Eyjan.is

Nokkrir punktar um íslamskan fasisma, Miðausturlönd og Vestrið

1.
Íraksstríðið er mistök. Háð á röngum forsendum, byggt á ofurbjartsýni svokallaðra neocona í Bandaríkjunum um að hægt sé að breiða vestrænt lýðræði út um heiminn með valdi peninga og vopna og þá muni menn falla að fótum þess. En þetta reyndist ekki svo einfalt.

2.
Að hluta til upplognar ástæður fyrir innrásinni í Írak hafa grafið undan tiltrú ríkisstjórna í Bretlandi og Bandaríkjunum.

3.
Helstu afleiðingar Íraksstríðsins er vaxandi ófriður milli shía og súnní-múslima. Í skjóli þeirra fyrrnefndu seilast Íranir til áhrifa í Írak. Það var örugglega ekki tilgangurinn með innrásinni. Líklega mun bandarískur her þurfa að vera lengi enn í Írak – eins slæm tilhugsun og það er.

4.
Í Íran hefur brjálaður maður komist til valda. Ríkið sem varð til í íslömsku byltingunni 1979 er fjarskalega ógeðfellt, enda byggir það á hatri, manndrápum og trúarofstæki. Vonir voru bundnar við að það færðist smátt og smátt í átt til frelsis, en nú virðist hafa orðið lát á þeirri þróun.

5.
Íranir mega ekki eignast kjarnorkuvopn. Það eru ekki rök í málinu að Ísrael eigi líka kjarnorkuvopn.

6.
Athæfi Ísraelsríkis er ólíðandi. Ráðamenn í Ísrael beita kúgun, svikum og lygum – í augum þeirra eru samningar ekki pappírsins virði. Leggja á niður landnemabyggðir á Vesturbakkanum, Jerúsalem þarf að verða höfuðborg bæði Ísraels og Palestínu – undir umsjá Sameinuðu þjóðanna.

7.
Stuðningur Bandaríkjanna við Ísrael er að mörgu leyti dularfullur. Hann afsannar þá kenningu að stefna Bandaríkjanna í Miðausturlöndum stjórnist af olíuhagsmunum. Bandaríkin þurfa að vera tilbúin að beita þessa vinaþjóð sína meiri hörku, jafnvel viðskiptaþvingunum.

8.
Á sama tíma er Ísrael hentugur blóraböggull. Það er þægilegt fyrir einræðisherra í Miðausturlöndum að beina reiði þegna sinna gegn Ísrael – og hinum mikla Satan, Bandaríkjunum. Hatrið á Ísrael og Vesturlöndum kemur að nokkru leyti í staðinn fyrir alvöru stjórnmálastarf í ófrjálsum ríkjum íslams.

9.
Í Palestínu eru hryðjuverkasamtök komin til valda – nota bene í lýðræðislegum kosningum. Hamas hefur staðið fyrir sjálfsmorðsárásum og fagnað þeim. Vel má vera að þrátt fyrir þetta verði nauðsynlegt að umgangast Hamas eins og lögmætan samningsaðila – það kann líka að vera að ábyrgðin sem fylgi valdinu breyti Hamas. Það vekur hins vegar tortryggni að fyrsta verk Hamas eftir kosningasigurinn var að efna til mótmæla gegn dönskum skopmyndum. Að nokkru leyti má telja kosningasigur Hamas afleiðingu af stefnu Ísraels og Bandaríkjanna – og óskaplegri spillingu sem hefur fengið að þrífast í palestínsku heimastjórninni.

10.
Guantanamo er ólíðandi. Það þarf að beita harkalegum aðferðum til að kveða niður hnattvædd hryðjuverkasamtök. En Guantanamo er orðið tákn um kerfisbundna grimmd, ómennsku og mannfyrirlitningu.

11.
Afganistan hefði átti að byggja upp eftir innrásina 2001. Innrásarherirnir reyndust ekki hafa þolinmæði, vilja né fjármagn til þess. Nú er landið aftur komið á stig gamla ofbeldisins, ópíumræktun hefur aldrei verið meiri, stríðsherrar hrifsa til sín völdin.

12.
Við getum ekki liðið uppgang íslamskra fastistahreyfinga á Vesturlöndum. Þetta er hugmyndafræði sem ekki er endilega íslam, heldur nútímaleg útgáfa af því, byggist á samsuðu af bókstafstrú, púritanisma og hatri á vestrænni menningu – eðlilegast að kalla það íslamisma eða íslamskan fasisma.

13.
Skopmyndamálið var afhjúpandi. Að baki liggur sú hugmynd að ekki megi gagnrýna íslamstrú né nokkuð henni tengt, þá fremji maður helgispjöll. Það er ekki bara skopmyndateiknurum sem er ógnað, heldur líka blaðamönnum, rithöfundum, fræðimönnum, kvikmyndagerðarmönnum, stjórnmálamönnum. Þeir sem mótmæltu skopteikningunum fengu furðu mikinn hljómgrunn á Vesturlöndum – sumpart vegna hugleysis ráðamanna og útbreidds haturs á vestrænum gildum, en líka á forsendum fjölmenningar. Við þurfum fjölmenningu sem felur í sér að ólíkir hópar lifa í sátt og samlyndi, en hún má ekki vera afsökun fyrir kúgun og ofstæki.

14.
Stærstur hluti hryðjuverka í heiminum er framinn í nafni íslams (með ofannefndum fyrirvara um íslamskan fasisma). Bandaríkjastjórn heldur því fram að hún hafi komið í veg fyrir nokkur mikil hryðjuverk síðan 11/9. Sama máli gegnir líklega um Evrópuríki. Stór hryðjuverkaárás í vestrænu ríki getur haft mjög alvarlegar afleiðingar fyrir öryggi og frið í heiminum. Þannig að stríðinu gegn hryðjuverkum (óheppilegt nafn) er ekki lokið.

15.
Víðast í hinum íslamska heimi eru einræðisstjórnir við völd. Þeim er haldið uppi af hervaldi. Almenn menntun er léleg, ástand atvinnuvega hörmulegt, stjórnarfar vont – upplýsingabylting síðustu ára hefur varla borist þangað. Veraldlegur ríkissósíalismi leiðtoga eins og Nassers og Saddams mistókst, en ríki sem byggja á trúarboðum hafa ekki fært þegnum sínum hamingju. Nú má vera að ástandið í heimshluta sé að sumu leyti Vesturveldunum að kenna, en leiðin út úr ógöngunum liggur ekki í gegnum eyðileggjandi hugmyndafræði sem boðar hatur á vestrinu.

16.
Saudi-Arabía er eitt versta dæmið um íslamskt einræðisríki. Þar ríkir þjófræði fámennrar stéttar aðalsmanna sem lifir í ofboðslegu ríkidæmi. Kvennakúgunin þar er óskapleg. Á sama tíma er landið uppspretta hryðjuverkahreyfinga og túarofstækis sem hefur verið ein helsta útflutningsvara Saudi-Arabíu. Einhvern tíma mun óánægja þegnanna beinast inn á við – gegn furstunum.

