Eyjan.is

Kortéri fyrir kosningar

Nú kortéri fyrir kosningar er erfitt að verjast þeirri tilhugsun að Vilhjálmur Þ. Vilhjálmsson standi með pálmann í höndunum. Kannski nær Sjálfstæðisflokkurinn ekki meirihluta í Reykjavík, en fylgi hans ætti að verða svo mikið að hann getur kippt einhverjum hinna flokkanna upp í til sín- að undanskilinni Samfylkingunni sem af einhverjum óskiljanlegum orsökum útilokar samstarf við Sjálfstæðisflokkinn.

Er þó varla merkjanlegur munur á stefnu þessara flokka fyrir borgarstjórnarkosningarnar. En sennilega snýst óvildin um annað en málefni. Í stjórnmálum er hatrið oft mest milli þeirra flokka sem eru líkastir.

Eins og staðan er finnst manni íklegast að Ólafur F. Magnússon starfi með Vilhjálmi. Þeir gætu þess vegna verið farnir að tala saman. Þeir félagarnir ættu að geta fundið einhverja lendingu í flugvallarmálinu- jafnvel þótt Ólafur segist ekki ætla að selja málefni sín. Eða kannski er Vilhjálmi ekkert óljúft að bakka í málinu, flokkurinn er með auglýsingu í gangi í sjónvarpi þar sem Vilhjálmir segist ætla að tryggja að flugvöllurinn verði áfram í Reykjavík. Það er ansi loðin staðhæfing.

Ólafur yrði þá forseti borgarstjórnar, Vilhjálmur borgarstjóri.

— — —

Samstarf Sjálfstæðisflokks og Vinstri grænna kemur líka til greina. Það er vitað að Svandís Svavarsdóttir er alls ekki fráhverf því – og hví ætti hún svosem að vera það? Það er alveg rétt hjá Styrmi Gunnarssyni að að kalda stríðinu er lokið – Styrmir lætur sig dreyma um nokkuð sem var kallað söguleg málamiðlun í eina tíð. Hins vegar eru áhrifamenn í röðum Vinstri grænna sem mega ekki heyra minnst á samstarf við Sjálfstæðisflokkinn – þeir telja það skaða flokkinn fyrir þingkosningarnar að ári.

Maður er orðinn leiður á þessu tali að ekki megi leiða Sjálfstæðisflokkinn til valda. Fylgi flokksins er slíkt að það hlýtur að teljast ansi hávær krafa um að hann taki þátt í að stjórna borginni.

— — —

Samkvæmt skoðanakönnunum er Framsóknarflokkurinn stóra breytan í kosningunum. Það veltur hugsanlega á honum hvort Sjálfstæðisflokkurinn er með hreinan meirihluta eða ekki – það er honum í hag að stór stabbi atkvæða falli dauður. En eins og er virðist Björn Ingi ætla að skríða inn – með naumindum.

Stundum hefur virst að Framsóknarflokkurinn sé að fara á taugum í baráttunni. Það útspil formanns málefnanefndar miðstjórnar flokksins (sic!) að heimta að Steinunn Valdís skuli vera borgarstjóraefni Samfylkingarinnar er auðvitað bjánalegt – svona rétt eins og ef Samfylkingin lýsti því yfir að hún vildi alls ekki vinna með Birni Inga en kysi heldur Marsibil. Var það ekki Halldór Ásgrímsson sem valdi Steinunni – fremur en kjósendur Samfylkingarinnar?

Hvað á Dagur svo að hafa brotið af sér sem gerir hann ósamstarfshæfan? Hann virkar frekar penn maður. Þetta er ekki eins og þegar kratarnir neituðu að gera Jónas frá Hriflu að ráðherra í eina tíð – þá var Jónas þekktur sem den lille Mussolini.

Ólíklegt virðist vera að Framsókn vilji vinna með Sjálfstæðisflokknum. Maður gerir ekki ráð fyrir að maddaman kæri sig um meira tal um að hún sé hækja fyrir íhaldið.

— — —

Deilan milli Vinstri grænna og Ólafs F. Magnússonar um hvorir séu meiriumhverfisverndarsinnar er dálítið hlægileg. Ólafur F getur ekki unnt neinum að vera meiri umhverfisverndarmaður en hann sjálfur, en Vinstri grænir eru fastir í þeim þankagangi að engin umhverfisvernd sé til nema á vinstri vængnum.

Það er auðvitað mesti misskilingur. Á fyrri hluta síðari aldar var umhverfisvernd fremur til hægri – einhver fyrsti umhverfisverndarmaður á þingi var Birgir Kjaran, þingmaður Sjálfstæðisflokksins, afi Birgis Ármannssonar. Mjög sterkur grænn straumur rann í gegnum hægriöfgahreyfingar í Þýskalandi, tignun á náttúru og landbúnaði, blóð og jörð – blut und boden.

Vinstri menn vildu hins vegar iðnvæðingu, í anda Sovétríkjanna. Þeir börðust á móti álinu í Straumsvík, aðallega vegna þess að þeir vildu ekki hleypa erlendu auðmagni inn í landið, en komust svo til valda og reistu Járnblendið. Hjörleifur Guttormsson hafði á prjónunum að setja upp kísilmálmverksmiðju á Reyðarfirði.

— — —

Það getur verið áhugavert að skoða orðfæri náttúruverndarsinna. Þar bregður oft fyrir mjög stækri þjóðerniskennd sem blandast ákafri hreinlætisáráttu. Þá er Ísland orðin persóna af holdi og blóði sem má ekki saurga, tengsl náttúrunnar við þjóðina og menningararfinn eru nánast dulhyggjuleg.

Á vef sem ég var að skoða í dag er notað orðið heimisch um þetta – það er altént ekki vinstri sinnuð orðræða sem birtist í tilkynningu frá félagsskap sem nefnist Íslandsvinir og efnir til göngu á Laugaveginum um helgina:

"Fulltrúar þeirra sem erfa skulu landið munu bera fram ósk um að erfa aðgang að óspjallaðri náttúru og byggilegt, ómengað land. Fræðslumyndband um áhrif stóriðju á smáríkið Ísland verður frumsýnt og upplýsingabæklingi verður dreift. Áskorun til stjórnvalda um að vernda menningararf Íslendinga, íslenska náttúru, efnahagslegt sjálfstæði, frumkvæði og sköpunarkraft verður flutt og þátttakendum göngunnar boðið að skrifa undir áskorunina."

Já, Íslandi allt!

