Eyjan.is

Tónlistarhús, mælskusnilld, stjórnmál og heimsmeistarakeppni

Sjaldan hefur maður heyrt jafnmikið tuð yfir einum hlut og tónlistarhúsinu sem á að byggja í Reykjavík – og hefur staðið til að reisa í marga áratugi. Á sama tíma kvartar enginn undan endalausum íþróttabyggingum út um allt land. Nú er verið að byggja við Laugardalsvöllinn, í Laugardalnum er nýbúið að reisa yfirbyggða sundlaug og viðbyggingu við Laugardalshöllina.

Tröllaukin knattspyrnuhús rísa út um allt land – þegar ég var á Reyðarfirði um daginn sá ég að þar er í smíðum slíkt hús – en þegar loks á að byggja hús yfir tónlistina í landinu fárast menn yfir óþarfa og bruðli.

Á það er samt að líta af svona hús yrði ekki bara mikilvæg menningarstofnun, heldur gæti það hleypt miklu lífi í borgina. Byggingar af þessu tagi hafa margfeldisáhrif – Egill Ólafsson lýgur engu um það.Um slíkt eru mörg nýleg dæmi úr erlendum borgum, maður getur nefnt af handahófi Bilbao, Kaupmannahöfn og Montpellier.

Borg sem á engar glæsibyggingar er flatneskja.

— — —

Í tilefni kosninganna er rétt að taka fram að tengslin milli mælsku og stjórnvisku eru ekki einhlít. Margir ágætir stjornvitringar eins og Bjarni Benediktsson, Per Albin Hanson, Helmut Kohl og Gro Harlem Brundtland hafa verið lélegir ræðumenn. Halldór Ásgrímsson er ekki góður ræðumaður heldur og því síður Geir Haarde.

Einar Olgeirsson var hins vegar góður ræðumaður. Hann hafði samt hérumbil alltaf rangt fyrir sér. Það var Gunnar Thoroddsen líka. Davíð Oddsson gat stundum verið góður, en Bill Clinton og Churchill teljast vera ræðusnillingar. Það voru Hitler og Göbbels líka.

Stalín var hins vegar óáheyrilegur.

— — —

Mikið er það virðingarvert af knattspyrnuþjálfaranum Luiz Felipe Scolari að nenna ekki að standa í bresku pressunni. Hún var búin að tjalda utan við hús hans í tvo sólarhringa þegar hann hætti við að verða þjálfari enska landsliðsins. Sagðist ekki ætla að eyða lífi sínu í svona rugl.

Heimsmeistarakeppnin í fótbolta er að byrja í Þýskalandi eftir rúman mánuð. Líklegustu sigurvegararnir eru Brasilía,Ítalía og Argentína. Englendingar eru ekki í þessum hópi þótt þeir haldi það sjálfir. Það er alltaf fyndið að fylgjast með bresku pressunni, hvernig hún spanar sig upp, fjallar um Beckham eða Lampard á tíu blaðsíðum á dag – og svo vonbrigðin sem grípa um sig þegar sannleikurinn kemur í ljós.

Þetta er svona dálítið eins og Íslendingar og Evróvision.

• Senda á Facebook

Nokkur orð um DV

Fall DV má rekja til ritstjórnarstefnu blaðsins. Það hefur löngum verið draumur Gunnars Smára að gefa út alvöru gula pressu á Íslandi – í anda þess sem er svæsnast í útlöndum. Gamla DV var ekki slíkt blað. Nýja DV var hins vegar mörkuð þessi stefna frá upphafi. Mikael Torfason reyndist vera upplagður maður til að framfylgja henni. Í gríð og erg voru settar fram óvægnar fréttir sem voru oft á mörkum þess að vera slúður, skilyrðislaust skyldi birta nöfn og myndir.

Fljótlega kom í ljós að ekki var grundvöllur fyrir svona útgáfu á Íslandi. DV í hinni nýju útgáfu varð aldrei vinsælt blað. Engum þótti vænt um það eða leit á það sem málgagn sitt.Í janúar reis þjóðin svo upp á á móti blaðinu. Í því sambandi er hægt að tala um uppsafnaða gremju. Mest kom á óvart að inni á ritstjórn blaðsins virtist ríkja hugarfar eins og hjá sértrúarsöfnuði.

DV þótti ganga undir niðurlægingarskeið í ritstjórnartíð Óla Björns Kárasonar – hann var haldinn þeim misskilningi að hægt væri að breyta blaðinu í málgagn fyrir Sjálfstæðisflokkinn – en sölutölurnar bötnuðu ekkert að ráði þótt söðlað væri um og farið út í groddalega æsiblaðamennsku.

Jónas Kristjánsson kom inn á ritstjórnina seint og um síðir, skrifaði sína frábæru leiðara, en það var eins og að öðru leyti hefði hann ekki áhrif á stefnuna sem hafði verið mörkuð. Það vantaði þjóðfélagsgagnrýnina sem einkenndi gamla DV – í staðinn var ógæfa einstaklinga gerð að söluvöru hvern dag. Mest púður Jónasar fór í að finna réttlætingar fyrir svona blaðamennsku.