17.
Bandaríkin og önnur Vesturlönd þurfa að venja sig af Persaflóaolíu.

18.
Ekki að það skipti miklu máli í hinu stóra samhengi, en stuðningur Íslands við innrásina í Írak var misráðinn.

• Senda á Facebook

Irving á líka að hafa málfrelsi

David Irving er ekki fínasti pappírinn í sagnfræðinni. Fyrir mörgum árum reyndi ég að glugga í bók eftir hann, man helst að hún var illa skrifuð og þvælin. Hann hefur sýnt sig að vera rasisti og gyðingahatari, átrunaðargoð nýnasista og gestur á samkomum þeirra. Irving byrjaði feril sinn sem stríðssagnfræðingur sem naut nokkurs álits, en festist svo smátt og smátt í hlutverki helfararafneitarans. Fræg eru þau orð hans að fleiri konur hafi dáið í bíl Edwards Kennedy í Chappaquiddick en í Auschwitz.

Meginkenning Irvings hefur verið sú að Hitler hafi ekki gefið neina skipun um hina "endanlegu lausn gyðingavandans". Sem reyndar er rétt að því leyti að engin skjöl eru til þar sem Hitler fyrirskipar beinlínis útrýmingu gyðinga. Hins vegar þykir ekki leika neinn vafi á því að helförin var með vitund og vilja Hitlers – að halda öðru fram er fjarstæða sem Irving flækti sig í þar til hann var farinn að neita tilvist gasklefanna.

Hitt er þó ljóst að Irving er mjög fróður um Þýskaland nasismans; virtir sagnfræðingar viðurkenna að fáir þekki það betur út frá sjónarhóli Þjóðverja sjálfra. Irving var til dæmis fljótur að sjá að dagbækur Hitlers sem Sunday Times birti um árið væru falsaðar – meðan frægur sagnfræðingur eins og Hugh Trevor-Roper álpaðist beint í gildruna.

Um leið er þetta umhugsunarefni. Yfirdrifinn áhugi á Þriðja ríkinu miðað við aðra atburði mannkynssögunnar, endalausar bækur og sjónvarpsþættir, virkar stundum á mörkum þess að vera sjúklegur; maður getur ekki varist þeirri tilhugsun að hjá sumum sé þetta eins konar klám – ersatz pornografie. Þ.e. dulin hrifning á nasismanum – undir yfirskini umfjöllunnar um hann.

— — —

Þá er komið að Austurríki. Það er flókin saga. Þjóðverjar innlimuðu Austurríki 1938 – við mikinn fögnuð. Íbúar landsins þyrptust út á götur til að fagna nasistum. Frá fyrsta degi innlimunarinnar (anschluss) voru austurrískir gyðingar beittir miklu harðræði. Frægar eru myndir af gyðingum sem eru að hreinsa göturnar í Vín með tannburstum. Margir helstu ofsækjendur gyðinga voru Austurríkismenn – fremstur í flokki Hitler sjálfur.

Samt fengu Austurríkismenn að nokkru leyti stöðu fórnarlambs eftir stríðið. Til varð mýtan um að þeir hefðu verið undir oki nasismans rétt eins og nágrannaþjóðirnar. Ekkert var fjær sanni. En afleiðing þessa var að austurrískt þjóðfélag var ekki hreinsað af nasismanum í viðlíka mæli og Vestur-Þýskaland. Gamlir nasistar nutu þar virðingar og störfuðu óáreittir. Vitandi vits settist nasistaveiðarinn Simon Wiesental að í sjálfri ormagryfjunni – í Vínarborg. Hinn hugrakki Wiesenthal var óþreytandi við að reyna að breyta hugmynd Austurríkis um sjálft sig – fékk yfirleitt litlar þakkir fyrir.

Wiesenthal átti þátt í að koma í kring nokkrum frægum réttarhöldum yfir nasistum. Sum þeirra enduðu með sýknu. Austurríkismenn fóru hins vegar ekki að horfast að ráði í augu við sjálfa sig fyrr en Waldheim-málið kom upp 1987. Gamall hermaður sem hafði orðið vitni að útrýmingu gyðinga – þó varla verið virkur þáttakandi – var orðinn forseti landsins. Þetta sæti fordæmingu víða á alþjóðavettvangi og vakti upp mjög heiftarlega umræðu í Austurríki. Hjá ungu fólki varð vitundarvakning um fortíð landsins – ég var sjálfur í Austurríki á þessum tíma og fannst stórmerkilegt að fylgjast með umræðunni.

— — —

Ég fór meðal annars á fund Axels Corti, helsta kvikmyndaleikstjóra landsins. Þá var hann nýbúinn að gera röð þriggja kvikmynda sem hét Wohin und zurück; þær fjölluðu um ungan gyðing sem flýr Austurríki við illan leik, gengur loks í bandaríska herinn og kemur með honum aftur til Vínar í lok stríðsins. Í síðasta hlutanum, Welcome in Vienna, mætir hann mörgum af gömlu kvölurum sínum – og líika öllum tækifærissinnunum – sem búa sig undir að sitja áfram í áhrifastöðum undir nýju valdi.

Gömlu nasistarnir eru hérumbil allir dauðir, en tilhneigingar til nasisma hafa leynst víða í Austurríki. Framhjá því verður ekki litið. Skemmst er að minnast hins mikla fylgis sem hægriöfgamaðurinn Jörg Heider hefur notið í landinu. En um leið byggir Austurríki á ýmsu því sem er andstætt nasisma. Það aðhyllist hlutleysisstefnu, leggur mikið upp úr því að það sé friðsælt smáríki, gengst ekki upp í fortíð sinni sem fyrrum evrópskt stórveldi og hernaðarþjóð.

— — —

En þetta er semsagt viðkvæmt mál í Austurríki. David Irving mátti vita að hann var eftirlýstur þar. Hann ákvað að fara. En það er samt rangt að loka hann inni. Það er langsótt að gera afneitun á helförinni að glæp. Væri til dæmis með sama hætti hægt að gera afneitun á Gúlaginu glæpsamlega?

Irving nýtur einskis álits. Eftir meiðyrðamál sem hann tapaði árið 2000 var hann ærulítill og gjaldþrota. Hann hefur lélegar skoðanir, en réttur hans til að hafa þær – og jafnvel skrifa og tala um þær – á að vera skýlaus.

Það er líka fráleitt að gera mann eins og Irving að píslarvotti þessara skoðana. Það gefur honum stöðu sem hann hefur aldrei notið – Irving hefur virkað ringlaður á fréttaljósmyndum, honum þykir greinilega ekki góð tilhugsun að sitja inni, en hann ætti að geta ornað sér við þetta í fangaklefanum í Josefstadt. Hvað sem öðru líður hefur hann aldrei verið frægari.

• Senda á Facebook

Skynsemi sem er gengin af göflunum

Hagvaxtarhyggjan er stækasti rétttrunaður samtímans. Hún er nánast eini mælikvarðinn sem er lagður á verk ríkisstjórna. Það sem er einkennilegast við hana er að hún íklæðist gervi skynseminnar, lætur eins og hún sé hin eina og sanna skynsemi. Því er svo erfitt fyrir stjórnmálamenn að víkja af götu hennar. Þrátt fyrir að í raun sé þetta skynsemi sem er gengin af göflunum.