• Senda á Facebook

Da Vinci Code, skólagjöld, bílastæði

Það var kannski borin von að hægt væri að gera mynd eftir Da Vinci Code, bók sem byggir á kenningu sem er nánast samhengislaust þrugl, en tekst þó á einkennilegan hátt að vera spennandi. Kirkjan þarf ekki að hafa neinar áhyggjur af þessu – mýstíkin í bók Dans Brown verður svo gegnsæ í kvikmyndinni að hún virkar eins og hallærislegar kellingabækur. Sem hún auðvitað er. Fólkið sem flykkist með bókina undir hendi í Louvre, St. Sulpice eða Westminster Abbey á eiginlega bágt.

Þetta er ein af þeim myndum þar sem maður er farinn að líta á klukkuna eftir hálftíma, stroka út gömul skilaboð úr símanum, athuga hvort maður geti fundið nýja skjámynd. Semsagt afar langdregin. Kannski er helsti vandi leikstjórans, Rons Howard, hvað hann fylgir sögunni nákvæmlega – hann hefur vísast ekki þorað öðru af ótta við að móga hinn stóra lesendahóp.

Ég segi ekki að Howard hafi breytt gulli í blý – það var aldrei neinn sérstakur eðalmálmur í bókinni. Svo græða þeir ábyggilega heilan helling á myndinni. En þetta er frekar slappt. Hanks er voða vandræðalegur, veit ekki hvernig hann á að vera, Audrey Tautou algjörlega óeftirminnileg – maður myndi ekki þekkja hana þótt maður rækist á hana á leiðinni út úr bíóhúsinu – en stórleikarinn Ian McKellen slær þessu öllu upp í grín, lætur bókstaflega eins og fífl.

Þeir ættu að hýrudraga hann fyrir að grafa undan alvörunni í myndinni.

— — —

Það er ægilegt hvað stjórnmálaflokkarnir hérna eru hræddir við umræðu um skólagjöld. Þau eru alveg sjálfsagt mál á háskólastigi. Það á ekki að taka mark á stúdentum sem mótmæla þeim, þeir eru bara í hagsmunabaráttu. Bestu háskólar í heimi innheimta skólagjöld. Þau veita nemendum aðhald, vinsa burt stúdenta sem er ekki alvara með náminu, gera skólana efnaðri – svo er hægt að nota hluta þeirra til að veita góðum námsmönnum styrki.

Á sama hátt er sjálfsagt að taka bílastæðagjald af stúdentum jafnt og öðru fólki. Ef þeir hafa efni á að reka bíla, þá hafa þeir efni á að borga í stæði. Umræða um að ekki megi taka upp stöðumæla við skóla er ekki annað en skrum.

Geysilegt landflæmi við Háskóla Íslands fer undir bílastæði. Hvernig verður þá umhorfs við Háskólann í Reykjavík þegar hann byggir í Vatnsmýri – hvað fer mikið land þar undir stæði?

• Senda á Facebook

Bankarnir elska þig ekki

Ég hef áður skrifað um það á þessari síðu hversu kapítalið er laust við að vera þjóðhollt – öfugt við það sem margir virðast halda og öfugt við það sem sagt er í auglýsingum. Bankarnir þykjast vera vinir okkar en þegar nánar er að gáð halda þeir úti lánastarfsemi sem er ekki annað en óforskammað okur.

Tölur sem segja að íslensk heimili borgi 15 milljarða króna í yfirdráttarvexti á ári eru hrollvekjandi. Þessum lánum er haldið að fólki, yfirdrátturinn kemur fram sem ráðstöfunartekjur á bankareikningum fólks – vextirnir eru allt að 20 prósent, hærri en þekkjast nokkurs staðar á Vesturlöndum, hærri en nokkur okurlánari þorði að heimta á árunum áður en fjármagnsmarkaðurinn var gefinn frjáls.

Maður verður að hafa svona í huga þegar maður horfir til dæmis á auglýsingar frá Landsbankanum þar sem koma fram stjórnmálamenn. Bankarnir elska kannski fótbolta, en þeir elska ekki viðskiptavini sína.

— — —

Annað dæmi er framferði lyfjafyrirtækjanna. Eins og landlæknir bendir á hafa lyfjakeðjurnar engan hag af því að selja ódýr lyf. Hann segir að væri hagkvæmara að senda sjúklinga til Kaupmannahafnar til að kaupa lyf, jafnvel halda þeim uppi á hótelum þar. Þetta er auðvitað ekki annað en fjárplógsstarfsemi hjá einokunarfyrirtækjunum Lyf og heilsa og Lyfju sem hafa lagt undir sig allan lyfjamarkaðinn.

Fyrst að svona er hlýtur maður talja að nauðsynlegt sé að endurreisa Lyfjaverslun ríkisins. Lyfjarisarnir eru ekki traustsins verðir. Ekki fremur en til dæmis fyrirtækin sem tóku að sér að reka járnbrautarlestirnar í Bretlandi með þeim afleiðingum að lestakerfið hefur verið lagt í rúst.

Einkarekstur getur ekki verið kredda þegar svona stendur á. Hvar er annars Samkeppnissstofnun?

— — —

Myndin af lóunni á forsíðu Morgunblaðsins sker í hjarta. Smáfuglarnir þjást í þessu árferði, en fólkinu líður illa. Þegar landið verður óbyggilegt vegna kulda er spurning hvort við flytjum í heilu lagi sem þjóð eða hvort við getum látið okkur hverfa smátt og smátt, til dæmis inn í sumarhúsabyggðirnar á Spáni.

Við Íslendingar erum svo fámennir að það tæki varla neinn eftir þessu. – svo getum við látið einhverja sjá um útgerðina fyrir okkur, álbræðslu í hverjum firði og ferðaþjónustu á sumrin. Ekki sakar heldur í þessu sambandi hversu verðlagið á Spáni er gott, ekki síst þegar áfengi á í hlut.

Æ, nú er ég víst orðinn óþjóðhollur.

— — —

Grein Gunnars Helga Kristinssonar um pólitískar mannaráðningar er stórmerkileg, hún birtist í nýju vefriti sem nefnist Stjórnmál og stjórnsýsla. Gunnar Helgi þykir með vönduðustu fræðimönnum, ég geri ekki ráð fyrir að bornar verði brigður á þær niðurstöður hans að ráðningar í næstum helming af æðstu stöðum hjá ríkinu séu af pólitískum toga. Stjórnmálaflokkar virðast í aðra röndina starfa eins og vinnumiðlanir – sumir í meira mæli en aðrir

Því hefur verið haldið fram að á Íslandi sé engin spilling. Rétt er það að mútur tíðkast ekki hérna, stjórnmálamenn hafa ekki tengsl við skipulagða glæpastarfsemi og kosningasvik þekkjast ekki. Hins vegar er landlægt það sem kallast útnefningaspilling -einkavinir flokkanna eru einatt ráðnir í störf á kostnað fólks sem er hæfara og betur menntað. Það er ömurlegt og á ekki að líðast.