— — –

Nú verður DV helgarblað. Þá er spurning í hvaða átt það stefni. Mér sýnist að þarna ætti að vera mannskapur og aðstaða til að skapa gott blað. Sjálfur vann ég í eina tíð á Helgarpóstinum gamla. Þar voru lengst af tveir ritstjórar og þrír blaðamenn. Það var allt og sumt. Stundum var hægt að borga laun og stundum ekki. Manni voru réttir nokkrir þúsund kallar á föstudegi og spurt hvort það myndi duga helgina. Helgarblað DV hefur ábyggilega meiri peninga og fleira fólk.

Helgarpósturinn reyndi að vera alvöru frétta-og menningarblað þar sem var kafað ofan í málin. Margir af bestu pennum landsins skrifuðu í blaðið. Ef DV fer svipaða leið ætti að vera gaman að fylgjast með því. Ritstjórnin er að mörgu leyti ágætlega mönnuð. Það er ekki oft að menn ljúka lofsorði á DV, en þar hefur maður séð fjörlegri tilþrif í stíl en á hinum blöðunum. Yfirleitt er furðu lítil áhersla lögð á stíl íslenskum fjölmiðlum.

— — —

Annað galli við DV er hversu blaðið hefur verið þægt við eigendur sína. Maður varð ekki var við að það hlífði neinum – nema eigendunum. Blaðið lagði bókstaflega lykkju á leið sína til að fjalla ekki um þá – og hafa þeir þó verið býsna áberandi í þjóðlífinu. Í deilumálum tók það undanbragðalaust afstöðu með þeim. Þetta gróf mjög undan trúverðugleika blaðsins.

Stundum flökraði jafnvel að manni að blaðinu væri beinlínis haldið úti til að berja á andstæðingum Baugs. Ég er ekki viss um að sú hafi ekki verið ástæðan.

— — —

Það sem vantar helst á blaðamarkaðinn hér er það sem mætti kalla anti-establishment blað, blað sem er óhrætt að fara gegn kerfinu. Gamla DV undir Jónasi Kristjánssyni var oft á tíðum svoleiðis fjölmiðill. Mogginn og Fréttablaðið eru það ekki – þau eru kerfisblöð. Ritstjórar þeirra eru góðborgarar – skrif þeirra oftar en ekki eins og sendibréf til ráðamanna.

Svona blað þarf ekki bara að vera tilbúið að setja sig upp á móti stjórnvöldum, heldur líka bönkunum, stórkapítalinu, auðhringunum, viðteknum skoðunum – það þarf að taka grimma gagnrýna afstöðu. En líklega er engin hætta á að þessháttar blað líti dagsins ljós – allir fjölmiðlarnir eru jú í eigu stórfyrirtækja.

• Senda á Facebook

Ljóst eða dökkt?

Maður sem ég hitti taldi að valið í borgarstjórnarkosningunum í Reykjavík stæði milli eintómra sósíalistaflokka. Einkum fannst honum Sjálfstæðisflokkurinn vera farinn að hallast langt til vinstri. En það er sjálfsagt meðvitað – flokkurinn veit að til þess að vinna borgina þarf hann að höfða til fólks sem venjulega myndi ekki kjósa hann – og til kvenna sem hafa frekar forðast hann undanfarin ár.

Loforð um að taka á öllu "skutlinu" sem er að fara með borgarbúa ættu að höfða sérstaklega til kvenna – allavega þeirra sem ég hef talað við. En þá er þess að gæta að tímasóunin sem Sjálfstæðisflokkurinn vill nú forða borgurunum frá á fyrst og fremst rætur sínar í vondu borgarskipulagi.

Í svona dreifðri borg eru allar leiðir mjög langar og ferðir taka óþarflega mikinn tíma. Þannig er þetta vandi sem við höfum skapað okkur sjálfum með fyrirhyggjuleysi – já og heimsku. Vandamálið versnar svo eftir því sem kreppist meira um tíma fólks – og eldsneytisverð hækkar.

— — —

Annars er merkilegt að sjá auglýsingar Sjálfstæðisflokks og Samfylkingar. Sjálfstæðisflokkurinn er nefnilega með ljóshærða fólkið, stillir því afar fallega upp: Hönnu Birnu, Gísla Marteini, Þorbjörgu Helgu, Júlíusi Vífli, Sif Sigfúsdóttur.

Samfylkingin teflir hins vegar fram dökkhærðu fólki: Degi B., Steinunni Valdísi, Björk Vilhelmsdóttur, Oddnýju Sturludóttur, Dofra Hermannssyni.

Hvort er sigurstranglegra – ljóst eða dökkt hár?