Hagvaxtarhyggjan í síðustu birtingarmynd sinni – þeirri örvæntingarfyllstu liggur manni við að segja – gengur út á að fólk sé í búðum frá morgni til kvölds. Við höfum þetta hroðalega ljóta orð, neytendur. Það er notað yfir fólk – líkt og það sé skepnur sem eru reknar í réttir.

Okkur er hrósað fyrir að vera svo dugleg að neyta; það eru jú neytendurnir sem halda uppi hagkerfinu – björguðu heiminum meira að segja frá síðustu kreppu með því að steypa sér í skuldir. Þjóðverjar og sumar aðrar Evrópuþjóðir fá skammir frá hagfræðingum fyrir að slá slöku við í neyslunni.

Hagvaxtarhyggjan felur í sér að því sem er gamalt er kastað á haugana. Í staðinn höfum við fengið aðgang að ofboðslegu magni af ódýrum varningi sem hleðst alls staðar upp og enginn hefur raunverulega þörf fyrir. Við höfum einnota föt, tæki sem endast varla árið, bíla sem er skipt um ótt og títt. Alls staðar í heiminum eru sömu verslunarmiðstöðvarnar með sömu vörumerkjunum – allir eru að kaupa það sama, gera það sama, horfa á það sama.

— — —

Hnattvæðingin er ítrasta birtingarmynd hagvaxtarhyggjunnar. Það skal kappkostað að ná verði framleiðslunar niður og því er henni úthýst til Asíullanda í Kína. Til að þetta borgi sig þarf að mergsjúga verkafólk og að vissu leyti framleiðendur. Blake, eitt af þjóðskáldum Englendinga, orti um dimmar satanískar myllur – það voru verksmiðjur iðnbyltingarinnar sem hann nefndi svo – þetta á nú við um verksmiðjur hnattvæðingarinnar í þriðja heiminum.

Hnattvæðingin var mikið dásömuð í kringum tvöþúsund, á blómatíma blairismans. Þá virtist mörgum að hún fæli í sér heillandi lífsháttabyltingu, þjóðríki myndu hverfa og við færum öll að búa í einu heimsþorpi. Síðan hefur ljóminn verið að fara af henni.

Hagvöxturinn heldur áfram, en það er ekki hægt að horfa fram hjá afleiðingunum sem eru geigvænleg umhverfisspjöll, sóun sem felst í miklum þungaflutningum, fákeppni, ójöfnuður. Hnattvæðingin er að gera lítinn hóp ofurríkan – af því leiðir pútókratí, auðræði fámennra klíka. Stórfyrirtæki verða stærri en flest þjóðríki og stefna til stjarnanna, þjóðir hafa ekki roð við þeim, meðan þetta er kapphlaup niður á botninn fyrir verkafólk.

— — —

Dæmigerður fyrir hnattvæðinguna er verslunarrisinn WalMart – ógvænlega stór, ópersónulegur, skeytingarlaus. WalMart þrífst á að ná vöruverði niður í ekki neitt, selja ótrúlegt magn varnings með lágri álagningu. Fólkið sem vinnur hjá WalMart fær ömurleg laun, nýtur lélegra trygginga, ríkið þarf að hlaupa undir bagga ef það veikist.

Þetta er það sem kallast sveigjanlegur vinnumarkaður á máli hagvaxtarins. WalMart og svipuðu fyrirtæki geta flutt starfsemi sína burt á augabragði ef farið er að heimta betri kjör, skárri aðbúnað eða setja hærri skatta.

Nú er WalMart í mjög hagkvæmu bandalagi við einræðisríkið Kína. Þarna ríkir hagvaxtarhyggja í sinni ruddalegustu mynd með tilheyrandi vinnuþrælkun ungmenna – fólki er kastað burt útslitnu um þrítugt, alltaf er hægt að fá nýtt í staðinn – og umhverfiseyðingu sem á ekki sinn líka í veröldinni um þessar mundir. Rykskýið frá uppblásinni jörð kringum Peking fýkur alla leið yfir vesturströnd Bandaríkjanna.

Reyndar athyglisvert að hugleiða í þessu sambandi að kommúnismi og kapítalismi eru ekki svo ólíkar stefnur þegar öllu er á botninn hvolft. Við skynjum þetta vel þegar við rekumst á verulega framandi hugmyndafræði, líkt og til dæmis hið herskáa íslam. Bæði kommúnismi og kapítalismi eru afsprengi ákafrar skynsemishyggju, blindrar trúar á stöðugar framfarir þar sem sífellt meiri framleiðsla skiptir öllu máli.

— — —

Æ fleiri eru farnir að skilja að það er komið að endimörkum – maður er meira að segja farinn að lesa greinar þess efnis í hægri blöðum eins og Financial Times og Spectator. Í skammsýni okkar erum við að ræna lífsgæðum frá börnunum okkar, það þarf svona eins og fimm plánetur til að standa undir rányrkjunni þegar Kína og Indland bætast við.

En við hljótum líka að taka með í reikninginn hvað þetta er lítið gaman lengur. Hagvaxtarhyggjan er afar takmörkuð hugmyndafræði til að byggja á; samfélögin þar sem hún ríkir eru meira og minna í andlegri kreppu. Hún heimtar alltaf meira, er gjörsamlega óseðjandi, en veitir samt svo litla fullnægju. Við sjáum hvernig þunglyndi, streita, lífsleiði, geðsjúkdómar og fíkniefnaneysla fara vaxandi í heimshluta okkar.

Vandinn er sá að við erum föst í þessu fari, okkur detta ekki í hug almennilegir valkostir við hagvaxtarrétttrúnaðinn. En við hljótum að eiga val um hvort þetta heldur svona áfram. Það hefur til dæmis verið stungið upp á að taka upp einhvers konar hamingjuvísitölu sem mælikvarða á lífsgæði. Og þá er ekki víst að þau lönd sem mestan hafa hagvöxtinn skori hæst.

Þetta er að uppistöðu pistill sem var fluttur í Íslandi í dag á Stöð 2/NFS föstudaginn 17. febrúar 2006.

• Senda á Facebook

Nú þarf að fá botn í málið

Það er seint hægt að segja að Halldór Ásgrímsson og Valgerður Sverrisdóttir hafi höndlað hið endurvakta Búnaðarbankamál vel í þinginu á mánudag. Halldór lýsti því yfir að hann hefði hringt í ríkisendurskoðanda um morguninn og hann hefði fullvissað sig um að ekkert nýtt væri í málinu. Hvers konar stjórnsýsla er það? Getur forsætisráðherra bara hringt sisvona í embættismann sem heyrir undir Alþíngi og fengið syndaaflausn? Gilda ekki einhverjar reglur um samskipti stofnana? Var ríkisendurskoðandi búinn að sjá gögnin sem um ræðir?