— — —

Bendi loks á handbók sem Samtök um betri byggð hafa tekið saman vegna kosninganna. Hér er fjallað um ýmis grundvallaratriði í borgarskipulagi á skiljanlegu máli – hluti sem er gott að kynna sér fyrir kosningarnar.

• Senda á Facebook

Símhleranir, skoðanakannanir, atkvæðaveiðar

Helgi Skúli Kjartansson sagnfræðingur skrifar skynsamlega grein um símhleranir á póstlistann Gammabrekku. Þar segir hann að merkilegt sé að ekki séu neinar upplýsingar um símhleranir á árunum eftir 1968. Þýðir þetta að þá voru engir símar hleraðir – eða kannski að starfseminni var haldið leyndri? Eftir 1968 fór verulega að hitna í kolunum.

Styrmir Gunnarsson skrifar leiðara í Morgunblaðið. Honum er málið skylt, gömlum stríðsmanni úr kalda stríðinu. Þannig er tónninn líka í leiðaranum. Styrmir segir símhleranirnar ekki undarlegar, heldur sé skrítið að ekki hafi verið hlerað meira.

Styrmir hefur dýpri skilning á þessu en margur maðurinn – hann segir ennfremur í leiðaranum að kominn sé tími til að fólk kynnist því hvernig baráttan í kalda stríðinu var háð. Sjálfur getur hann lagt ýmislegt af mörkum í því efni. Ég hef áður bent á minningargrein um Eyjólf Konráð Jónsson sem Styrmir ritaði í Morgunblaðið 1997. Þar stóð meðal annars:

"Eyjólf Konráð Jónsson þekkti ég lítið þar til dag einn fyrir tæpum fjórum áratugum, að æskuvinur minn, Hörður Einarsson hrl., sem leiddi mig til starfa á vettvangi Sjálfstæðisflokksins, bað mig fara á fund Eykons, eins og hann var jafnan kallaður, hann ætti við mig erindi. Sá fundur var upphafið að ævarandi vináttu, sem aldrei bar skugga á, þótt stundum væri skoðanamunur mikill.

Þetta var á þeim árum, þegar gífurleg harka var í kalda stríðinu á milli hins frjálsa heims, undir forystu Bandaríkjanna, og Sovétríkjanna, sem höfðu raðað í kringum sig leppríkjum í Austur-Evrópu og víðar. Þeir sem ekki upplifðu kalda stríðið eins og það var harðast munu aldrei skilja þau viðhorf, sem réðu gerðum manna á þeim árum.

Í þessu samtali fékk ég örlitla innsýn í veröld, sem ég vissi ekki að væri til á Íslandi en tengdist þessum alheimsátökum. Eykon bað mig um að taka að mér verkefni, sem ég gerði, en ekki fyrr en að lokinni alvarlegri umhugsun. Því sinnti ég á hans vegum fram eftir Viðreisnaráratugnum. Það starf hafði margvísleg áhrif á pólitíska vígstöðu flokkanna á þessum árum en eins og margt af því, sem gerðist á tímum kalda stríðsins, bíður frásögn af því síðari tíma. Mér varð hins vegar ljóst hve víðtæk og djúp tengsl Eyjólfur Konráð hafði, þá tæplega hálffertugur."

— — —

Lengi vel birtust engar kannanir á fylgi flokkanna í borginni. Svo er farið að birta kannanir daglega. Sveiflurnar í Gallupkönnunum sem RÚV er að birta eru slíkar að maður á bágt með að taka mark á þeim. Er kannski eitthvað bogið við aðferðafræðina? Altént virðast vera mjög fáir bak við dagsveifluna í könnununum – aðeins rúmlega 200 manns milli sunnudags og mánudags ef tekið er mið af svarhlutfalli og fjölda óákveðinna.

Og ef vinnubrögðin eru ekki nógu góð – er stórum fjölmiðlum þá stætt á að slá svonalöguðu upp vikuna fyrir kosningar? Sjálfur hallast ég reyndar að því að banna birtingu skoðanakannana síðustu dagana áður en kosið er. Held það væri bara hollt fyrir lýðræðið.

— — —

Annars er barist hart um atkvæðin – ég er alls ekki sammála því að þessi kosningabarátta sé daufleg. Hún er miklu áhugaverðari en fyrir fjórum árum þegar Ingibjörg Sólrún og Björn Bjarna voru að kýta og helstu málin voru Geldinganes, Lína-Net og þrætur um fjármál borgarinnar sem aldrei fékkst neinn botn í. Þá var heldur aldrei neinn vafi um hvernig kosningarnar færu. Nú gæti verið spenna langt fram eftir nóttu á laugardaginn.

Samfylkingin semdir sms-skeyti, Sjálfstæðisflokkurinn hringir í kjósendur. Það var hringt í konu sem ég þekki og henni tilkynnt að verið væri að hringja í "óflokksbundnar" konur.

Hvernig vissi sá sem hringdi að konan tilheyrir ekki stjórnmálaflokki?

Svo var hringt í fullorðinn mann sem mér er kunnugur og hann spurður hvernig á því stæði að hann mætti sjaldan á kjörstað?

Hvernig vissu þeir það?

• Senda á Facebook

Kosningar – hvað er í spilunum?

Dagarnir eftir kosningarnar gætu orðið spennandi hér í Reykjavík – það er ef Sjálfstæðisflokkurinn vinnur ekki hreinan meirihluta. Hér í borginni er engin hefð fyrir stjórnarmyndunarviðræðum – við höfum engan forseta til að útdeila umboði til stjórnarmyndunar. Því gæti ríkt hálfgerður glundroði dagana eftir kosningarnar – allir tala við alla, gengur á með boðum og yfirboðum. Minni flokkarnir geta gert sig ansi dýrkeypta í svona ástandi.

Auðvitað er líka hugsanlegt að einhverjir séu þegar búnir að tala saman, hafi jafnvel gefið ádrátt um samstarf eftir kosningarnar.

Fyrir kjósendur er þetta kannski ekki nógu sniðugt. Það væri kannski hreinlegra ef flokkarnir gæfu út fyrirfram með hverjum þeir hyggjast starfa – eða jafnvel að kjósendur gætu sýnt vilja sinn í þessu efni á kjörseðli.

Sjálfstæðisflokkurinn á mikla möguleika eins og sjá má þegar spáð er í spilin. Samfylking er háð því að fá Vinstri græna með sér – það ætti varla að vera bundið vandkvæðum – en reyna svo að lokka Frjálslynda flokkinn eða Framsókn til samstarfs.

En svona líta möguleikarnir út:

Sjálfstæðisflokkur – hreinn meirihluti. Það getur gerst þótt flokkurinn fái alveg undir 45 prósenta fylgi.