— — —

Sturla Böðvarsson hefur verið með eilífan þvergirðing í garð Reykjavíkur allar götur síðan hann varð samgönguráðherra. Helst hefur ekki mátt kosta neinu til neins í borginni. Því er helber dónaskapur þegar hann vill skipa fyrir um hvar í bænum Sundabrautin á að liggja. Sturla ætlar að bjóða upp á einhvers konar útsöluleið, eins ódýrt og lélegt og hægt er – alveg án tillits til byggðarinnar í kring.

Svo fer Sturla að hóta að byrja að byggja Sundabraut uppi á Kjalarnesi. Þangað er byggðin að dreifast eftir endalaus skipulagsmistök undanfarinnaáratuga. Þarna í rokinu er auðvitað síðasti staðurinn þar sem á að byggja borg. En ráðherrann vill semsé ná sér niðri á Reykvíkingum með því að hefja framkvæmdir þar – í strjálbýlinu.

En auðvitað er þetta fýlubomba hjá Sturlu. Sjálfstæðisflokkurinn í Reykjavík hlýtur að sverja hann af sér. Hann hefur varla haldið að hann gerði flokknum gagn með þessu.

— — —

Talandi um sósíalistaflokka. Góður kunningi minn gaukaði að mér stefnuskrá Sósíalistaflokksins frá því 1964. Þetta er frá þeim tíma þegar Sósíalistaflokkurinn var partur af Alþýðubandalaginu. Báðir flokkarnir eru dauðir og hugmyndafræði þeirra líka – eða hvað? Margt fólk sem var í þessum flokkum er enn í fullu fjöri.

Þarna eru margar góðar tillögur, meðal annars um að ríkið taki í sínar hendur "framleiðslu og heildsölu á sælgæti, öli, gosdrykkjum o.fl.".

Skoðum það nánar seinna.

• Senda á Facebook

Nýjar fjölmiðladeilur, ráðlaus ríkisstjórn, klénar hagspár

Ég verð ekki var við að nokkur maður hafi áhuga á nýja fjölmiðlafrumvarpinu. Enn hefur til dæmis ekki orðið nokkur umræða um það á vefnum sem logaði á tíma fyrra fjölmiðlafrumvarpsins. Það ætti þess vegna að geta runnið í gegn. Dramadrottningar í Samfylkingunni setja sig að vísu ístellingar – en maður veit samt ekki nema að það séu hefðbundin leikræn stjórnarandstöðutilþrif. Var formaður flokksins ekki í nefndinni sem lagði grunn að frumvarpinu?

Svo er spurning hversu mikil andstaða verður úr herbúðum Baugs. Gunnar Smári sem hefur verið mestanpart utan þjóðmálaumræðunnar er kominn aftur til að mæla gegn frumvarpinu. Hann heldur því fram að það beinist einungis gegn 365-miðlum. Það kann að vera nokkuð til í því – 365 er náttúrlega langstærsta fjölmiðlafyrirtækið. Varla er við öðru að búast en að lögin snerti það með einhverjum hætti.

Þrátt fyrir deilur um lagalegar útfærslur hafa flestir stjórnmálamenn látið eins og sé almennur vilji að koma í veg fyrir að fjölmiðlar safnist á of fárra hendur. Auðvitað er full þörf á því í samfélagi þar sem fáar klíkur auðmanna – ólígarka – eru orðnar jafn sterkar og hér. Þyrfti raunar að skoða fleiri svið samfélagsins í ljósi vaxandi auðræðis. Stofnanir eins og Fjármálaeftirlit og Samkeppnisstofnun verið reynst liðónýtar hingað til.

Þrír þættir frumvarpsins virðast líklegastir til að valda deilum. Staða Ríkisútvarpsins sem hlutafélags, 25 prósenta reglan um eignarhald og svo ákvæði um ritstjórnarlegt sjálfstæði.Styrmir Gunnarsson skrifar leiðara í Morgunblaðið í dag þar sem hann blæs á hið síðastnefnda – telur þetta greinilega komið frá Samfylkingu. Ritstjórinn gamli vill ekki að neinn skipti sér af því hvernig hann drottnar yfir Mogganum.

— — —

Annars er líklegt að eitt og annað verði rifjað upp á næstu vikum ef umræða um fjölmiðla fer á skrið. Hvað sögðu menn á tíma áköfustu deilnanna um fjölmiðlafrumvarpið fyrra? Ég er ekki viss um að allir séu ánægðir með það sem þeir létu út úr sér.

Í Morgunblaðinu 7. janúar 2004 birtist til dæmis grein eftir Jón Ásgeir Jóhannesson þar sem hann tók vel í ýmsar aðferðir til að tryggja ritstjórnarlegt sjálfstæði. Þessi grein vakti mikla athygli á sínum tíma, enda var hún vísast hugsuð sem nokkurs konar sáttagjörð.