Valgerður svaraði líka af þeim klaufaskap sem virðist vera landlægur í Framsóknarflokknum – einhvers konar samblandi af valdhroka og athugunarleysi. Hún virtist sármóðguð, sagðist ekki ráða yfir Fjármálaeftirlitinu. Hefði ekki verið nær fyrir Valgerði að segja að hún vildi gjarnan komast til botns í málinu?

Spurningarnar sem er ósvarað í Búnaðarbankamálinu eru alltof stórar til að þær hverfi. Þetta mun skjóta upp kollinum aftur og aftur – enda er erfitt að horfa framhjá því hvernig lítill hópur manna hefur auðgast óskaplega á klækjabrögðunum sem virðist hafa verið beitt við kaupin á bankanum. Þessir menn þurfa nú að sanna að þýski bankinn (hið virta erlenda fjármálafyrirtæki!) hafi í raun eignast einhvern hlut í Búnaðarbankanum en ekki bara verið einhvers konar pótémkíntjöld.

Það þýðir ekki að hrópa í sífellu að ekkert nýtt hafi komið fram í málinu – og beita svo rógi gegn þeim sem vilja leiða fram sannleikann. Því miður er margt sem bendir til þess að þetta sé eitt stærsta hneyksli íslenskrar stjórnmála- og viðskiptasögu.

— — —

Ég er afskaplega hlynntur Völu Matt og tel gott að þáttur hennar sé kominn af ómerkilegri unglingastöð yfir á Stöð 2, sjálft móðurskipið – þar sem hann á heima. Samt horfi ég ekki oft á þáttinn, er líklega ekki í markhópnum. Fáir eru ónæmari fyrir umhverfi sínu en ég; tók eftir því seint og um síðir að konan mín var að reyna að rækta pottaplöntur. Uppgötva núna á leiðinni til útlanda að ég gleymdi að vökva þær eins og mér var uppálagt að gera. Einhvers staðar las ég að menn eins og ég skynjuðu heiminn sem texta.

En það var nú ekki málið. Ég sá þáttinn hennar Völu um daginn og get ekki að því gert að mér fannst sum heimilin sem hún skoðaði svolítið döpur, allt hvítmálað og staðlað, með leðurmublum, enginn karakter og engar bækur. Það fannst mér skrítið. Hvergi ein einasta bók í sjónmáli.

— — —

Ég á leið til London með fullri vél af fótboltabullum (jæja, fótboltaáhugamönnum) sem ætla að sjá leik Chelsea og Barcelona á morgun. Áhugi minn á fótbolta er núorðið svo takmarkaður að ef ég horfi á hann er ég yfirleitt að vinna í tölvunni á sama tíma, kannski líka að lesa að blað og tala í síma. Næ ekki lengur að festa hugann við leikinn. Leiðist.

En auðvitað væri gaman að komast á svona kappleik. Ég hef bara einu sinni séð fótboltaleik á Englandi, það var árið 1978 – þá léku Chelsea og Leeds á Stanford Bridge. Ég fór með systur minni sem fékk aðsvif af því henni fannst svo erfitt að vera í slíkum mannfjölda. Bæði liðin voru léleg á þessum árum.

Þá voru aðrir tímar. Bjarni Fel að lýsa svarthvítt í sjónvarpinu leikjum frá því vikunni áður, engir íslenskir kaupsýslumenn með stúkusæti, pinnamat og kampavín, engar alþjóðlegar stjórnur – bara sauðsvartur almúginn. Eg hef lýst því áður í greinum hvað mér finnst markaðsvæðing fótboltans ömurleg. Í Roklandinu eftir Hallgrím fær fátt verri útreið en áhugi Íslendinga á enska boltanum.

— — —

Ég les að Björn Ingi Hrafnsson komist ekki á leikinn vegna lungnabólgu. Ég óska honum góðs bata – hann hefur verið ágætur gestur í mörgum Silfursþáttum. Kannski gæti hann séð af miðanum sínum. Samt þætti mér meira spennandi að fá að fara í boðið til Tonys Blair í Downingstræti 10.

Björn Ingi er með númerið mitt.

• Senda á Facebook

Misskilin góðmennska

Það er stundum erfitt að að eiga við góðmennskuna þegar hún gengur ut í öfgar. Maður getur varla andmælt henni án þess að líta út eins og fól. En mér finnst að það sé hérumbil mál fyrir barnaverndayfirvöld þegar ung börn eru látin leika í auglýsingum um kynferðislegt ofbeldi.

Þetta er liður í herferð félagsskapar sem nefnist Blátt áfram og tengist Ungmennafélagi Íslands. Auðvitað er rétt að vera á verði gagnvart kynferðislegu ofbeldi, og ekki síst þegar það beinist gegn börnum, en þessi barátta hefur tilhneigingu til að taka á sig öfgafullar myndir og stundum ógeðfelldar.

Tilgangurinn helgar ekki alltaf meðalið – það er ekki allt heimilt þótt menn telji sig hafa réttlátan málstað. Ég nefni til dæmis að ég er nokkuð efins um fréttaskýringu NFS frá því í gær þar sem meintir öfuguggar voru leiddir í gildru – og allt sýnt í sjónvarpinu. Þar var farið út á ystu nöf í því sem fjölmiðlar geta leyft sér.

— — —

Samtökin Blátt áfram gáfu út bækling í fyrra þar sem var staðhæft að fimmta hver telpa á Íslandi yrði fyrir kynferðislegu ofbeldi. Þegar var gengið á útgefendur bæklingsins viðurkenndu þeir að þessar tölur byggðu á hæpnum forsendum – væru eiginlega út í bláinn.

Í dag var svo viðtal við talskonu Blátt áfram á NFS. Þar endurtók hún þessar tölur, fullyrti að fimmta hver stúlka yrði fyrir kynferðislegu ofbeldi, breytti þvínæst aðeins um og sagði að það væri sjötta hver – en var að lokum farin að segja að hún myndi þetta í rauninni ekki. Allt í einni setningu.

Í viðtalinu sagði talskonan einnig að þyrfti að fræða börn í leikskólum um kynferðislegt ofbeldi. Nei, takk – segi ég. Eigum við að fara að ala leikskólabörn upp í tortryggni og hræðslu gagnvart fullorðnum karlmönnum? Ég á dreng á leikskólaaldri og ef ég frétti af því að ætti að fara að ræða við hann um svona mál, þá myndi ég undireins taka hann úr skólanum.

— — —

Mér er alveg fyrirmunað að skilja að ekki megi fara uppboðsleið þegar einbýlishúsalóðir eiga í hlut. Allt annað gengur kaupum og sölum í kapítalísku þjóðfélagi – ég man satt að segja eftir neinu sem er ókeypis. Þegar íbúðir eða hús eiga í hlut þarf maður að borga upp í topp og þá skilur svo sannarlega á milli þeirra sem eru ríkir og þeirra sem hafa lægri tekjur. Ég get ekki látið mig dreyma um að eignast einbýlishús á Fjólugötu, en sumir eiga tvö.