Sjálfstæðisflokkur – Frjálslyndi flokkurinn. Nokkuð líklegt. Hugsanlegt þó að Sjálfstæðismenn telji að Ólafur F. Magnússon sé erfiður í samstarfi eða að hann gerist of einstrengingslegur í stjórnarmyndunarviðræðum.

Sjálfstæðisflokkur – Framsóknarflokkur. Spurningin er auðvitað hvort Framsókn nær manni inn. Sporin hræða kannski – ef til vill er Framsóknarflokkurinn ekkert alltof snokinn fyrir meira samstarfi við Sjálfstæðisflokkinn en orðið er.

Sjálfstæðisflokkur – Vinstri grænir. Í þætti mínum í gær útilokaði Svandís Svavarsdóttir ekki að það kæmi til greina. Styrmi Gunnarsson dreymir um þetta samstarf.

Sjálfstæðisflokkur – Samfylking. Verður að teljast ólíklegt, að sumu leyti vegna stærðar flokkanna, en líka vegna þess hvað tónninn milli þeirra er oft heiftúðugur. Málefnalega er þó ekki mikill munur. Innan beggja flokkanna eru ýmsir sem telja að þetta stjórnarmynstur sé það eina sem komi til greina eftir næstu alþingiskosningar.

Samfylking – Vinstri grænir – Framsókn. Þetta er R-listinn. Miðað við skoðanakannanir er ólíklegt að hann haldi meirihlutanum.

Samfylking – Vinstri grænir – Frjálslyndi flokkurinn. Þessi meirihluti var mögulegur samkvæmt Gallupkönnun í gær. Þetta þýðir að Ólafur F. Magnússon er í oddastöðu og gæti orðið mjög valdamikill, til dæmis er líklegt að hann myndi reyna að stöðva alla vinnu við flutning flugvallarins.

Samfylking – Vinstri grænir – Frjálslyndi flokkurinn – Framsókn. Ef allir þessir flokkar ná inn mönnum minnka líkur á því að Sjálfstæðisflokkur fái hreinan meirihluta. En hvort þetta gæti orðið starfhæfur meirihluti – það er annað mál.

• Senda á Facebook

Evróvisionokur, bílastæðismi, flugvöllur, fjöldasöngur

Símtalið í Evróvision kostaði 99.90 íslenskar krónur.

Í Þýskalandi kostaði það 0.20 evrur – sirka 18 krónur íslenskar.

Í Bretlandi kostaði það 25 pens – 35 íslenskar krónur.

Í Noregi kostaði það 5 krónur – 50 kall íslenskan.

Í Svíþjóð var verðið svipað, 5,20 sænskar – það er líka svona 50 krónur.

Í Danmörku kostaði þetta 1 krónu plús "venjulegan taxta" eins og stóð á skerminum.

Ég endurtek að símtalið kostaði 99.90 á Íslandi.

Svona samanburð getur maður gert ef maður hefur margar útlendar sjónvarpsstöðvar. Verðið á Íslandi er tvöfalt til þrefalt hærra. Vandinn við okrið hér er að þetta er hugarfar. Mórallinn er – látum liðið blæða, það möglar hvort eð er aldrei.

Ríkið gengur á undan með sínu fordæmi. Eru menn farnir að fatta að hér voru borgaðir 9 milljarðar króna í stimpilgjöld í fyrra!?

— — —

Ég hef áður fjallað um fyrirbæri sem ég nefni bílastæðismann. Í því felst það hugarfar að ekki megi þrengja að einkabílnum án þess að það séu álitin svik – að Íslendingar séu í einhvers konar heilögu sambandi við bílinn sem megi ekki raska. Nú er ég aftur farinn að keyra bifreið eftir mörg ár og verð ekki var við að sé neitt vandamál að komast leiðar sinnar í Reykjavík – barasta alls ekki neitt.

Eftir að gatnamótunum við Kringlumýrarbraut var breytt er alveg út í hött að gera þau mislæg – framtíðarlausn á umferðinni á þessu svæði hlýtur líka að felast í Öskjuhlíðargöngum og/eða Skerjabraut. Og þó maður fái ekki alls staðar bílastæði undireins þá er það nákvæmlega eins og í öðrum borgum sem ég hef komið til. Ekkert sérstakt vandamál. Það er ekki hægt að útvega öllum bílastæði ofanjarðar án þess að úr verði skipulagsslys. Nýja bisnesshverfið í Borgartúninu er dæmi um það.

Bílastæði eru takmörkuð gæði og sjálfsagt að rukka fyrir þau, líka við skóla og vinnustaði. Þar sem ég bý í miðbænum þarf ég til dæmis að kaupa íbúakort til að fá ekki stöðumælasektir við heimili mitt. Á svæðinu er dálitið af ókeypis bílastæðum – ungmennin í MR sem eru upp til hópa komin á bíla slást um þau á morgnana. Fram eftir degi kemst enginn annar í stæðin.

— — —

Með sama hætti á að rukka fyrir afnot af vegum. Þannig getum við byggt upp vegagerfið miklu hraðar og betur. Það er stóreinkennilegt að sé ekki fylgt fordæminu úr Hvalfjarðargöngunum – og frá Keflavíkurveginum áður ef einhver man eftir því. Þannig hafa til dæmis Faxaflóahafnir boðist til að leggja Sundabraut, en Sjóvá-Almennar eru tilbúnar að leggja nýjan Suðurlandsveg.

Ennfremur má hugsa sér að nýr flugvöllur verði reistur í einkaframkvæmd, í tengslum við framkvæmdir í Vatnsmýri. Þá falla um sjálft sig þau pópúlísku rök Frjálslynda flokksins að val borgarbúa standi annað hvort um flugvöll eða heilsugæslu. Þetta er ekki svona einfalt. Ég man til dæmis ekki að svona rök hafi verið notuð á tíma Hvalfjarðarganganna. Þá sagði enginn – annað hvort göng eða sjúkrarúm.

Og voru þó ýmsir á móti göngunum:

"Til marks um þýlyndi Íslendinga má hafa, að engin samtök grípa til varna gegn Hvalfjarðargöngum. Fólk tuðar gegn göngunum í hornum sínum, en notar ekki samtakamátt til að koma í veg fyrir, að göngin verði að einni helstu martröð þjóðarbúsins á næstu árum." (Jónas Kristjánsson, forystugrein í DV 27. febrúar 1996.)

— — —

Nú er ekki nema aldarfjórðungur þangað til ég verð sjötugur. Það er styttra þangað til ég verð lögformlegt gamalmenni en síðan ég var unglingur. Ég hef ekki gaman af því að syngja Fyrr var oft í koti kátt í hópi fólks og á ekki von á að það breytist. Ég þekki heldur enga fullorðna manneskju sem vill taka þátt í svonalöguðu.