30. apríl sama ár birtist svo viðtal við hann í Viðskiptablaðinu þar sem hann kvaðst tilbúinn til að fallast á að hlutur hans yrði takmarkaður við 25 prósent, sagði að til greina kæmi að setja reglur þar að lútandi og eins um hvernig fjölmiðlum er stýrt.

— — —

Skortur á einlægni getur verið hvimleiður í fari stjórnmálamanna. Stundum er betra að játa veikleika sína. Þannig er enginn nokkru bættari þótt Halldór Ásgrímsson stígi í pontu hjá atvinnurekendum og segi að allt sé í sómanum í íslensku efnahagslífi. Allra síst hann sjálfur.

Við höfum upplifað þrjátíu prósenta gengisfellingu á örfáum mánuðum. Vöruverð rýkur upp. Það er hætta á að húsnæðisverð falli. Vextir eru þeir hæstu í víðri veröld, við bætist hin grimma verðtrygging sem veldur lántakendum skelfilegum búsifjum. Óvíða í heiminum er fólk jafn skuldsett og hér. Uppblásinn hlutabréfamarkaður lækkar, enda ljóst að þar var fyrst og fremst í gangi einhvers konar píramíðaspilamennska – í engu samræmi við raunverulegt verðmæti fyrirtækja.

Morgunblaðið spurði í leiðara í gær: Er ríkisstjórnin að stjórna? Svarið virðist vera afdráttarlaust nei. Hin frekar þreytulega ríkisstjórn þarf að skapa traust á efnahagslífinu, bæði hér heima og erlendis. Líklega er réttast að slá bæði á frest frekari stjóriðjuáformum og skattalækkunum. Þetta er ekki tími fyrir skrum eða atkvæðaveiðar. Leiðarahöfundur Moggans spáir því að hætta sé á öngþveiti í haust ef stjórnin aðhefst ekki.

— — —

Það er náttúrlega stór spurning hvort nokkur framtíð sé í núverandi efnahagsstefnu sem byggist á fljótandi gengi krónunnar og því að Seðlabankinn haldi verðbólgunni innan ákveðinna takmarka með vöxtum sínum. Líklega þurfum við brátt að viðurkenna að þetta dugi ekki til frambúðar. Hagkerfið er of lítið.

Jón Sigurðsson, fyrrverandi ráðherra og Seðlabankastjóri, orðaði þetta ágætlega í viðtali við mig um daginn. Hann sagði: Bjóddu manninum á götunni íslenskan þúsund kall eða tíu evrur. Hvort heldurðu að hann vilji?

Það er í raun ekki til betra próf.

— — —

Svo er maður nánast farinn að sakna Þjóðhagsstofnunar gömlu – það vantar óháðan aðila til að gera úttekt á efnahagslífinu. Einhvern veginn tekur maður ekki mark á greiningardeildum bankanna þótt þar sé ágætlega menntað fólk. Hagsmunatengslin eru of mikil. Greiningardeildirnar hafa ekki farið vel út úr darraðardansinum undanfarið. Fjármálaráðuneytið er svo að birta sína spá – þar er svifið um á rósrauðu skýi. Það er líka erfitt að taka mark á því.

• Senda á Facebook

Fjölmiðlafrumvarp, kosningar, flugvöllur

Nú hefur fjölmiðlafrumvarp verið lagt fram og þingmenn geta haldið áfram að þrasa um Ríkisútvarpið og fjölmiðla meðan allt er í kalda koli í efnahagsmálunum. Miðað við hvað málið er seint fram komið sætir nokkurri furðu að Þorgerður Katrín vonist til að það verði samþykkt fyrir vorið. Það er varla nokkur von til þess. Hins vegar gæti stjórnarandstöðunni orðið að ósk sinni að fá að ræða fjölmiðlalög samhliða Ríkisútvarpsfrumvarpinu.

Annars hélt ég að væru sveitarstjórnarkosningar eftir mánuð og varla nema nokkrir dagar eftir til þingloka. En kannski skynja þingmenn enga spennu fyrir kosningarnar – fremur en aðrir.

— — —

Fylgið reytist smátt og smátt af Sjálfstæðisflokknum í Reykjavík í skoðanakönnunum. Það kemur ekkert sérstaklega á óvart. Manni hefur alltaf þótt ólíklegt að hann nái meirihluta í prósentvís, þótt nokkrar líkur séu á að hann geri það vegna þess hversu atkvæði hinna flokkanna nýtast illa.

Styrmir Gunnarsson er mjög meðvitaður um þetta, hann er sífellt að skima eftir samstarfsflokki fyrir Sjálfstæðismenn í borginni. Hann hefur pælt í Framsókn, Frjálslyndum en nú síðast í Vinstri grænum.

Styrmir spyr beinlínis í Staksteinum í dag: "Skyldu Vinstri grænir horfa með hýru auga til Sjálfstæðisflokks?"