Hvers vegna á að gilda eitthvað annað fyrirkomulag um byggingalóðir? Hví þykir mörgum sjálfsagt að taka upp happdættisfyrirkomulag þegar þær eiga í hlut – eða jafnvel einhvers konar sósíalisma?

— — —

Viðbrögð Vesturlanda í skopmyndamálinu stjórnast ekki síst af ótta og hugleysi. En það er ekki hægt að halda áfram að berja höfðinu við steininn þegar kemur í ljós að 40 prósent múslima í Bretlandi segjast kjósa sharialög. Málið hefur satt að segja verið mjög afhjúpandi. Maður er líka dálítið hissa á fjölmenningarlegu tuði um að þeir sem benda á landlæga ofbeldishneigð og kúgun í múslimaheiminum aðhyllist "staðalímyndir" – hvað sem það nú er?

(Ég hélt reyndar að það væri grundvöllur alla vísinda að flokka þekkinguna – þá líklega í einhvers konar "staðalímyndir".)

Listamennirnir frægu, Gilbert & George, halda nú sýningu í galleríi í London undir yfirskriftinni Sonofagod Pictures. Þar er meðal annars verk sem heitir Var Jesús gagnkynhneigður? Þar má sjá hangandi kristgervinga og lesa alls kyns klámfengnar áletranir sem tengdar eru við kristna trú. Þetta á sennilega að vera mjög djarft. En eins og Nick Cohen bendir á í The Guardian myndi enginn listamaður þora að gera svona verk um íslam eða spámanninn Múhammeð – hins vegar geta þeir verið nokkuð vissir um að kristnir menn muni ekki brenna galleríið eða hakka þá í spað.

• Senda á Facebook

Blaðamannaverðlaun, uppreisn á barnaheimili, Grikklandsævintýri

Það er ekki mikill glamúr yfir blaðamennsku á Íslandi, ónei. Allavega ekki ef marka má tilnefningar til blaðamannaverðlauna sem afhent verða á pressuballi 18. febrúar. Þarna er vandlega gætt að hafa jafnvægi milli fjölmiðla (DV þó ekki með), en annars virðist vera eindregin tilhneiging í þá átt að verðlauna þungar greinar um einhver alvörumál – greinar sem eru alls góðs maklega en maður getur ekki ímyndað sér að neinn hafi nennt að lesa.

Það er vissulega virðingarvert þegar blaðamenn setja sig inn í flókin og erfið mál, en þegar það gerist virðist nánast vera regla fremur en hitt að framsetningu sé mjög ábótavant – að maður tali ekki um stíl. Sumt af þessu minnir fremur á skýrslur en blaðagreinar. Það er stóreinkennilegt hvað það er lítils metið í fjölmiðlunum að kunna að tjá sig á skemmtilegri íslensku. Stingur hróplega í stúf við allt blaðrið um ræktun tungunnar.

Svo sé ég ekki betur en að Fréttablaðið sé tilnefnt til verðlauna fyrir að birta tölvupósta Jónínu Ben. Jú, það var eins konar skúbb – en kannski ekki alveg tækt til verðlauna.

— — —

Pressuböllin voru eitt sinn glæsilegar samkomur. Karlarnir mættu í smóking, konurnar í síðkjólum með túberað hár. Svo var boðið einhverjum frægum útlendingum sem yfirleitt forfölluðust á síðustu stundu – og þá var gripið til þess ráðs að bjóða einhverjum dönskum stjórnmálamanni sem hægt var að kalla í með stuttum fyrirvara. Þá vorum við enn fyrrverandi nýlenda og héldum að fólk sem var þekkt í Danmörku hlyti að vera heimsfrægt.

Mig minnir samt að á síðasta pressuballið hafi verið boðið manninum sem lék kaftein Bates í sjónvarpsseríunni um Onedin skipafélagið. Þá varð öllum ljóst að tími ballanna var liðinn.

Nú hafa menn endurvakið pressuböllin, þótt alveg vanti gamla glæsibraginn – og heiðursgestina. Jakob Bjarnar vinur minn skrifaði í DV að enginn í veitingabransanum hafi saknað þeirra þegar þau lögðust af, enda hafi könnun sem gerð var meðal barþjóna fyrir margt löngu leitt í ljós að blaðamenn væru öðrum mönnum leiðinlegri fullir – ef frá eru taldir prestar.

Eitt sinn kom hingað Jens Otto Kragh, forsætisráðherra Dana, á pressuball. Það var haldið í Lídó, þar sem nú er fréttastofa NFS. Allir mættu í sínu fínasta pússi. Það dróst hins vegar að bera fram matinn og klukkan hálf tólf voru allir gestirnir dauðir fram í súpudiskana.

— — —

Fyrir mörgum áratugum olli barnasagan Uppreisnin á barnaheimilinu miklum úlfaþyt í samfélaginu. Það var mikið fárast í velvakandabréfum, gott ef málið kom ekki til kasta menntamálaráðherra þegar sagan var lesin í útvarp. Því nefni ég þetta að mér heyrist að leikskólabörn séu enn í uppreisnarhug – að minnsta kosti sum:

– Eru það börn eða fóstrur sem ráðir (ráða)?
– Já, hverjir ráða í leikskólum, Kári?
– Krakkar.
– En fóstrur?
– Þær ráða engu.
– Ha?
– Ef fóstrur ráða þá fara þær í skammakrók.
– Hvað gera krakkarnir þá?
– Bara leika sér.
– Eru þeir þá óþekkir?
– Nei… jú!
– En eiga þá vondir að ráða?
– Já.
– Ekki góðir?
– Nei, góðir ráða engu.

— — —

Samkvæmt skýrslu sem hefur lekið út er álíka mikil varnarþörf á Íslandi og í Liechtenstein, San Marínó og Andorra. Semsagt engin. Við ættum auðvitað að gleðjast yfir því, en samt er eins og sumir séu hálf spældir. Ráðamenn ætla að draga þessa vitleysu með orrustuþoturnar í Keflavík á langinn. Maður virðir það svosem við Geir Haarde að vilja ganga í að leysa málið, en þetta hjómar eins og þráhyggja. Við þurfum þyrlur, sæmilega vaska lögreglumenn, en ekki herþotur.

— — —

• Senda á Facebook

Staðan í borginni

Nú liggur fyrir hverjir leiða framboðin í borgarstjórnarkosningunum. Vilhjálmur Þ. Vilhjálmsson fyrir Sjálfstæðisflokk, Dagur B. Eggertsson fyrir Samfylkingu, Björn Ingi Hrafnsson fyrir Framsóknarflokk, Svandís Svavarsdóttir fyrir Vinstri græna og Ólafur F. Magnússon fyrir Frjálslynda flokkinn. Þeir sem ég tala við spá að kosningarnar fari svona:

Sjálfstæðisflokkurinn 7
Samfylkingin 6
Framsókn 1
Vinstri grænir 1
Frjálslyndir 0

Það verður semsagt enginn hreinn meirihluti. Sumir gera því skóna að Framsókn myndi meirihluta með Sjálfstæðisflokki. Það myndi vissulega veita Framsókn völd langt umfram kjörfylgi – sem er þekkt og eftirsótt staða á þeim bæ.