Mesta nýjung í kosningabaráttunni er að fara á staði þar sem býr gamalt fólk og láta það syngja fjöldasöng. Þetta er hrollvekjandi tilhugsun. Fólk verður ekki fífl bara af því það er gamalt.

• Senda á Facebook

Kofahöfuðborg heimsins

Þessi grein birtist í DV 26. febrúar 2004, ég set hana hér inn vegna þess að umræða um Laugaveginn er aftur komin á flug í aðdraganda kosningabaráttunnar – og er alveg jafn rugluð og áður.

Ég hef verið að reyna að halda þræði í umræðunni um Laugaveginn. Hún fór vitlaust af stað og hefur ekki komist á réttan kjöl aftur. Í æsingnum hafa menn ekki einu sinni vitað hvaða hús þeir voru að tala um. Myndasíða í DV sem umræðan hefur að miklu leyti byggt á var full af villum. Einn helsti talsmaður húsfriðunarstefnu kom í viðtal og gagnrýndi niðurrif á húsi sem stendur alls ekki til að rífa. Því var haldið fram að 25 hús væru dæmd til niðurrifs – í raun eru það 22 hús sem á kannski að rífa. Þrjú skástu húsin á niðurrifslistanum voru þar fyrir misgáning.

Í rauninni hefði verið hægt að taka allt annan pól í hæðina og segja að með deiliskipulaginu sé staðfest vernd meira en 40 húsa. Þannig sé þetta stórkostleg húsfriðunaraðgerð.

Nenna blaðamenn ekki úr húsi?

Fárið sem hefur gripið um sig er svo ofsafengið að það hefur tæplega verið hægt að koma vitglóru inn í umræðuna. Fréttaflutningurinn hefur verið mjög einhæfur, DV hefur hamast, Morgunblaðið virðist stefna á að mynda bandalag með einstrengingslegustu verndunarsinnunum. Hví hefur fjölmiðlunum ekki einu sinni tekist að skýra frá því um hvaða hús er að ræða? Skyldi ástæðan vera sú að blaðamenn fara ekki út úr húsi – nenna ekki lengur öðru en að taka upp síma?

Nú er komið á stúfana fólkið sem alltaf rýkur upp þegar minnst er á framkvæmdir. Næst á að rokka gegn niðurrifi á Laugaveginum. Meira að segja Stuðmenn klofna út af málinu – hluti sveitarinnar verður á Laugaveginum, hinir í Vatnsmýrinni að rokka gegn flugvelli.

Göngutúr um Laugaveg

Ég fór í göngutúr um Laugaveginn í gær. Hafði áður aflað mér upplýsinga hjá borgarskipulaginu um hvaða hús mætti rífa. Það liggur ekki alltaf í augum uppi. Húsnúmerin eru ógreinileg – hvar byrjar eitt hús og annað tekur við? Ég fór inn í búðirnar og var sagt að fjöldi fólks hefði verið þarna áður í sömu erindagjörðum. Ég staðhæfi að eftir þennan göngutúr er ég mest undrandi á því að ekki eigi að jafna fleiri hús við jörðu. Ömurlegar byggingar sem ég hefði samstundis treyst mér til að dæma til niðurrifs fá að standa áfram. Af húsunum sem leyft verður að rífa sá ég varla neitt hús sem væri þess virði að berjast fyrir – kannski eitt eða tvö.

Ég fór í ræktina og hitti Pál Óskar. Hann rifjaði upp fyrir mér orð Monty Python mannsins Terrys Jones í þættinum How Do You Like Iceland? Jones sagðist hvergi hafa séð jafn marga kofa og á Íslandi. Við værum kofahöfuðborg heimsins.

Vel unnið skipulag

Margt hefur verið vitlaust gert í skipulagsmálum í Reykjavík og það er ekki að breytast – ég er til dæmis fullur efasemda um að fara allt í einu að hrúga Háskólanum í Reykjavík niður á einu frímerkinu úti í Vatnsmýri. Sá flutningur kemur meira eða minna til með að snúast um kröfur um bílastæði. En nú ber óvænt svo við að nokkuð vel virðist hafa verið staðið að skipulagi Laugavegarins. Fyrir utan að auka og bæta verslunarrými er meginhugmyndin sú að hafa byggðina nokkuð háa norðanmegin götunnar til að auka skjól, en lágreistari sunnanmegin til að sól skíni í götunni.

Þetta er ástæðan fyrir því að mun fleiri hús verða rifin oddatölumegin við götuna, norðanmegin; satt að segja er ég nokkuð undrandi á sumum kofunum sem eiga að fá að standa áfram sunnanmegin hennar. Síðan verða notaðar ýmsar aðferðir til að hækka húsin við norðanverða götuna; það er, það að byggja ofan á þau eða jafnvel undir sum þeirra. Þannig hefur verið bent á að ekki þurfi endilega að rífa Laugaveg 11, heldur mætti auka notagildi hússins með því að bæta einni hæð ofan á það

Óbeit á fúnkis

Aðalviðfangsefnið og miklu forvitnilegra en verndunarþrasið er hvað á að koma í staðinn. Í gegnum alla umræðuna skín megn vantrú á íslenskum arkitektum, eins og ekki sé hægt að treysta þeim til annars en að vinna spjöll. Þess vegna sé ekkert hægt að framkvæma. Það hlýtur að vera áhyggjuefni fyrir arkitektastéttina hvað af henni fer vont orð. Hluti af þessu er óbeit á módernisma í arkiitektúr. Skæðasta birtingarmynd hans, fúnkísstefnan, táknaði á sínum tíma algjört rof frá fyrri hefðum í húsagerðarlist. Það var byrjað á núlli, eins og fortíðin væri ekki til. Nú, fjórum kynslóðum síðar, hefur almenningur ekki enn sætt sig við hagnýtisstefnuna. Þvert á móti – henni er kennt um að hafa eyðilagt borgir í stórum stíl. Samt er hún ennþá ráðandi.

Því er nú rætt um að taka mið af eldri hefð í endurbyggingu Laugavegsins. Að arkitektunum verði sniðinn svo þröngur stakkur að ekki verði hægt að gera neina vitleysu. Það á að stofna "rýnihóp" til að marka stefnuna. Spurningin er bara af hverju á að taka mið. Í Kaupmannahöfn, Bergen eða París, væri það ekki vandamál – borgarmyndin hefur mjög eindreginn stíl. Hér ríkir algjört sundurleysi, nánast glundroði. Hvar á að leita fyrirmynda?

