánsson, um skrif annars bókmenntafræðings, Soffíu Auðar Birgisdóttur. Þau tilheyra greinilega ekki sama skóla í bókmenntafræðinni – vægast sagt. Gunnar er af gamla skólanum, Soffía af einhverjum ótilgreindum nýjum skóla.
Gunnar skrifar:
"Pistillinn Frá bókmenntafræðingi sem birtist í Fréttablaðinu 28. janúar, við hliðina á viðtali við Hermann Stefánsson rithöfund, vakti athygli mína og umhugsun. Satt að segja varð hann til að veikja trú mína á gildi bókmenntafræði eins og hún virðist stunduð hér núna. Í blaðinu eru hugleiðingar Soffíu Bjarnadóttur um skáldsögur.
Eins nykraðan vaðal um bókmenntir hef ég ekki lengi lesið. Inntakið í pistinum virðist það að skáldsagan hafi óljós landamerki nú á dögum, rúmi allt: „Hún sýgur í sig allar greinar, miðlar því sem er og ekki er." Látum svo vera, en síðan kemur: „Það var eitthvað í nútímamanninum sem kallaði á skáldsöguna. Óumræðileg þörf, frelsi og einstaklingshyggja, samsuða í speglasalnum." Myndmálið er nokkuð undarlegt: speglasalur og eldhús í einni vistarveru.
Og svo má spyrja hvenær „nútímamaðurinn" fæddist, sá er kallaði á skáldsöguna. Skáldsögur hafa verið ritaðar öldum saman eins og bókmenntafræðingar vita. Nútímasögunni er svo lýst: „Þefurinn af sjálfskapandi minningum verður undirstaða í þversagnakenndum heimi." Þefur sem undirstaða, ekki er það góður grundvöllur. Hvað eru „sjálfskapandi minningar"? Eru til einhverjar minningar sem ekki mótast í huga einstaklingsins sjálfs"
— — —
Á laugardaginn birti Lesbók Morgunblaðsins, málgagn póstmódernismans á Íslandi, grein eftir Geir Svansson bókmenntafræðing. Í greininni mátti meðal annars lesa þessa málsgrein:
"Risómið er órætt eða óendanlega margrætt; það afbyggir stigveldi, grefur undan forræði, myndar óvænt tengsl og framleiðir flóttalínur undan valdaformgerðum."
Stefán og Hannes í Silfrinu
Prófessorarnir Stefán Ólafsson og Hannes Hólmsteinn Gissurarson verða sérstakir gestir í Silfri Egils á sunnudag. Þeir munu ræða um ójöfnuð í íslensku samfélagi, fátækt, skatta og sitthvað í þeim dúr.
Af öðrum gestum í þættinum má nefna Steingrím J. Sigfússon sem kemur heitur af landsfundi Vinstri grænna, séra Baldur Kristjánsson sem hefur merkilegar skoðanir á framtíð kirkjunnar, borgarfulltrúana Steinunni Valdísi Óskarsdóttur og Björn Inga Hrafnsson, Ólaf Teit Guðnason blaðamann og Atla Gíslason, lögmann og frambjóðanda.
Þátturinn er að vanda á dagskrá Stöðvar 2 klukkan 12.25 á sunnudag, strax að loknum hádegisfréttum, en einnig er hægt að horfa á hann í Veftívíinu hér á Vísi.
Maó var norskur
Mönnum kann að koma það á óvart en Maó formaður var norskur.
Að minnsta kosti virtist manni það hér á landi þegar hreyfingar maóista fóru að starfa hér á fyrri hluta áttunda áratugarins. Maóistarnir íslensku höfðu flestir verið við nám í Noregi – komu þaðan með einkennilegablöndu af kommúnisma, hreinlætisáráttu og fjallamennsku.
Nú velti ég fyrir mér hvort íslenski femínisminn sé líka af norsku bergi brotinn. Guðrún Jónsdóttir, Rúna í Stígamótum, er án efa áhrifamesta manneskjan í hópi femínista á Íslandi. Það hefur komið fram að hún hefur lært, starfað og búið í Noregi. Greinir maður kannski púrítanska hugmyndastrauma þaðan?