En miðað við hina pólitísku taflstöðu er þetta ólíklegt. Framsókn þarf að hugsa til alþingiskosninga vorið 2007. Þá gæti flokknum reynst dýrkeypt að vinna með Sjálfstæðisflokknum ekki bara í ríkisstjórn, heldur líka í flestum stærstu bæjarfélögunum, Akureyri, Kópavogi, Reykjavík. Hækjustimpillinn gæti reynst mjög óþægilegur.

Eins og sést á framgöngu Halldórs Ásgrímssonar undanfarið vita framsóknarmenn að þeir þurfa að reyna að finna sér tilverugrundvöll óháð Sjálfstæðisflokknum. Annars er líklegt að þeir bíði afhroð að ári.

Þá er í raun líklegri meirihluti Samfylkingar, Framsóknarflokks og Vinstri grænna, með Dag sem borgarstjóra og Björn Inga eða Svandísi sem forseta borgarstjórnar. Sem væri eins og áframhald af R-listanum með nýjum aðalleikurum.

— — —

Annars verður áhugavert að sjá þá takast á Dag og Vilhjálm Þ. Dagur á það til að detta ofan í dálítið froðukennda orðræðu þar sem maður er ekki alveg viss um að hann sé yfirleitt að segja nokkurn skapaðan hlut – minnir dálítið á Tony Blair (og ekki bara í útliti). Dagur er hins vegar þjarkur til vinnu og eldfljótur að setja sig inn í mál.

Vilhjálmur hefur óneitanlega á sér yfirbragð kerfiskarls eftir áratuga veru í borgarstjórn. Hans tími kom hins vegar nokkuð óvænt í prófkjörinu í nóvember – allt í einu fóru allir að kunna vel við Vilhjálm. Hann hefur mikla þekkingu á borgarmálunum, en gæti kannski átt í vandræðum með að sýna eldmóð.

Björn Ingi Hrafnsson er geysifimur í rökræðum, hefur líklega best tök á sjónvarpsframkomu af frambjóðendunum, getur virkað í senn hæfilega kærulaus og alvörugefinn, en Svandís Svavarsdóttir mun ábyggilega njóta þess að hún er eina konan í hópnum. Hins vegar er erfitt að ímynda sér að Ólafur F. Magnússon eigi nokkurn séns.

— — —

Maður vonar að þetta verði ekki mikið þras. Borgarmálin geta auðvitað verið hrútleiðinleg og ógn tæknileg – sérstaklega þegar menn koma sér ekki saman um staðreyndir, sjálfan grunn umræðunnar. Guð forði okkur frá deilum um fjármál borgarinnar eins og maður hefur alltof oft þurft að hlusta á – og verið engu nær.

Líkt og staðan er núna finnst manni eins og R-listinn hafi staðið sig illa í skipulagsmálum, nokkuð vel í félagsmálum og umhverfismálum, en hins vegar hafi hann verið alltof trúaður á miðstýringu í menntakerfinu.

Minnihluti Sjálfstæðisflokksins var í tómu tjóni framan af kjörtímabilinu en hefur náð vopnum sínum síðustu misserin – virkar bara býsna trúverðugur núorðið. Annars líta framboðslistar bæði Sjálfstæðisflokks og Samfylkingar nokkuð vel út.

— — —

Svo er engin ástæða til að hafa kosningabaráttuna of langa. Einn mánuður frá því í apríllok og fram til kosninga 27. maí er alveg nóg. Annars verða allir komnir með æluna upp í háls. Frambjóðendur ættu að passa sig á því að láta ekki fjölmiðlana draga sig of snemma út á völlinn – þá vantar auðvitað alltaf efni, sérstaklega eftir tilkomu NFS. Baráttan fyrir síðustu borgarstjórnarkosningar var alltof löng.

— — —

Staksteinar finna að því að á lista Samfylkingar sé enginn fulltrúi alþýðunnar. Það má svosem til sanns vegar færa – en hvað er alþýða núorðið? Helst að maður heyri sagt að Baldvin í Flugsjoppunni sem skipar fyrsta sæti hjá VG á Akureyri sé alþýðumaður.

Annars eru talsmenn alþýðunnar að mestu horfnir úr pólitík. Verkalýðsforingjar sækjast ekki lengur eftir pólitískum völdum og eru almennt ekkert sérlega áberandi – mörgum þeirra þykir þægilegra að láta hagfræðinga tala fyrir sig. Tímar manna eins og Ebba Sig sem bjó í torfbæ af hugsjón og sat á þingi fyrir sósíalista eru liðnir – hjá Sjálfstæðisflokknum í Reykjavík hefur reyndar verið hefð að hafa einn verkalýðsforingja á þingi. Þannig erfði Guðmundur Hallvarðsson þingsæti Péturs sjómanns, en núorðið sér maður varla að það komi alþýðunni mikið við.

— — —

Samkvæmt útvarpinu sagði Geir Haarde eitthvað á þessa leið við utanríkisráðherra Svía í dag:

"Geir telur nauðsynlegt að taka tillit til trúarskoðana fólks og reyna að komast hjá því að særa fólk á trúarlegum forsendum. Hins verði að virða tjáningar og prentfrelsið."

Það er varla hægt að biðja um skýrari afstöðu. 

• Senda á Facebook

Bítlabærinn – Þjóðleikhús að hrynja

Heimildarmynd Þorgeirs Guðmundssonar um bítlabæinn Keflavík er stórskemmtileg. Hún hefur verið sýnd í sjónvarpinu tvö síðustu sunnudagskvöld. Þarna kætti mann ýmislegt gamalt myndefni: viðtal við Gunnar Jökul í búðarmannaslopp sem ég mundi eftir að hafa séð eitt sinn, Árni Gunnarsson fréttamaður í mokkajakka á Hallærisplaninu að segja unglingum að fara heim til sín, hjómsveitin Júdas að setja á sig farðann fyrir ball – allt voða pró – myndir af Pétri Östlund að tromma með Hljómunum. Hvílíkur töffari!

Svo er gaman að sjá hvað flestir af þessum körlum hafa elst vel og hafa húmorinn í lagi – Rúnar, Gunnar Þórðarson, Engilbert, Magnús og Jóhann, Maggi Kjartans. Einnig var mjög fróðlegt að heyra viðtalið við Bandaríkjamanninn Larry Otis sem upplifði bítlatímann á Suðurnesjum með augum hermanns af Vellinum.

— — —

Ég fékk snemma ógurlegan áhuga á bítlatónlist. Í kringum 1970 hélt ég mikið upp á Jóhann G. Jóhannsson, enn einn Keflvíkinginn – kannski að einhverju leyti af því hann bjó í næstu götu við mig, í Ljósvallagötunni. Á þeim tíma fannst mér poppstjörnur mjög merkilegar, límdi upp myndir af þeim í herberginu hjá mér. Ég var ekki nema tíu ára.