Bárujárnsstíllinn

Sumir hafa bent niður í Aðalstræti, á hótelbyggingarnar sem eru að rísa þar. Þarna sér maður einhvers konar tilbrigði við horfin hús, gömlu Uppsali og Fjalaköttinn. Arkitektum þykir þetta ekki fínt – það er talað um "kits". Það er nokkuð til í því. Framkvæmdin minnir dálítið á Nikolaihverfið í Austur-Berlín. Þar ákváðu kommarnir að endurreisa elsta hluta Berlínar sem hafði verið eyðilagður í stríðinu. Smekkleysi þeirra var hins vegar óbrigðult. Þeir endurbyggðu til hálfs – neðsti hluti húsanna virkar nokkuð upprunalegur, en svo lítur maður upp og þá blasir við groddaleg steinsteypan.

En tilraunin í Aðalstræti er samt áhugaverð og ekki nema von þótt spurt sé hvort ekki sé hægt að halda áfram að byggja borgina í þessum stíl? Bárujárnshúsin þykja jú afar íslensk – en eru það samt ekki. Þau eru ekki úr íslensku efni, heldur eru þetta norsk katalóghús sem komu hingað tilsniðin og númeruð og voru svo sett saman. Húsin eru mörg í svonefndum schweitzer-stíl; norskir byggingameistarar voru á þessum árum undir áhrifum frá byggingarlagi svissneskra fjallakofa. Upprunalega voru þetta timburhús, en svo fúnaði timbrið utan af húsunum í rysjóttri veðráttunni og þá var neglt utan á það bárujárn, ódýrasta efnið sem fannst.

Klassískur Reykjavíkurstíll

Annar stíll sem mætti líta til er nokkuð sem kalla mætti klassískan Reykjavíkurstíl. Þetta eru hús sem voru reist á fyrstu áratugum 20. aldar – af einhverjum ástæðum varð ekki framhald á byggingu slíkra glæsihúsa í bænum. Kannski vegna fátæktar eða smásálarháttar.

Maður sér í hillingum ef Reykjavík hefði verið byggð með þessu lagi. Þarna má nefna nokkur hús sem standa meðfram þorpsgötunni frá Aðalstræti og upp Laugaveg: Egils Jacobsen húsið þar sem nú er Rex, Café París, gamla Verslunarbankann þar sem í eina tíð var Skóverslun Lárusar, Sólon Islandus, verslunarhús Guðsteins Eyjólfssonar, og húsið þar sem nú er Biskupsstofa, en þar var lika búð á blómaskeiði miðborgarinnar og kallaðist Verslun Marteins Einarssonar.

Viðbygging sem Bolli Kristinsson reisti við verslunina 17 er í þessum stíl – maður hallast að því að það sé best heppnaða nýbygging á Laugaveginum.

Sporin hræða

Sporin hræða auðvitað. Það hafa verið byggð svo mörg skelfilega ljót hús í bænum, þeim hefur verið drullað niður án tilits til umhverfis síns, ekki var hugsað um neitt annað en byggingamagn og brútal nytjasjónamið. Mörgum finnst það framandi hugmynd að rífa nýleg hús – en vissulega má farga mörgum þeirra. Af þessum sökum er ekki furða þótt menn velti fyrir sér hvort ekki sé heppilegra að endurbyggja gömlu húsin á Laugaveginum frekar en að leggja út í misráðin ævintýri.

Eftir göngutúrinn um götuna er ég sannfærðari en áður að það sé ekkert vit í því. Mörg þessara húsa hafa aldrei verið neitt, þeim er ekki viðbjargandi – endurbyggingar væru ekki annað en aumkunarverðar falsanir. Það væri örugglega hægt að nota peningana í eitthvað merkilegra en að gera Nikebúðina, Blúsbarinn eða Shanghæ að einhverju sem þessi hús aldrei voru. Þetta eru kofar, byggðir af skelfilegum vanefnum – úr þessu verður ekki Legoland eða Árbæjarsafn með stúlkum í upphlut og rjómapönnukökum.

Ekki sjarmerandi sundurleysi

Ég blæs líka á tal um sjarmerandi sundurleysi. Þetta er óskapnaður. Það þarf að losna við brunagaflana, portin, sundin sem skera götumyndina þannig að hún verður eins og illa tenntur sveitamaður. Það þarf að fullbyggja borgina – það er lélegt ef við ráðum ekki við það verkefni vegna vanmetakenndar. Í greininni mæli með klassískum viðmiðum, en það má kannski líka biðja um að hugarflugið fái að aðeins að njóta sín – að eitthvað annað verði haft að leiðarljósi en geld nytjasjónarmið og nánasarháttur. Vinur minn sem ég ræddi við nefndi tvo meistara í þessu sambandi: Gaudi og Hundertwasser, arkitekta sem hleyptu hugarflugi inn í sköpun sína en varla neinn hefur þorað að fylgja.

Marxistar á Alþingi

Annað þessu skylt: Pólitíkusar eru í fári út af ofþenslunni á húsnæðismarkaði. Umræðan sem um hana geisar er furðuleg. Maður sem ég hitti sagðist hissa á því hversu margir marxistar eru á Alþingi. Það eru meira að segja komnar fram hugmyndir um að setja lög á lóðaverð – eða kannski einhvers konar lóðaskömmtunarnefnd. Skrítið er að heyra stjórnmálamenn segja að þeir hafi ekki áttað sig á því að stóraukið framboð af lánsfé myndi leiða til verðhækkana.

Það eru ýmis skringileg viðskipti sem blómstra í þessu árferði, braskarar landsins hafa einhent sér inn á húsnæðismarkaðinn. Byggingaverktakar taka lán í bönkum til að kaupa lóðir, þeir fá svo aftur lán til að byggja húsin, bankinn kemur svo aftur að sölu húsanna, hann lánar kaupandanum fyrir kaupverðinu – með veði í þessu sama húsi sem bankinn hefur fjármagnað og er svo gott sem eigandi að. Þetta er skringilegur matadorleikur og kannski engin spurning að það eru aðallega bankarnir sem halda uppi háu húsnæðisverði.

Lóðaskortssöngurinn

Í svona ástandi er svosem ekki annað að gera en bíða. Kannski tapa einhverjir peningum. Til langs tíma litið er mesta hættan þó sú að borgarskipulagi verði kastað út um gluggann. Fasteignabransinn er knúinn áfram af gróðafíkn, það er enginn gaumur gefinn að góðu skipulagi eða fagurfræði. Byggingameistarar heimta meiri lóðir og pólitíkusar og fjölmiðlar kyrja með af einstakri skammsýni. Mér er tjáð að þegar séu merki um að gæðum húsbygginga fari hrakandi. Í svona þensluæði er hætt við að verði hrúgað upp fleiri Norðlingaholtum og Smárahverfum. Eftir nokkur ár sitjum við svo uppi með hrylling sem ekki er hægt að fjarlægja aftur.

