Eyjan.is

Að leika á kerfið

Í þættinum hjá mér í gær var fjörug umræða um örorku- og sjúkdómavæðingu. Menn hafa reynt að skýra stórkostlega fjölgun öryrkja á síðustu árum með því að vinnumarkaðurinn sé svo miklu harðari en áður. Það gengur ekki alveg upp. Er ekki líklegt að það sé partur af skýringunni að auðveldara er að komast á bætur? Leika á kerfið.

Með þessu er alls ekki sagt að ekki eigi að vera til staðar örörkubætur – þvert á móti, það á að gera vel við þá sem geta ekki unnið fyrir sér vegna vanheilsu, andlegrar eða líkamlegrar. Það fólk á ekki að þurfa að lifa undirmálslífi.

Einatt þegar farið er að ræða þessi mál heyrist sami söngurinn – það eigi sér nú stað stærri þjófnaðir í samfélaginu. Má vel vera. En þetta er samt alvarlegt, því það grefur undan kerfinu og sáttinni um að allir borgi fyrir það. Við erum til í að borga fyrir veikt fólk en ekki fyrir letilíf og aumingjaskap. Þetta ættu jafnaðarmenn sem standa vörð um velferðarkerfið að skilja manna best.

— — —

Sjálfur veit ég um fjölskyldur þar sem er hefð fyrir því að fólk fari á bætur undireins og það kemst að, kynslóð eftir kynslóð. Það er beinlínis félagslegur þrýstingur á einstaklingana að verða sér úti um örorku.

Eftir þáttinn í gær var mér svo sagt sagt af öðrum mönnum sem tókst að ljúga sig inn í sýstemið; einhver veikindi gátu þeir gert sér upp, en í rauninni voru þeir voru óvinnufærir af því þeir reyktu svo mikið hass.

— — —

Þeir sem hafa verið hvað mest útundan í velferðarkerfinu eru geðsjúkir – og aðstendendur þeirra eins og kom fram á fundi sem haldinn var um helgina. Það er mikið fagnaðarefni að eigi að gera átak í þeim málum; nú er til dæmis stefnt að því reyna að tryggja geðsjúkum húsnæði við sitt hæfi svo þeir getið staðið á eigin fótum eins og framast er unnt.

Þarna er hópur sem sannarlega þarf á úrbótum að halda. Ýmislegt hefur áunnist. Til dæmis er starfið í húsi Geðhjálpar við Túngötuna til mikils sóma, þar sækja margir sér menntun, afþreyingu og félagsskap. En það má gera miklu betur.

— — —

Varla neitt kemur í veg fyrir að Davið Cameron verði formaður Íhaldsflokksins breska. Það hefur upphafist stórkostleg mýta um þennan unga stjórnmálamann, að í kringum hann hafi myndast óstöðvandi hreyfing þegar hann flutti blaðlaust ræðu á flokksþingi íhaldsins í Blackpool í haust. Enginn man raunar hvað hann sagði í ræðunni – en það skiptir ekki máli.

Í gær var Gísli Marteinn Baldursson svo með fjölmennan fund stuðningsmanna í Háskólabíói. Einhvern veginn segir manni hugur um að Gísli og hans menn hafi aðeins stúderað Cameron, því eftir fundinn er mikið gert úr því að frambjóðandinn hafi flutt hrífandi ræðu – blaðlaust.

— — —

Staksteinar segja bara sisvona frá því í morgun að Ingibjörg Sólrún og Halldór Ásgrímsson eigi með sér leynifundi. Það birtist engin frétt til að undirbyggja þetta; þessu er bara slengt fram. Ég hitti áhrifamann í Framsóknarflokknum sem bað mig um að hringja í sig ef ég sæi þau saman.

Annars standa ýmis spjót á formanni Samfylkingarinnar þessa dagana. Hún þykir hafa talað óvarlega á fundi hjá útvegsmönnum. Frjálslyndi flokkurinn ber henni á brýn að hún hafi svikið einhvern málstað. Þar í flokki dugir ekki annað en mjög æst andstaða gegn kvótakerfinu; maður minnist þess að þegar Gunnar Örlygsson gekk í Sjálfstæðisflokkinn sagðist hann hafa komist að því að kerfinu væri ekki hægt að breyta nema innanfrá.