Svo eignaðist ég plötuna sem Óðmenn gáfu út þetta ár. Platan var að flestu leyti nýstárleg á þeim tíma, þótti absolútt það prógressívasta sem hafði heyrst á Íslandi. Hún var tvöföld og endaði á allsherjar djammsessjón, albúmið var sett saman úr blaðaúrklippum, textarnir fylgdu með, nokkuð ádeilukenndir, og að auki stókostleg ritgerð um tónlist Óðmanna eftir Ríkharð Örn Pálsson. Ég man ennþá ýmsa frasa úr þessari ritsmíð.

Með Jóhanni voru í hljómsveitinni Finnur Torfi Stefánsson, síðar alþingismaður, sem spilaði á gítar og Reynir Harðarson, afar snjall djasstrommari. Ég veit ekkert hvað varð af honum. Óðmenn spiluðu bara sitt eigið efni, blúsrokk í anda Cream. Jóhann sagði í myndinni að þeir hefðu þótt hrokafullir. Líklega höfðu þeir ekki mörg tækifæri hér á Klakanum.

— — —

Það er ótrúlega mikið af músík sem liggur eftir þessa menn – og margt af því frábært. Katalógur Gunnars Þórðarsonar er auðvitað einstakur. Líka mörg diskólögin sem hann samdi. Og Heim í Búðardal. Þetta er mikill fjöldi af lögum og sumt heyrir maður ekki lengur – til dæmis hefur mig lengi langað að ná í sólóplötuna sem Gunnar gaf út 1975. Sá einhvern tíma að Jakob Frímann Magnússon nefndi hana með því besta sem hefur verið gert í íslenskri popptónlist.

Það er merkilegt að þessi mikla tónlistarbylgja skyldi hafa risið í þessum bæ sem aldrei hefur verið hátt skrifaður á Íslandi. En eftir að hafa séð þessa mynd þá þakkar maður bara fyrir sig.

— — —

Þegar ég var lítill var bara ein sjónvarpsstöð og alltaf skautadans. Fólki fannst þetta dægilegasta sjónvarpsefni, allir þekktu snillinga eins og breska parið Torville og Dean. Bjarni Felixson lýsti þessu af óvenjulegri tilfinningu, eins og væri um fínasta ballett að ræða.

Nú eru vetrarólympíuleikar í Tórínó – en hefur einhver áhuga á skautadansinum?

— — —

Er Þjóðleikhúsið falleg eða ljót bygging? Ég veit það ekki. Held mér þyki hún falleg. Allavega á hún pláss í huga manns, kannski út af stuðlabergsloftinu, rauðu áklæðunum þar inni, lyktinni, hátíðleikanum sem maður skynjaði í leikhúsinu í bernsku. Maður fór uppstrílaður og vatnsgreiddur á barnasýningar, horfði á með andakt; ég fór á barnasýningu í dag og þar var hérumbil enginn í sparifötum – bara flís og áprentaðir bolir.

Ég gekk framhjá Þjóðleikhúsinu um daginn. Það er hörmulegt að sjá ástand hússins. Múrhúðin er alls staðar að flagna af. Í turninum (hvað er annars þar uppi?) eru brotnir gluggar – minnir helst á ónýtt húsnæði í verksmiðjuhverfi. Eða draugahús.

Frekar dapurt.

— — —

Ég vil vekja athygli á viðtali við Sjón í Silfrinu í dag. Þar hélt hann uppi vörn fyrir tjáningarfrelsið – skýrði út hvers vegna við megum ekki láta undan kröfum um að það sé kæft. Með því er nefnilega hætt við að við leggjum öfgaöflum lið – og gröfum í leiðinni undan þeim sem þrá málfrelsi í einræðisríkjum.

Líkt og Sjón sagði minnir viðhorf marga vinstri manna á það hvernig var komið fram við kommúnistaríkin á sínum tíma. Eilíflega og sífellt skyldu menn finna þeim einhverjar málsbætur, meðan Vesturlöndum – þar sem fólk bjó þó mestanpart við frelsi – var úthúðað.

Og eins og Sjón segir: Tjáningarfrelsið nær bæði til Salmans Rushdie (þeirra sem skrifa "margradda skáldverk") og þeirra sem gera lélegar skopmyndir.

Annars bendi ég á grein eftir Unu Margréti Jónsdóttur sem birtist í Morgunblaðinu á laugardag. Hún er án efa það besta sem hefur verið skrifað hér á landi um þetta skopmyndamál.

— — —

Bandaríska skáldið Robert Frost sagði:

"A liberal is a man too broadminded to take his own side in a quarrel."

Sumir geta ekki einu sinni staðið með sjálfum sér í deilum – vegna þess að þeir eru svo ofboðslega skilningsríkir.

• Senda á Facebook

Sektarþrá og eilífar afsakanir

Það er sérkennilegt að heyra femínista, sem til dæmis gagnrýna af hörku launamun á Íslandi (sem miðað við þróunina í kvenfrelsisátt ætti að verða útrýmt eftir nokkur ár), verja stæka kvennakúgun í öðrum löndum – á þeim forsendum að það sé svo mikill menningarmunur. Þannig hlustaði ég á unga og bráðefnilega konu á fundi í vikunni tala um að það væri ekki svo alvarlegt að karlar í Íran þar sem hún ferðaðist máttu ekki taka í höndina á henni. Þetta væri bara þeirra menning.

Með þessu er hægt að afsaka hérumbil allt. Tilhneigingin er sú að taka sífellt afstöðu með þeim sem brjóta af sér.

— — —

Þetta er hugarfar sem má kalla sektarþrá. Hana er aðallega að finna meðal ákveðinnar tegundar af vinstri sinnuðum menntamönnum. Þarna spilar inn í óbeit á vestrænu samfélagi – milli íslamista og vinstri manna á Vesturlöndum hefur myndast skrítið bandalag vegna sameiginlegs haturs á Bandaríkjunum – og skömmustutilfinning yfir því að lifa við frelsi og velmegun. Að sumu leyti minnir þetta á flagellanta miðalda, þá sem fengu naut út úr því að píska sjálfa sig.

Þetta felur í sér að vera ógurlega skilningsríkur – ekki síst gagnvart alls kyns kúgun í þriðja heiminum – á sama tíma og gríðarlegri dómhörku er beitt á vestrænt samfélag, aðallega þó hvíta karlmenn. Þeir eru afbyggðir þangað til ekkert er eftir nema nakin valdafíknin. Meira eða minna öll ógæfa heimsins skal vera því að kenna hvernig þeir reyna að viðhalda völdum.

— — —

Samt vill svo til að hér í vestrinu erum við að njóta ávaxtanna af mannréttindabaráttu sem hefur skilað ótrúlegum árangri á stuttum tíma. Kjörum kvenna hefur verið gjörbylt á aðeins þrjátíu árum; minnihlutahópar sem áður voru ofsóttir njóta almennrar virðingar og viðurkenningar, ekki síst samkynhneigðir.