Lóðaskortssöngurinn er líka skrítinn í ljósi þess að það eru ekki einbýlishús sem vantar. Eftir að lánaþakið fauk af var hægt að koma í verð húsnæði sem áður hafði verið erfitt að selja, framboð af stórum eignum jókst, en á sama tíma er skorturinn mestur á minna húsnæði fyrir ungt fólk sem streymir inn á markaðinn eins og aldrei fyrr. Það vantar litlar íbúðir fyrir þetta fólk – helst miðsvæðis svo það þurfi ekki að eyða ógnarfjárhæðum í rekstur bifreiða.

Ofverndunarstefna eða bílastæðismi

Það þarf að þétta byggðina. Auð og niðurnídd svæði út um allt eru til stórkostlegrar óprýði. Um leið er miðborginni nokkur háski búinn í svona ástandi. Verktakar kaupa hús til niðurrifs, hættan er vissulega sú að verði hrúgað upp kumböldum og ekki skeytt um annað en nýtingarhlutfall. Þess vegna eigum við að ræða um hvernig við viljum byggja, fagurfræði ekki síður en notagildi. Umræðan er því miður afskaplega vanburða, annars vegar ríkir bílastæðisminn og kvak um meiri lóðir en hinum megin geisar ofverndunarstefnan. Það er erfitt að komast milli þessara öfga. En það er kominn tími til að rífa sig upp úr þessu.

• Senda á Facebook

Að móðga smáþjóðir

Það eru fleiri smáþjóðir viðkvæmar en Grikkir – þeir skynja sig nefnilega sem feikn merkilega smáþjóð, rétt eins og Íslendingar. Það varð til dæmis uppi fótur og fit nú eftir jólin þegar Quentin Tarantino kom í viðtal í bandarísku sjónvarpi og lýsti því hvað íslenskar konur eru miklar druslur. Tarantino varð samstundis óvinur Íslands og er trauðla væntanlegur hingað aftur. Hann er allavega ekki aufúsugestur.

Sömu sögu er að segja af Jerry Seinfeld. Hann kom hingað, var dónalegur við Hauk Holm og ætlaði að taka Jón Ársæl og Loga Bergmann með afturhurðinni. Hann er ekki hátt skrifaður á Íslandi.

Ekki heldur Robbie Williams sem var fullur af hroka þegar hann kom hingað og hélt tónleika. Sleit þeim snögglega þegar hann sagði að kókflösku hefði verið hent í sig. Fullyrti að hún hefði verið úr gleri, en allir sáu að þetta var bara plast.

Þá má ekki gleyma Bob Dylan sem var svo áhugalítill um Ísland að hann fór aldrei út af hótelherbergi sínu. Það fannst Íslendingum verulega móðgandi. Þeir hafa hins vegar ekki tekið eftir því að í lagi sem heitir Destiny sem kom út nokkrum árum síðar syngur Dylan um "land miðnætursólarinnar". Sem hann sá þó bara út um hótelglugga.

Það eru fleiri dæmi um svona. Jerry Lee Lewis sagði "you can kiss my ass" við Ómar Valdimarsson fréttamann,en Ian Gillan braut gólfið í Laugardalshöllinni þegar rafmagnið fór af á miðjum tónleikum Deep Purple. Robert de Niro kom hingað og hafði aðallega áhuga á hvar væri hægt að finna vændiskonur.

— — —

Þessi upptalning getur verið enn lengi. Ég sló orðunum "móðga" og "Íslendingar" upp á vefnum og fékk meðal annars þessa niðurstöðu, úr þingræðu Einars Odds Kristjánssonar:

"Herra forseti. Þó að margt sé kannski umhendis og mætti vera betra, þá held ég að ég geti örugglega huggað hv. þm. með því að óravegur er frá okkar litlu vandamálum í gúlagið til þeirra glæpona sem þar voru í 70 ár. Ég minnist þess að þegar ég var ungur maður kom hingað í heimsókn maður sem hét U Thant og var framkvæmdastjóri Sameinuðu þjóðanna og honum tókst á tveim klukkutímum að móðga alla Íslendinga. Því þegar aumingja maðurinn kom út úr flugvélinni, þá sagði hann: ,,Loksins, loksins er ég kominn til þjóðar sem hefur ekkert vandamál."

— — —

Evrópa kunni ekki að meta Silvíu Nótt. Samt var þetta ágætis performans hjá henni. Það er ljótt að eyðileggja Evróvisjónpartíin fyrir smáþjóðinni annað árið í röð. Hvað eiga Íslendingar að gera við allt snakkið og bjórinn á morgun?

— — —

Annars hefðu Björgólfarnir getað reddað þessu öllu – það er ekki fráleitt að kenna þeim um tap Silvíu. Þeir eiga símafyrirtæki um alla Austur-Evrópu og hefði verið í lófa lagið að láta senda nokkur milljón sms-skeyti til að koma þessari þjóðargersemi okkar áfram í keppninni.

• Senda á Facebook

Philotimo, Economist, undirheimar Garðabæjar

Virðing er mikið atriði í grískri menningu. Að tapa ekki virðingunni. Og að umgangast aðra með virðingu. Þannig verða Grikkir til dæmis mjög sjaldan áberandi drukknir – þá missir maður stjórn á sér sem þykir ekki fínt. Sá sem tapar virðingunni á ekki endilega gott með að endurheimta hana aftur.

Því þykir mér ekki skrítið að Grikkjum finnist Sylvía Nótt ekki skemmtileg. Hún ryðst inn til þeirra með frekjulátum – gerir lítið úr gestrisni þeirra.

Grikkir hafa reyndar mjög merkilegt hugtak yfir þetta – philotimo. Þýðir eiginlega að þykja vænt um virðingu sína. Þannig er til dæmis mjög sjaldgæft að Grikkir abbist upp á mann eða séu með fleðulæti. Sumir segja meira að segja að philotimo sé ástæðan fyrir því að glæpatíðni í Grikklandi er minni en víðast hvar í Evrópu.

Hins vegar er langt í frá að Grikkir séu húmorlausir. Þvert á móti hafa þeir mikla kímnigáfu – en hún er talsvert lágstemmdari en hjá Sylvíu Nótt og fylgdarliði.

— — —

Fundur Economist um íslenskt efnahagslíf þótti víst með því slappasta sem hefur sést. Ekki aðeins er offramboð af fundum um íslenska hagkerfið, heldur segja menn að allt sem þarna kom fram hafi verið almælt tíðindi. Erlendu fyrirlesararnir virtust ekki vita neitt í sinn haus – hljómuðu fremur eins og sölumenn en alvöru fræðimenn – en íslensku ráðherrarnir voru líkt og úti á þekju.

Það er líka á mörkunum að hægt sé að kenna fundinn við sjálft tímaritið Economist, heldur er hann haldinn í tengslum við einhvers konar markaðsdeild – laustengda blaðinu.