— — —
Í tengslum við klámmálið mikla hefur verið vakin athygli á því að hér er allt vaðandi í klámi. Meira að segja á Hótel Sögu þar sem klámfólkið fær ekki inni er dælt klámi um sjónvarp til gesta.
Það er greinilegt að löggjafinn og lögreglan hefur engan áhuga á að taka á þessu – eða hefur ekki haft það hingað til. Það er ekki nógu gott. Auðvitað er ekki hægt að refsa öllum sem nota klám. Það er ekki framkvæmanlegt. Lögreglan verður líka að sinna öðru. Sennilega er heldur ekki hægt að koma því til leiðar að ómögulegt sé að skoða klámsíður á Íslandi – loka bara á flauminn.
En kannski væri hægt að fara aðra leið. Að taka einfaldlega tvo eða þrjá klámnotendur á ári úr umferð, bara svona hippsum happs, og refsa þeim – pour encourager les autres – öðrum til viðvörunar.
Það væri hægt að loka þá inni í fangelsi eða setja upp þar til gerðan gapastokk. Eða birta myndir af þeim í blöðunum. Stundum er það nóg.
Þetta myndi örugglega fæla hina frá kláminu.
— — —
Einn af föstum liðum í Gay Pride göngunni hvert ár eru leðurhommar sem valsa um innan um fjölskyldufólkið, skaka sér og skemmta. Næsta ár geri ég ráð fyrir að búið verði að banna þá. Og vei þeim sem lætur sér detta í hug að bjóða upp á leðurheteró!
— — —
Síðustu framboðslistar flokkanna fyrir alþingiskosningarnar í vor eru að líta dagsins ljós. Vinstri grænir birtu lista sína í Reykjavík og Kraganum um síðustu helgi. Manni finnst vera dálítið af the usual suspects á listunum, gamalkunnum andlitum úr Alþýðubandalaginu bregður þarna ótt og títt fyrir – þetta gæti verið ferskara.
Framboðslistar Samfylkingarinnar í Reykjavík eru aðeins frísklegri. Væru kannski bara fjári góðir ef hefði tekist að setja nokkra þingmenn út af þeim. Þarna er passað upp á að hafa slatta af konum sem hafa tekið þátt í jafnréttisbaráttunni, eldri borgurum og náttúruverndarsinnum. Samfylkingin er í óða önn að reyna að setja undir stærstu lekana í fylginu.
Sérstaka athygli vekur að á listanum eru tvö sem hafa verið í framvarðasveit Framtíðarlandsins, Reynir Harðarsson og Sólveig Arnarsdóttir.
En því miður á hið góða fólk sem situr neðarlega á listum Samfylkingarinnar ekki möguleika á þingsæti. Gömlu þingmennirnir eru þar fyrir – sumir allþreyttir.
— — —
Það er athyglisvert að Jón Baldvin Hannibalsson er hvergi á lista hjá Samfylkingunni. Er hann ennþá eitthvað að pæla? Hefur alveg skilið leiðir með Jóni og flokknum? Og finnst Samfylkingunni óhætt að hafa þennan mælskasta talsmann jafnaðarstefnunnar utanborðs?
Bankauppreisn, öskudagur, dýr íbúðarlán, Eyðimörk
Það er víðar en á Íslandi að bankar eru umdeildir, gróði þeirra, græðgi og feikleg umsvif. Dagblaðið The Independent slær upp á forsíðu sinni uppreisn gegn bönkunum í Bretlandi og álögum þeirra á viðskiptavini. Fyrir nokkrum dögum skilaði einn stærsti banki Bretlands, Barkleys, mesta gróða í sögu breskra fjármálafyrirtækja – 7 billjónum punda.
Í dag gerist það hér heima að Alþýðusamband Íslands gagnrýnir laun bankastjórnenda hjá Glitni. Í árskýrslu bankans kemur fram að laun sex stjórnenda hjá bankanum hafi hækkað milli ára úr 224 milljónum í 460 milljónir. Laun Bjarna Ármannssonar, forstjóra bankans, hækkuðu úr 80 milljónum í 140 milljónir.