Baráttan er komin svo langt að aðalmálin eru áðurnefndur launamunur kynjanna og hvort samkynhneigðir megi gifta sig í kirkju. Þetta hefur gengið svona vel vegna þess að við lifum í opnu og frjálsu samfélagi þar sem er hægt að takast á um hugmyndir án þess að óttast um líf sitt. Góðar hugmyndir geta rutt þeim vondu úr vegi – það er galdurinn við tjáningarfrelsið.

Samt verður maður var við ótrúlega tregðu við að styðja gildi vestræns samfélags, hjá mörgum þykir það beinlínis ljótt. Afstæðishyggjan með öllum sínum flóknu réttlætingum er býsna notaleg – maður þarf í raun aldrei að taka afstöðu til neins, allt má skýra með menningarmun og félagsmótun og út frá sjónarmiðum mannfræðinnar. Við skiljum, biðjumst afsökunar, lofum að gera það aldrei aftur.

— — —

Á sama tíma standa fyrir utan sendiráð Norðurlandanna víða um heiminn menn með logandi kyndla sem hóta að allir sem koma frá sama heimshluta og hópur danskra skopmyndateiknara verði hakkaðir í spað.

Andspænis ofstækinu afhjúpast ráðleysi okkar. Viðbrögð stjórnmála-, fjölmiðla- og menntamanna á Vesturlöndum hafa verið svo veikluleg, að maður segi ekki hugleysisleg, að manni koma í hug orð heimspekingsins Nietzsches í einni af spásögnum sínum um vestrænt samfélag:

"Að lokum verða aðstæður svo friðsamlegar að sífellt minni nauðsyn er á að læra að herða og brýna tilfinningar sínar og æ færri tækifæri gefast til þess… Á ákveðnu stigi í sögu samfélagsins verður það svo sjúklega viðkvæmt og veikburða að það tekur jafnvel upp hanskann fyrir þá sem eru því verstir, glæpamennirnir, og það jafnvel í einlægni og fyllstu alvöru."

Pistillinn var fluttur í Íslandi í dag á Stöð 2/NFS 10. febrúar 2006 

• Senda á Facebook

Hægri grænir?

Það mætti jafnvel álykta sem svo að viðskiptalífið – big business – á Íslandi sé að rísa upp gegn álvæðingunni. Að baráttan gegn henni hætti að vera í höndum þeirra sem í Ameríku nefnast trjáfaðmarar (tree-huggers), en hefur á Íslandi fremur verið kennt við lopa og fjallagrös. Fyrst stígur fram Ágúst í Bakkavör og gagnrýnir stóriðjustefnuna – svo kemur Hreiðar Már í KB banka og segist ekki átta sig á arðsemi álsins.

Framsókn hefur tekið eindregna stefnu í þá átt að gera stóriðjuna að kosningamáli á næsta ári en nú er spurning hvort Sjálfstæðisflokkurinn treystir sér til að fylgja á eftir. Maður verður var við titring á þeim bæ. Kannski er að komast í tísku að vera hægri sinnaður og grænn – samanber David Cameron í Bretlandi. Kannski þykir bráðum fínt að vera á móti áli – líka á Oliver og Rex.

Á tíma deilnanna um Kárahnjúka vissi maður að margir markaðshyggjumenn voru fullir af efasemdum. Tryggð þeirra við Sjálfstæðisflokkinn var hins vegar slík að fæstir þeirra töluðu opinberlega. Maður saknaði sjónarmiða þeirra mikið í umræðunni. Hún var marklausari og einhæfari fyrir vikið. Af einhverjum ástæðum finnst manni eins og nú séu menn á hægri vængnum ekki jafn hræddir við að tjá sig.

Annars upplýsir Guðmundur Magnússon á vef sínum að Sigurður Jóhannesson hagfræðingur hafi verið rekinn frá Samtökum atvinnulífsins á sínum tíma vegna skoðana sinna á Kárahnjúkavirkun.

— — —

Í Bretlandi stendur yfir lögreglurannsókn á einum helsta leiðtoga múslima, Sir Iqbal Sacranie, vegna þess að hann sagði í sjónvarpþætti að samkynhneigð væri "óásættanleg", "ósiðleg" og að hjónabönd samkynhneigðra grafi undan samfélaginu.

En á sama tíma er breska ríkisstjórnin að reyna að koma í gegn lögum þar sem er bannað að gagnrýna trúarbrögð, meðal annars trú Sir Iqbals. Hængurinn er bara sá að íslam fordæmir samkynhneigð alveg ótvírætt; Sir Iqbal þykir meira að segja hafa tekið midilega til orða miðað við ýmislegt sem stendur í spekimálum (hadith) Múhammeðs. Þar segir meðal annars, í lauslegri endursögn: drepið þann sem gerir það og lika þann sem það er gert við.

Sir Iqbal ver sig og segir að í opnu og lýðræðislegu samfélagi megi hann segja skoðanir sínar, líka á samkynhneigð. Hins vegar hefur hann einnig verið þeirrar skoðunar að eigi að beita refsingum gegn þeim sem tala illa um islam. Og hann hefur mótmælt harðlega birtingu jósku skopmyndanna og heimtað afsökunarbeiðni frá Dönum.

Þannig rekst hvað á annars horn.

— — —

Annars verður þetta skopmyndamál stöðugt furðulegra. Nú kemur til dæmis í ljós að myndirnar úr Jótlandspóstinum birtust í víðlesnu blaði, Al Fagr, í Egyptalandi í október. Þá mótmælti enginn. Um það má lesa á þessari egypsku bloggsíðu.

— — —

Núorðið er rokkmúsík álíka spennandi og endurskoðun eða fluguveiðar. Það er ekkert í rokkinu sem getur gengið fram af manni, hneykslað eða hreyft við manni á nokkurn hátt. Ég horfði á brot af Grammy verðlaununum fyrr í vikunni. Hápunktar kvöldsins voru þegar Paul McCartney og Bruce Springsteen stigu á svið. Þeir eru samanlagt búnir að vera í bransanum í 90 ár.

Svo komu hinnar ofboðslega leiðinlegu hljómsveitir U2 og Coldplay, tákngervingar meðalmennskunnar sem einkennir rokkbransann. Verstur er þó Bono, sem eins og Rod Little segir í Spectator, er farinn að líta á sig sem einhvers konar nútíma Kissinger – flýgur stöðugt á milli funda með George Bush og Tony Blair.

Á meðan voru Rolling Stones að spila á Superbowl, einni helstu hátíð þjóðlegs íhalds í Bandaríkjunum. Í fyrra varð allt vitlaust á Superbowl vegna þess að glitti í svarta geirvörtu, nú var passað að hafa smá töf á flutningi Rollinganna. Hún var notuð til að lækka niður í söngnum þegar textarnir urðu pínu dónalegir.

Ekki það að Rolling Stones ógni neinum lengur. Þeir eru eina coverbandið í heiminum sem spilar bara lög eftir sjálft sig.

— — —

Verða börn gáfaðri vegna þess að mæður þeirra neyta lýsis og fiskjar, eða verða þau gáfaðari vegna þess að mæður sem borða lýsi og fisk eru gáfaðari?

• Senda á Facebook