Niðurstaða fundarins var sú að þyrfti að kynna íslenskt efnahagslíf betur. Getur verið að maður hafi heyrt það áður? Það er annað hvort of eða van. Menn úr viðskiptalífinu segja mér að búið sé að halda svo marga kynningarfundi um íslenska hagkerfið að undaförnu að allir séu með æluna í hálsinum.

— — —

Annars ætla ég að gera þá játningu að mér þykir Economist með leiðinlegustu blöðum. Blaðið er eins og leiðindaskarfur sem maður hittir í boði og veit allt betur en maður sjálfur – eys yfir mann besserwisseríi. Það þykir mjög fínt að vera blaðamaður á Economist – leiðin liggur gjarnan þaðan í góðar stöður hjá stórfyrirtækjum. Því er kannski ekki furða að hnattvæðingin sé kredda á blaðinu.

Jónas Kristjánsson hittir naglann á höfuðið í lítilli grein um Economist sem hann birtir á vef sínum í dag:

"Áratugum saman var ég áskrifandi að Economist, sem var vel skrifað vikublað fyrir aldamótin síðustu og hefur verið kallað virðulegt vikublað í kynningu á íslenzku málþingi þess. Það er ekki rétt lýsing, enda gafst ég upp á blaðinu. Á þessum áratug hefur Economist orðið að róttæku hægra blaði, öldnum málsvara Chicago-skólans og Washington-samkomulagsins í hagfræði, hnattvæðingar í þágu stórfyrirtækja og andstöðu við stéttarfélög, stuðningi við stríð gegn Írak og helzt víðar. Enda hélt blaðið málþing fyrir sitt yfirstéttarfólk, sem þykist eiga Ísland."

— — —

Líkamsárásin í Heiðmörk er sannarlega ekki gamanmál. Það þarf að loka fanta eins og þar voru að verki inni og gleyma svo hvert lykillinn var settur. Með fréttunum fylgdi að árásármennirnir væru þekktir úr undirheimum Garðabæjar. Það kemur pínulítið á óvart. Eru til undirheimar í Garðabænum? Ég hélt að þar væru bara vel hirtir garðar, pen einbýlishús og raðhús og allir kjósa Sjálfstæðisflokkinn.

Annar afbrotamaður sem er áberandi þessa dagana er "hinn alræmdi plastblómasali". Hann er ekki á ferðinni í Garðabæ, heldur í Keflavík.

— — —

Kári gerir sér grein fyrir því að börn fá ekki að kjósa, en er þó farinn að hafa skoðanir á stjórnmálum. Hann segist vera til í að kjósa þann sem "fer með nammi til fólksins svo það geti farið með það heim til barnanna sinna".

• Senda á Facebook

Skallapopp

Með umfjöllun Time um áhrifamesta fólk í heiminum er hræðileg mynd af Paul Simon með yfirgreiddan skalla, hárígræðsluna gömlu og strekkt andlit. Eins og geimvera eða eitthvað úr Nip/Tuck. Hann er 64 ára, nýbúinn að gefa út plötu – ég hef verið að hlusta á lög af henni. Upptökustjóri er sjálfur Brian Eno. Platan er bara fjári góð. Simon er náttúrlega snillingur. Það er að verða hálf öld síðan hann sló fyrst í gegn.

Allt talið um hope I die before I get old er löngu úr sögunni. Ég rakst á nokkur tónlistarblöð í bókabúð um daginn. Á forsíðu eins var Bruce Springsteen, John Lennon á öðru – svo var eitt með Eric Clapton og annað með Clash. Það má alltaf hita gamla stöffið upp aftur.

— — —

Það er svosem ágætt. Meðan þessir karlar eru enn að er maður kannski ekki kominn alveg á grafarbakkann sjálfur. Paul McCartney gaf út ágæta plötu í fyrra – hann verður sixty four í júní. Donald Fagen var að senda frá sér plötu sem er líka nokkuð góð.Maður hefur ekki tölu á plötunum sem Van Morrison gefur út. Keith Richards datt ofan úr tré um daginn. Því er haldið fram í hvert sinn sem Rolling Stones koma með nýja plötu að það sé sú besta síðan Some Girls. Það er alveg örugglega ósatt.

Poppmúsík er fyrst og fremst ungs manns gaman – sagan sýnir að hægt er að ná ótrúlegum árangri á þessu sviði á mjög ungum aldri. Flestir ofantaldir tónlistarmenn unnu bestu verk sín þegar þeir voru innan við þrítugt. Bob Dylan um tvítugt var eins og náttúruafl. Það sem þeir eru að gera núna getur varla talist sérstaklega ferskt – þeir eru kannski ekki beinlínis að endurtaka sig, heldur að vinna úr stefjum sem maður kannast við, hlutum sem þeir voru kannski ekki alveg búnir að klára.

Samt getur maður ekki varist þeirri tilhugsun að nýjustu plötur McCartneys, Simons og Fagens myndu teljast meistaraverk ef þær hefðu verið gefnar út í nafni yngri manna.

— — —

Frumleikinn er tæplega sterkasta hlið dægurtónlistarinnar núorðið. Sá tími er löngu liðinn. Í rauninni er fátt ófrumlegra (og leiðinlegra?)en ungir menn með gítara – nema þá kannski hópur af blökkumönnum að rappa. Það er ekki furða að fortíðarþráin sé allsráðandi.

Kannski er eftirsjáin ekki síst eftir þeim tíma þegar tónlistarmenn spiluðu fyrir næstum alla æsku heimsins, höfðu áhrif á tísku og viðhorf. Nú hefur þetta splundrast í þúsund póstmódernískar agnir, hver tónlistarkimi á sinn hóp sem hlustar ekki á tónlist hins.

Með tilkomu netsins hefur markaðurinn verið að leysast upp í hundrað milljón útvarpsstöðvar. Því er er í raun fáránlegt að halda úti tónlistarstöðvum sem reyna að miðstýra hlustuninni eins og til dæmis Rás 2. Hún fer að verða álíka mikil tímaskekkja og Lög unga fólksins.

— — —

Svo rekur þá á fjörur okkar í sumar Iggy Pop, Roger Waters, Ian Anderson og Roger Hodgson. Hefur maður áhuga á að sjá þessa listamenn spila gamla stöffið sitt? Ég veit ekki. Maður hefði ekki slegið hendinni við Pink Floyd, Jethro Tull eða Supertramp á sínum tíma.

Þetta er kannski dálítið eins og að hafa öskuker á sviðinu. Enginn þessara tónlistamanna er sérlega skapandi lengur. Það er auglýst að þeir muni spila gömlu lögin. Hins vegar viðurkenni ég að í hittifyrra fór ég á tónleika með útgáfu af Beach Boys sem innihélt ekki annan upprunalegan meðlim sveitarinnar en Mike Love – drakk í mig nostalgíuna og fannst það gott.

• Senda á Facebook