Bankarnir eru orðinir ríki í ríkinu. Starfsemi þeirra teygir sig út í alla anga þjóðfélagsins, inn á hvert heimili og fyrirtæki. Þeir geta nánast skammtað sér tekjur. Hlutur bankanna í úrvalsvísitölunni er um 75 prósent. Þessi ofvöxtur hefur gerst á fáum árum – og getur alls ekki talist eðlilegur.
— — —
Ég fór í eitt útibúa Glitnis í dag. Þar er indælt starfsfólk og fín þjónusta. Ég er viss um að þessir starfsmenn eru ekki ofsælir af laununum sínum. Þeir eru ekki fat cats. Það var öskudagur. Hópar af börnum hröktust um bæinn í rokinu leit að sælgæti. En í Glitni höfðu þeir tekið upp á því að bjóða börnunum epli.
Það mæltist misjafnlega vel fyrir. Mér skilst að eitt barnið hafi sagt:
"Eruð þið ekki búin að græða nógu mikið til að geta gefið okkur sælgæti?"
— — —
Sá glöggi blaðamaður Páll Vilhjálmsson er með ágætt innlegg í umræðuna um bankaokrið á vef sínum. Páll skrifar undir yfirskriftinni Meira en 300 prósenta munur á vöxtum íbúðarlána í Noregi og á Íslandi. Þarna segir:
"Íbúðarlán íslensku bankanna eru 4,95 – 5 prósent og eru verðtryggð. Norskir bankar bjóða íbúðarlán á bilinu 3,38 – 3,52 prósent og þar er engin verðtrygging. Að frádeginni verðbólgu, sem var 2,2 prósent í Noregi í fyrra, bera lánin innan við 1,5 prósent raunvexti.
Norskir bankar geta stundað viðskipti með 1,5 prósent raunvexti en íslensku bankarnir þurfa 4,95 – 5 prósent raunvexti til að sinna sömu þjónustu. Sagt með örðum orðum: Það er meira en 300 prósent munur á vöxtum á íbúðarlánum hér á landi og í Noregi.
Maður hrekkur í kút af minna tilefni.
Sjá hér umfjöllun um húsnæðislán norskra banka.
Sjá hér verðbólgutölur í Noregi.
Sjá hér…nei, ég er ekkert að gefa upp vefslóðina hjá ræningjunum, þið kunnið þær."
— — —
Kári fór í Heiðmörk um helgina. Bara að ganga sér til heilsubótar með frænku sinni. Er ekki í frásögur færandi nema að barnið virtist ekki geta lært að kalla þetta Heiðmörk. Kallaði það alltaf Eyðimörk.
Ég átta mig ekki á því hvort hann þekkir eitthvað til Gunnars Birgissonar.
Þunglyndislegar dýralífsmyndir, íslenskt karneval, brú yfir Skerjafjörð
Margt fólk er mjög hrifið af dýralífsmyndum. Ég geri mér grein fyrir því. Hjá mér valda þær oft aðkenningu að þunglyndi. Yfirleitt byrja dýralífsmyndir vel, með mörgum sætum, skemmtilegum og áhugaverðum dýrum. Svo syrtir í álinn. Fyrst byrja dýrin að eðla sér. Svo fara þau að éta hvort annað.
Í gær byrjaði ég að horfa á mynd um líf í frumskógi. Þar var í aðalhlutverki hópur simpansa. Fyrst voru þeir bara að klifra í trjám. En svo voru þeir komnir í einhvers konar árásarleiðangur gegn öðrum simpönsum. Endaði með því að þeir átu einn apann úr óvinaliðinu. Það var verulega ógeðsleg sjón.
Almennt er mín skoðun er sú að öll dýrin í skóginum eigi að vera vinir.
Það sem veldur kannski mestri depurð – á ég að kalla það tilvistarangist? – er hversu líf dýranna er tilbreytingarsnautt.
Við svo búið fer ég inn í eldhús og fæ mér bita af kjúklingnum sem er í kvöldmat hér.