Annars eru stefnuskrár allra framboðanna í borginni svo félagshyggjulegar að manni sýnist að hver sem er eigi að geta starfað saman – hví þá ekki Sjálfstæðisflokkur og VG?

Félagsleg yfirboð eru grunntónn kosningabaráttunnar.

— — —

Myndband Framsóknarmanna um flugvöll á Lönguskerjum hleypir af stað hrepparígnum á höfuðborgarsvæðinu. Það er ekki skortur á stjórnmálamönnum hér sem hugsa smátt og stutt. Oddvitar sveitarfélaganna í kringum Reykjavík koma í fjölmiðla fussand og sveiandi. Kannski eru sumir bara að skapa sér samningsstöðu, hafa borð fyrir báru, eins og það heitir.

Hugmyndin um Lönguskerjaflugvöll er stórskemmtileg eins og Hrafn Gunnlaugsson setti hana fram fyrir nokkrum árum – byggða á tillögum Trausta Valssonar. Auðvitað á að skoða hana vel. Jafnvel þá hugmynd að þetta gæti orðið millilandaflugvöllur með tíð og tíma. Slíkt gæti jafnvel styrkt "samkeppnishæfni" Reykjavíkur.

Ekki síðri hugmynd er flugvöllur á Bessastaðanesi þar sem er nóg pláss. Ágúst Einarsson stakk upp á þessu fyrir nokkrum árum. Þá þótti einhverjum óviðeigandi að forsetinn byggi í jaðri flugvallar. Á móti kom fram sú tillaga að hann myndi flytja sig og setjast að í Viðey.

• Senda á Facebook

Grikkland, Mer, Snorri, Fréttablaðið, Löngusker

Ég var í Frakklandi og Grikklandi yfir páskana. Það er afsökunin fyrir því að hafa verið svona slappur að uppfæra vefinn. Í Grikklandi er reyndar páskadagur í dag. Mér fannst leiðinlegt að geta ekki séð páskana á Naxos. Þar var búið að hengja upp páskaljós á ljósastaura – ekki ósvipað jólaljósum hér.

Allir voru í óða önn að undirbúa sig undir hátíðina sem er hin langstærsta þar í landi. Síðskeggjaðir prestarnir virkuðu enn ábúðarmeiri en endranær, enda mikið um að vera í kirkjunum sem eru óteljandi í Grikklandi.

Hitinn var kominn hátt í 25 stig, en sjórinn enn óbærilega kaldur. Á Naxos hitti ég Bergþóru, tónlistarskríbent af Mogganum, sem bloggar frá eyjunni af mikilli stílfimi.

— — —

Svo vorum við í Frakklandi. Í Lille hitti ég gamlan vin minn, mikinn merkismann, Jacques Mer, sem eitt sinn var sendiherra Frakka á Íslandi. Hann hefur skrifað bækur og fjölda greina um Ísland, um stjórnmál, efnahagslíf og kvikmyndir. Mer ritar ennþá fréttabréf um Íslandi sem birtist á netinu.

Það var hann sem stóð fyrir því að Vigdís og François Mitterrand fóru á sínum tíma á búlluna Duushús að hlusta á Sykurmolana. Það var óborganlegt að fylgjast með forsetum þessara tveggja lýðvelda þar sem þeir horfðu á tiþrifin í Björk og Einari Erni. Ég veit ekki hvað þeim var skemmt.

Þegar Mer var sendiherra var Frakkland í tísku á Íslandi. Svo mikið líf skapaðist í kringum þennan eldhuga. Hann var mjög óhefðbundinn embættismaður. Hlustaði tll dæmis á Bubba í botni að loknum skrifstofutíma.

— — —-

Snorri Hjartarsson var ágætt skáld en hann leiddi íslenska ljóðlist inn í öngstræti mikilla leiðinda. Óteljandi skáld fóru að apa hina þungstemmdu og naumu náttúrumyndir eftir Snorra – á endanum gerði það næstum út af við "ljóðið". Mig minnir að Einararnir hafi kallað þetta "mýrissnípukveðskap" á árunum sem þeir sátu á lestrarsal Landsbókasafnsins. Þetta var auðvitað ekki Snorra að kenna, en áhrif hans voru ekki góð.

— — —

Fréttablaðið á fimm ára afmæli. Til hamingju með það. Maður trúði því ekki í upphafi að það mundi lifa árið. Svo eignaðist blaðið mjög öfluga bakhjarla – um tíma var leyndó hverjir þeir voru. Nú er Fréttablaðið helsti auglýsingamiðill landsins, raunar svo mjög að auglýsingarnar kaffæra annað efni í blaðinu dag eftir dag. Það er auðvitað ekki nógu gott – það er að segja ef tilgangurinn er að gefa út blað fyrir lesendur.

Hitt sem þarf að bæta er dreifingin. Meðan hún er svona léleg hættir manni til að álíta að tölurnar um útbreiðslu blaðsins séu tilbúningur. Í hverfið hjá mér berst Fréttablaðið hérumbil aldrei um helgar.