— — —
Saltkjöt kemur ekki hér inn í hús. Það hef ég ekki viljað síðan ég var tíu ára, var sendur í sveit og þar var saltkjöt á borðum næstum upp á hvern dag. Mér fannst þetta svo hræðilegur matur að ég nærðist aðallega á frónkexinu sem var með kaffinu.
Stundum höfum við Íslendingar engan stíl. Við höldum upp á bolludag, sprengidag og öskudag. En gaman! Aðrar þjóðir halda karneval, iðandi af fjöri, meðan við slöfrum í okkur saltri baunasúpu, úðum í okkur rjómabollum og sendum börn út í kuldann til að sníkja sælgæti.
Það er okkar kjötkveðjuhátíð.
— — —
Eiki Hauks, pidgin-íslenska, Norður-Kórea norðursins, samgönguáætlun
Fyrir hartnær fimmtán árum var ég staddur í Osló. Þar var þá verið að halda í fyrsta sinn dag tónlistarinnar. Þetta var um hásumar, afskaplega fallegt veður, borgin og fjörðurinn skörtuðu sínu fegursta. Óvíða eru sumardagar fallegri en í Noregi og Svíþjóð. Á torginu fyrir framan Háskólann hafði verið komið upp flygli og þar lék frægur píanóleikari, Kjell Bækkelund, listir sínar – ábyggilega eitthvað þjóðlegt eftir Grieg.
Á torginu fyrir framan Folkets Hus var hins vegar boðið upp á hljómsveit Rúnars Júliussonar. Ég rétt missti af henni.
En það var ekki þetta sem mér fannst merkilegast. Í hliðargötu út frá Karli Jóhanni, framan við krá eina, var sérstæður mannsöfnuður. Þar voru að mér sýndist svona fimm þúsund menn sem allir litu út eins og Eiríkur Hauksson og Pétur heitinn Kristjánsson. Með tjásulegt sítt hár, í satínkápum eða leðri, sumir farnir að grána ögn. Og konur í pinnahælum og flegnum blússum, með aflitað hár.
Þetta var norska þungarokksdeildin. Þarna sá ég að hún var giska fjölmenn. Þess vegna skil ég vel að Eiríkur skuli falla kramið í Noregi. Hann er meira að segja farinn að tala með norskum hreim. Þessi menningarkimi er svo miklu stærri þar en hér. Miðað við það sem ég sá þennan dag er Noregur nánast heimaland þungarokksins.
Reyndar er kántrídeildin líka mjög stór í Noregi. Kántríunnendur hafa um árabil haldið mikið þing í norskum dal – gott ef ekki bara Guðbrandsdal. Hámark þessa mannfagnaðar er þegar norska kántrífólkið safnast saman og rænir járnbrautarlest.
— — —
Á síðasta ári geisuðu mjög harðar deilur í Noregi vegna skilgreiningar á hvað sé að vera Norðmaður. Norska málnefndin gaf út að Norðmaður væri sá sem hefði norskan uppruna og norsku að móðurmáli. Þetta vakti upp miklar deilur – ekki síst vegna fólks frá Pakistan sem er mjög fjölmennt í Noregi.
Margir vildu halda því fram að Norðmaður væri einfaldlega sá sem hefur norskan ríkisborgararétt.
Ég treysti mér ekki til að dæma um þetta. Spyr bara – ef ég flytti til Pakistan og fengi pakistanskt vegabréf, væri ég þá orðinn Pakistani?
Í framhaldi af þessu má spyrja hvað sé að vera Íslendingur? Toshiki Toma skrifaði grein í Moggann í gær þar sem hann fór fram á að innflytjendur fengju að tala öðruvísi íslensku en við hin – eins konar pidgin-íslensku. Mig minnir að Toma hafi helst verið á því að leggja niður íslenskuna fyrir nokkrum árum af því hún væri svo hamlandi fyrir nýbúa.
— — —
Ég verð að viðurkenna að mér er hjartanlega sama þótt klámlýðurinn komi hingað. Þessi umræða er vægast sagt leiðinleg. Tvennt í henni er alveg út í hött:
Í fyrra lagi þegar farið er að bendla þetta fólk við barnaklám. Ég veit ekki til þess að séu nokkrar sannanir fyrir því eða neitt sem bendi til þess. Nóg er samt þótt stjórnmálamenn séu ekki með svona tilhæfulausar ásakanir um alvarlega glæpi.