— — —

Í dag frumsýndi ég í þætti mínum myndband sem Framsóknarflokkurinn hefur látið gera um flugvöll á Lönguskerjum. Myndbandið má finna hér. Þetta er athyglisvert innlegg í borgarstjórnarkosningarnar. Framsóknarmenn verða ekki sakaðir um að tala ekki nógu skýrt. Sumir hinna flokkanna mættu kannski taka sér það til fyrirmyndar.

Það er vísað í þá málamiðlun að nú þurfi að setja niður flugvöll annars staðar á höfuðborgarsvæðinu – en er yfirleitt nokkurs staðar pláss fyrir hann?

Nema þá kannski á Lönguskerjum?

— — —

Ég sagði við Kára að börn í Frakklandi fengu rauðvín í pelann sinn. Kári svaraði:

"Þá fer ég og tek pelana af þeim?"

"Ha?" sagði ég.

"Já, og set mjólk í þá!"

• Senda á Facebook

Að rýna í telauf – Brynjólfsmessa – valdablokkir

Nú er evran að komast 90 krónur. Í spám greiningardeilda bankanna frá því í lok síðasta árs stóð að krónan myndi varla veikjast fyrr en færi að líða að lokum stórframkvæmda árið 2007, þá var spáð að hún myndi lækka um 20-25 prósent.

Nú er þessi lækkun orðin að veruleika, en hún gerist ári of snemma miðað vð það sem hinir spámannlega vöxnu greiningarmenn sögðu. Eða er kannski réttara að segja að gjaldmiðillinn hafi hrunið eða hrapað? Fer hann bráðum neðar?

Glitnir spáir 20 prósenta hækkun á hlutabréfum. Getum við ekki alveg eins rýnt í telauf – innyfli fugla koma varla til greina vegna flensunnar.

— — —

Jónína Ben var í Silfrinu hjá mér í dag með merkilega greiningu á valdablokkunum í samfélaginu, ítökum og eignarhaldi. Jónína hefur verið að rannsaka þetta í háskólanámi í hagfræði á Bifröst. Margir hafa tilhneigingu til að afskrifa Jónínu vegna tengsla við Baugsmálið. Það er ekki allskostar réttlátt því hún hefur margt og merkilegt fram að færa og hefur viðað að sér mikilli þekkingu.

Ekki er síst ástæða til að gefa gaum spurningum sem hún setur fram um hvernig ofurvald bankanna er að skekkja samfélagsgerðina hér og svo líka um tengsl stjórnmálamanna við valdablokkirnar.

— — —

Þegar ég er í ræktinni er oft kveikt á sjónvarpsstöðvum sem sýna tónlistarmyndbönd. Maður veltir fyrir sér hvort ekki væri einfaldara fyrir sumar söngkonurnar (ltil dæmis Beyonce Knowles) að syngja bara með rassinum?

— — —

Flutningur Brynjólfsmessu eftir Gunnar Þórðarson var mikill tónlistarviðburður. Ég var viðstaddur tónleikana í Grafarvogskirkju. Þetta er ævintýralega skemmtilegt og fallegt tónverk, iðandi músíkalskt, og á vonandi á eftir að hljóma mörgum sinnum. Það er ekki oft að maður hefur heyrt jafn glaðlega messu. Kirkjan hlýtur að vilja halda þessari tónlistarperlu á lofti – og vonandi verður hún hljóðrituð líka.

— — —

Svo ætla ég að benda þrjár merkilegar greinar. Sú fyrsta er eftir Simon Jenkins, birtist í Guardian og fjallar um skelfilegar afleiðingar módernismans í arkítektúr – og þá furðulegu staðreynd að mönnum skuli ekki enn hafa tekist að slíta sig frá þessum hryllingi

Önnur greinin er eftir hinn stórmerkilega þjóðfélagsrýni Jóhannes Björn, höfund bókarinnar Falið vald. Jóhannes birtir annað veifið mjög djúpar pælingar á vef sínum vald.org - í þetta sinn er hann að fjalla um vogunarviðskipti svokölluð og hugsanlegt hrun á fjármálamörkuðum heimsins. Jóhannes telur að nú séum við að verða vitni að ennþá ótraustari sápukúlu en á árunum fyrir 2000.

Sú þriðja er eftir Jón Magnússon, lögmann og tíðan gest í Silfri Egils, birtist á vef hans. Það eru tímabærar vangaveltur um verðlagningu símafyrirtækja. Málið er að símafyrirtæki eru ekki í samkeppni, heldur hafa samráð um að halda uppi verðinu. Þess vegna er ESB að láta til skarar skríða gegn okrinu.

• Senda á Facebook

Persónur, peningar og félagsleg yfirboð í kosningunum

Maður þakkar fyrir að kosningabaráttan fyrir borgarstjórnarkosningarnar er ekki byrjuð að ráði. Baráttan fyrir síðustu kosningar var langdregin og leiðinleg. Sveitarstjórnarmál eru vissulega brýn, þau geta haft mikil áhrif á daglegt líf okkar, en að sama skapi er ekki alltaf skemmtilegt að tala um þau.

Og svo er líka spurningin: Um hvað er verið að kjósa?

Fyrir þessar kosningar sér maður engan áherslumunur milli flokkanna sem má skýra út frá hefðbundnum vinstri-hægri ási. Þetta held ég að eigi við um allt út um allt land. Það væri hægt að skáka frambjóðendum milli lista eða nefna framboðin allt öðrum nöfnum án þess að það breyti í raun neinu. Kannski má segja að þetta sé allt sama miðjumoðið.

Allir vilja vera góðir við gamla fólkið, koma fleiri börnum á dagheimili, jafna muninn milli þegnanna. Enginn segist ætla lækka skatta eða einkavæða þjónustuna. Helst eru menn ekki alveg sammála um hvort leikskólinn eigi að vera alveg gjaldfrjáls, skólamáltíðir alveg ókeypis. . Einhvern tíma var þetta kallað félagsleg yfirboð – kosningarnar virðast ætla einkennast talsvert af þeim.

Nei, harðar skoðanir eru úr tísku. Menn forðast hugmyndafræði eins og pestina. Þetta speglar auðvtað þá staðreynd að flestir kjósendurnir eru nálægt miðjunni – flokkarnir vilja vera þar sem kjósendurnir eru. Í samfélagi eins og okkar, þar sem fólk á sitt eigið húsnæði en skuldar mikið, er flestum illa við snöggar breytingar.

— — —

Og þá er náttúrlega spurning um um hvað kosningarnar snúast annað en smá tilfæringar. Hver komi best fyrir, hverjum sé treystandi, hver geri fæst mistök, hver sé fallegastur? Það er altént víst að þetta snýst mikið um persónur. Flokkurinn sem til skamms tíma var á móti persónudýrkun og auglýsingamennsku hefur snúið við blaðinu og auglýsir nú í gríð og erg – einfaldlega af því að reynsla hans af auglýsingabindindinu var ekki góð.

Hinir flokkarnir eiga eftir að fara af stað með sína baráttu, en ef miðað er við milljónatugina sem var eytt í auglýsingar fyrir prófkjör, verður sett nýtt met í fjáraustri fyrir kosningarnar.

Nema þá að stjórnmálamennirnir komi sér saman um að auka traust á sjálfum sér og lýðræðinu með því að setja skorður við augýsingum fyrir kosningarnar, segi – við ætlum ekki að falla í þessa gryfju.

— — —

Kosningar geta líka snúist um taktík. Hvaða áhrif hefur til dæmis sundrungin á vinstri vængnum? Það var ekki síst hún sem hélt Sjálfstæðisflokknum við völd í Reykjavík í fyrri tíð. Nú er aftur möguleiki á að flokkurinn nái meirihluta með fylgi sem er langt undir helmingi, til að mynda ef Framsókn og Frjálslyndir eru nálægt því að ná inn manni en tekst það ekki en Vinstri grænir eru við það að ná öðrum manninum. Þannig gætu Sjálfstæðismenn jafnvel unnið borgina með 45 prósenta fylgi.

En svo má líka spyrja hvort ekki sé eðlilegt að skipta? Hvort stjórn vinstri flokkanna í Reykjavík yrði nokkuð annað en uppvakningur af R-listanum – þraut honum ekki endanlega erindið í vetur. Til hvers að splæsa honum saman aftur eftir kosningar? En þá er þess náttúrlega að gæta að Sjálfstæðismenn stjórnuðu í hátt í hundrað ár á undan, þetta var borgin þeirra, djásnið í kórónunni. Þeir öðrum fremur bera ábyrgð á því hvernig hún er.

— — —

Sumir nota sveitarstjórnakosningar til að segja álit sitt á landsmálapólitíkinni – nú virðast kjósendur um allt land vera staðráðnir í að refsa Framsóknarflokknum – eða kjósa barasta alltaf það sama. En svo tekinn sé upp þráður frá því áðan ættu flokkarnir í raun ekki að skipta svo miklu máli í þessu samhengi.

Gamalreyndur sveitarstjórnarmaður úti á landi sagði eitt sinn við mig að þetta ylti allt á fólkinu. Það skipti voða litlu máli úr hvaða flokki það er. Í einu plássi getur það verið góður maður úr Sjálfstæðisflokknum sem ber bæjarlífið á herðum sér, en í næsta bæ er Sjálfstæðismaðurinn vonlaus, heldur er það Framsóknarmaðurinn sem er ómetanlegur.