Í seinna lagi þegar stungið er upp á að fólkinu verði einfaldlega ekki hleypt inn í landið. Það eru náttúrlega engar forsendur fyrir því nema sé vitað að það ætli að brjóta af sér eða ef það er með mjög stóra sakaskrá. Þarf að taka fram að í flestum löndum sem við berum okkur saman við er klám ekki ólöglegt. Þetta er spurning um lög og rétt, ekki "frjálshyggju" eins og ég les hér. Og þetta er ekki lagatæknilegt.
Það er heldur ekki hægt að reka fólkið burt vegna þess að heima hjá sér geri það eitthvað sem brjóti gegn siðferði. Í plúralísku samfélagi verðum við að sætta okkur við að fullt af fólki er að gera hluti sem við okkur þykja slæmir, ósiðlegir og jafnvel ógeðslegir.
Það er reyndar eitt enn í þessu. Hart klám kann að vera bannað á Íslandi, en því banni er varla framfylgt. Þeir sem hanga yfir klámsíðum á netinu eru ekki handteknir. Ekki er lokað fyrir aðgang Íslendinga að þeim. Tollgæslan leitar ekki að klámefni í farangri þeirra sem koma frá útlöndum. Einstaka sinnum hafa verið gerðar rassíur í vídeósjoppum sem selja eða leigja klámmyndir en það er afar sjaldgæft og mest til málamynda. Klámblöð má kaupa á bensínstöðvum. Á Digital Ísland er klámrás. Þannig er klám í raun umborið á Íslandi. Yfirvöld vilja ekki eða treysta sér ekki til að aðhafast gegn því.
Að öðru leyti ætla ég ekki að blanda mér í þetta. Var sagt að einhverri vefsíðu hefði staðið að Ísland væri Norður-Kórea norðursins. Það er dálítið fyndið. Ég hef áður bent á pínulitla þversögn í þessu. Við fordæmum klám og vændi, en á sama tíma eru Íslendingar orðlagðir fyrir lausung í ástamálum. Niðri í Grikklandi þar sem ég hef dvalið yrðum við líklega talin ósiðsöm. Þar eru ennþá mömmur og ömmur, feður og bræður sem fylgjast með því að unga fólkið sé ekki í neinu rugli.
Klámráðstefnan skilst mér að eigi að vera 8. mars. Manni hrýs hugur við því ef þetta á að vera aðalfréttin í fjölmiðlunum þangað til. Og ekki skil ég hvers vegna er verið að draga þetta mál inn í sali Alþingis.
— — —
Ég hef verið að fjalla um samgönguáætlun og samgöngumiðstöð í Vatnsmýrinni. Velt fyrir mér hvort samgönguráðherra sem er að láta af störfum sé yfirleitt hæfur til að taka ákvarðanir um svona mál – stuttu fyrir kosningar? Hvort þetta sé eiginlega ekki bara bull? Anna Kristinsdóttir, fyrrverandi borgarfulltrúi, nálgast þetta frá lögfræðilegri hlið á bloggsíðu sinni:
"Samningar ráðherra virðast þó ekki hafa skuldbindandi áhrif og hafa fallið dómar þess efnis að ráðherra geti ekki bundið fjárveitingar þótt undirritaður sé samningur um ákveðna þjónustu. Dæmi um slíkt er dómur sem féll í Héraðsdómi Reykjavíkur þann 27.október síðast liðinn þar sem íslenska ríkið var sýknað af kröfu Öryrkjabandalags Íslands, vegna samkomulags bandalagsins við heilbrigðis- og tryggingamálaráðherra árið 2003 um hækkun lífeyris. Í dómnum segir m.a. að bandalagið hafi vitað að ráðherra hefði ekki heimildir til að hækka bætur eða til að stofna nýjan bótaflokk og þess vegna sé ríkissjóður ekki bundinn af samkomulaginu (Héraðsdómur Reykjavíkur 26. okt. 2006)
Á sama hátt geta yfirlýsingar ráðherra eða fréttir af þeim ekki orðið grundvöllur réttmætra væntinga um uppbyggingu. Þannig var viljayfirlýsing borgarstjóra og heilbrigðis- og tryggingamálaráðherra um uppbyggingu nýrra hjúkrunarrýma sem gerð var vorið 2002 túlkuð sem marklaust plagg af þáverandi fjármálaráðherra. Hann taldi jafnframt að þar sem málið hefði ekki verið borið undir fjármála- eða forsætisráðherra, né ríkisstjórnina, hefði þessi viljayfirlýsing ekkert gildi. Það væri ekki verk eins fagráðherra að gera slíkt (Morgunblaðið, 18.05.2002).