Þetta er veruleikinn þegar hugmyndafræði skiptir litlu máli og stefnumálin eru keimlík.
Í rauninni ætti fólkið sjálft að geta ráðið miklu meiru – bæir, hverfi og kaupstaðir eru upplagðir fyrir beint lýðræði. Stundum finnst manni reyndar að ástæðan fyrir því að íbúalýðræði er stundað í svo litlum mæli vera sú að menn nenni ekki alveg. Nenni ekki að hlusta á raddir íbúanna, nenni ekki að spyrja þá. Samt vonar maður að það sé verið að kjósa fyrir fólkið – ekki fyrir flokkana.

• Senda á Facebook

Ameríkaníseraðasta þjóð í Evrópu

• Senda á Facebook

Að hafa ekki taumhald á tungu sinni

Það er gaman þegar stjórnmálamenn eru ógætnir í orðum, talaaf sér, á tíma þegar pólitíkusar ástunda það að vera fjarskalega orðvarir, blaðra helst um ekki neitt, hafa ekki stórar skoðanir og móðga ekki neinn.

Silvio Berlusconi er sjálfsagt fjarska varasamur maður, en hann hefur óneitanlega visst skemmtanagildi – á ferli sínum hefur honum tekist að móðga Finna (óætur matur – vita ekki hvað prosciutto er), múslima (óæðri menning), þýska evrópuþingmenn (fangabúðaverðir) og síðast Kínverja með glannalegum yfirlýsingum. Berlusconi sagði nýskeð að kínverskir kommúnistar hefðu notað börn í áburð.

Sumir segja að Berlusconi sé trúður – en það er ábyggilega einföldun. Honum hefur altént tekist að verða ríkasti og valdamesti maður Ítalíu. Í kosningabaráttunni sem nú stendur yfir hefur hann heitið kynlífsbindindi, líkt sjálfum sér við Jesú Krist, en nú síðast sagði hann að þeir sem kysu vinstri flokkanna væru coglioni. Það er mjög dónalegt orð sem erfitt er að þýða á íslensku.

Ótal sögur og skrítlur ganga um þennan litríka mann, sem eitt sinn var söngvari á skemmtiferðaskipi. Til dæmis þessi:

"Tveir marsbúar koma til jarðarinnar sem er auð og tóm. Annar þeirra spyr: "Hvað gerðist hérna?" Hinn svarar: "Samningaviðræður við Talibanana gengu vel þangað til Berlusconi ákvað að segja brandarann um imaminn og nektardansmeyna."

— — —

En það geta fleiri misst sig en Berlusconi. David Cameron, hinn nýji leiðtogi breska Íhaldsflokksins, var í útvarpsviðtali um daginn og var þá spurður um Sjálfstæðisflokkinn breska (Independence Party – skammstafað UKIP). Þetta er flokkur sem samanstendur að miklu leyti af gömlum íhaldsmönnum, var stofnaður af auðkýfingnum Sir Jimmy Goldsmith – helsta stefnumálið er megn óbeit á Evópusambandinu.

Í viðtalinu kallaði Cameron liðsmenn flokksins "fruitcakes and loonies, closet racists mostly".

Þetta eru nokkuð sterk orð – ég hef ekki fyrir því að þýða þau. Sjálfstæðisflokkurinn hefur hótað að fara í mál. En þá er þess líka að gæta að Sjálfstæðismenn hafa ekki vandað Cameron kveðjurnar. Þeir segja að hann sé linur í Evrópumálunum, hann sé í rauninni krati og slappari en Tony Blair í stríðinu gegn hryðjuverkum.

Í einum skemmtilegum pistli úr herbúðum Sjálfstæðismanna var Cameron líkt við nútímalegan og smartan prest – já, svona eins og ef Hjörtur Magni færi í pólitík. Það var ekki meint sem hrós.

— — —

En líklega er best að gæta orða sinna. Philip Meeson, eiganda lágfargjaldaflugfélags og einum ríkasta manni Bretlands, var nóg boðið vegna vinnudeilna í Frakklandi. Flugvélar frá honum lenda á flugvellinum í Chambery. Þar höfðu stúdentar skipulagt setuverkfall.

Í reiði sinni skrifaði Meeson grein á vefsíðu flugfélagsins þar sem stóð: "Jet2.com condemns French strike action and calls for lazy frogs to get back to work!"

Það voru einkum orðin lazy frogs sem fóru fyrir brjóstið á Frökkum. Þeir heimta náttúrlega afsökunarbeiðni.

Samt er ekki hægt að verjast þeirri tilhugsun að Meeson hafi nokkuð til síns máls – það hafa hinir kjaftforu stundum – þegar hann segir:

"What exactly are you striking about? Or just in case you don’t understand that, pouvez-vous nous expliquer pourquoi exactement êtes-vous en grève?" (Getið þið skýrt nákvæmlega út af hverju þið eruð í verkfalli?)

Svar eins talsmanns verkfallsmanna var líka nokkuð gott:

"Ef menn eru ekki sammála ríkisstjórninni, þykir það næg ástæða til verkfalla í Frakklandi."

• Senda á Facebook