Svo mörg voru þau orð. Undir hvað ætli samgönguáætlun flokkistþá, annað en marklaust plagg?"
— — —
Bendi svo á þessa bloggfærslu vinar míns Péturs Gunnarssonar.
Afskipt börn
Stundum kveikja fjölmiðlar ekki á því hvað eru stórar fréttir. Fyrir mér er einhver stærsta frétt vikunnar að íslensk börn séu afskipt. Þetta er niðurstaða alþjóðlegrar skýrslu Barnahjálpar Sameinuðu Þjóðanna um líðan barna í ríkustu löndum heims.
Heilsufar barna á Íslandi er gott. Það eru auðvitað góð tíðindi. Ungbarnadauði hér er hverfandi. Reyndar er athyglisvert að hin sósíaldemókratísku velferðarríki koma miklu betur út hvað varðar líðan barna og unglinga en ríki sem fylgja frjálshyggjusinnaðra efnahagsmódeli eins og Bretland og Bandaríkin. Í Bretlandi er ástandið svo svart að jafnvel er hægt að tala um menningarlega upplausn.
En þegar kemur að menntun og andlegri líðan syrtir í álinn hjá okkur. Við erum kannski ágæt við börnin okkar, en að sumu leyti erum við það hreinlega ekki. Við höfum ekki tíma fyrir þau. Kannski ekki furða þegar litið er til þess að vinnuvikan er hér 53 stundir að meðaltali, svona eins og á tíma iðnbyltingarinnar, og að báðir foreldrar þurfa að vinna úti til að standa undir kröfum samfélagsins.
— — —
Við höfum komið okkur upp eins konar kerfi aðskilnaðarstefnu þar sem börnin eru geymd á stofnunum frá því í frumbernsku. Við getum reyndar heldur ekki beðið eftir því að skutla gamla fólkinu inn á stofnanir líka; um að gera að láta kynslóðirnar ekki umgangast hverjar aðra. Stundum finnst manni eins og það sé markmið í þessum vestræna heimi sem við lifum í að leysa fjölskylduna upp.
Afleiðingar: Meira en helmingur ungmenna telur sig ekki geta rætt við foreldra sínna. Þau segjast finna til einmanakendar, eru afskipt og utangarðs.
— — —
Hvað varðar menntun standa Íslendingar sig heldur ekki nógu vel. Við erum í meðallagi hvað varðar lestur, stærðfræðikunnáttu, vísindi og brottfall úr skólum. Í raun er furðulegt að þetta sé svona. Við erum ekki nema þrjúhundruð þúsund – moldrík þjóð – það ætti ekki að vera svo erfitt að búa hér til afburðagott skólakerfi. Við þurfum bara að aga okkur svolítið – og tíma því.
Skólar eiga ekki að vera geymslustaðir. Kennarar eiga ekki bara að krefjast hærri launa, heldur líka þess að menntun barnanna verði betri. Þá eykst virðingin fyrir starfi þeirra.
— — —
En vellíðan barnanna skiptir mestu máli. Einu sinni las ég skrítna bók sem hét Kindergarten is too Late. Í bókinni stóð að ef maður vill gera barnið sitt að snillingi væri of seint í rassinn gripið þegar komið er í meðalmennsku leikskólanna.
En auðvitað er þetta byggt á gríðarlegum misskilningi. Það er ekki nokkur ástæða til að flengjast með börn milli íþróttaæfinga, spilatíma og ballettkennslu. Tíminn hjá börnum líður öðruvísi en hjá fullorðna fólkinu. Lengi framan af ævinni þroskast þau mest í gegnum leiki, samskipti við vini sína og foreldra. Þau þurfa að hafa ró og næði, tíma til að vera þau sjálf. Börnin eru heldur ekki gripir til að monta sig af.
— — —
Aðalmálið er að tala við börnin. Umgangast þau sem vitsmunaverur. Sýna þeim virðingu og sanngirni. Gefa þeim tíma. Láta þau ekki alast upp í tvívíðum heimi sem einkennist af alltof miklum hraða, draslmat, tölvuleikjum, sjónvarpsglápi og neysluhyggju.
Ég sagði að þetta væri kannski stærsta frétt vikunnar. Hún er það. Og kannski ætti þetta líka að vera eitt aðalmálið í pólitíkinni hér.
Afmæli Kims, Evróvisjón, maður í ræktinni, spjótkast
Kim Jong-il, hinn mikli leiðtogi Norður-Kóreu, varð sextíu og fimm ára í vikunni. Erfitt að trúa því. Það er bara eins og séu örfá ár síðan hann var ungur maður við fótskör föður síns, Kims Il Sung. Kóreumenn álitu hann líka mikinn leiðtoga. Hann er enn kallaður "faðir þjóðarinnar".
Norður-Kóreumenn hafa yfirleitt fengið aukaskammt af mat á afmæli Kims.
Guardian birti af þessu tilefni myndasyrpu frá Kóreu. Það er eiginlega ekki hægt að lýsa henni. Algjörlega fjarstæðukennt eru orð sem koma upp í hugann – totally unreal. Sjáið generálana með medalíur eins og jólatré.
Maður þyrfti eiginlega að komast til Norður-Kóreu áður en þetta hrynur allt. Verst er að enginn fær að fara þangað ef leikur grunur á að hann hafi komið nálægt blaðamennsku. Þó minnir mig að Agnes Bragadóttir hafi eitt sinn farið til Norður-Kóreu.
— — —
Það var óvæntur glaðningur fyrir okkur Kára þegar rúmenski söngvarinn Mihail Traistariu birtist óvænt í Evróvisjón keppninni. Lag hans Tornero var óhemju vinsælt í Grikklandi í sumar – sérstaklega hjá Kára sem dansaði hálfnakinn á strandbörum við tóna þess.
Um annað í Evróvisjón er best að hafa sem fæst orð. Þegar frændi minn einn var orðinn gamall sagðist hann ekki lengur geta heyrt skrækar kvenraddir. Ég veit ekki hvort það sama er að gerast með mig – en einhvern veginn heyrði ég ekki orð sem kynnir keppninnar sagði. Bara eitthvað suð. Er þetta spurning um tíðnisvið eða karlrembu? Kannski kominn tími á heyrnartæki?
— — —
Í líkamsræktina sem ég fer í nokkrum sinnum í viku – já, það er satt – kemur líka hávaxinn ljóshærður maður sem lítur svolítið út eins og Reinhard Heydrich. Það kæmi ekki að sök – ekki getur maðurinn að þessu gert- ef skoðanir hans væru ekki svolítið i anda Heydrichs.
Ég er í hálfgerðum vandræðum með þetta, því í hvert skipti sem maðurinn nær augnkontakt við mig segir hann:
"Ísland fyrir Íslendinga!"
Ég spurði hann um daginn hvort hann ætlaði að kjósa Frjálslynda flokkinn, en honum fannst þeir greinilega frekar linir.
— — —
Ég var að reyna að skýra frjálsar íþróttir út fyrir Kára.
Sagði honum að ein grein þeirra fælist í að henda spjóti.
"Spjóti í hverja?" spurði barnið.
— — —
Kiljan og Silfur Egils
Nýlegar færslur
Leturstærðir
Leit
Aðrir miðlar
- Vefmiðlar
- Vefsjónvarp
- Vefútvarp
- Vefverslanir
- Eyjan