Annars er merkilegt hvað er hægt að halda lífinu í þessari kvótaumræðu – meint óréttlæti sem var framið fyrir áratugum ætlar að sitja lengi í mörgu fólki. Umræðan er samt að fjara út. Það er deginum ljósara að kvótinn verður ekki tekinn af útgerðinni, ekki með fyrningarleið eða með því að taka upp sóknardagakerfi. Það eru bara órar.

En útgerðarmenn verða líka að passa sig á frekjunni. Á þingi sínu heimta þeir að kvótinn verði lýstur eign þeirra um aldur og ævi. Þetta ýfir bara upp gömul sár. Um eignarréttinn er óvissa, en það er greinilega enginn pólitískur vilji til að breyta því. Þarf kannski heldur ekki meðan sæmilegur friður ríkir.

–- — —

Í pistli í sumar vitnaði ég í bók sem gefur íslenska fiskveiðistjórnunarkerfinu hæstu einkunn. Einhver ástæða er fyrir því að hér er enn fiskur í sjónum meðan verið er að gjöreyðileggja fiskimið víða í heiminum. Sá ágæti sagnfræðingur og ritstjóri Sir Max Hastings skrifar grein um þetta í Guardian í dag, segir að það sem er að gerast í heimshöfunum sé stórt alþjóðlegt hneyksli. Hver er til dæmis ábyrgð íslenska flotans sem stundar úthafsveiðar?

• Senda á Facebook

Borgríkið Ísland

Ágúst Einarsson hagfræðiprófessor var í viðtali í þættinum hjá mér í dag, umræðuefnið var ný bók eftir hann sem nefnist Rekstrarhagfræði. Í svipmyndum sem birtast í bókinni reifar Ágúst ýmis mál og setur fram skoðanir sem eflaust þykja djarfar sumar hverjar. Í einum kaflanum hvetur hann til dæmis til þess að Íslendingar verði þrjár milljónir sem allra fyrst – segir að við höfum yfir að ráða þeim auðlindum sem eru að verða eftirsóttastar í veröldinni: Landrými, vatni og orku.

Ágúst segir að það sé spurning hvort við getum leyft okkur að sitja ein að þessu ríkidæmi í framtíðinni; á sama tíma og jarðarbúum fer ört fjölgandi og skortur vex. Hann telur að landið hér eigi að geta borið þrjár og alveg upp í tíu milljón íbúa.

— — —

Það hafa orðið miklar breytingar síðan Ísland gat varla brauðfætt nema svona fimmtíu þúsund hræður sem húktu á smáum sveitabýlum. Meðal þess sem Ágúst fjallar um eru hinir miklu búferlaflutningar. Hann segir að Ísland sé að verða réttnefnt borgríki; næstum hvergi í heiminum búi jafnstórt hlutfall íbúa þjóðar í höfuðborginni og svæði í kringum hana. Hann finnur aðeins fimm ríki í veröldinni sem hafa hærra hlutfall, Singapúr, Barein, Kúveit, Bahamaeyjar og Katar.

Samkvæmt Ágústi bjuggu 63 prósent landsmanna á höfuðborgarsvæðinu árið 2003, en 72 prósent ef Akranes, Árborg og Suðurnes eru talin með.

"Landsbyggðin er einfaldlega horfin sé miðað við önnur lönd," segir Ágúst.

— — —

Í mörgum svipmyndanna fjallar Ágúst um breytingar sem hafa orðið á efnahags- og viðskiptalífinu. Frjáls samkeppni er honum hugleikin sem og ýmsar aðferðir til að koma í veg fyrir hana. Ágúst telur greinilega að hér hafi verið alltof linkulega tekið á samráði fyrirtækja í fákeppnisgreinum. Flestir sem stóðu í grænmetis- og olíusamráðinu eru enn á fullu í viðskiptalífinu, eins og Ágúst bendir á. Almenningur borgar yfirleitt brúsann.

Til dæmis um hversu hart er tekið á samráði í nágrannalöndum nefnir Ágúst litla sögu um Lee Iacocca, hinn fræga forstjóra Chrysler í Bandaríkjunum:

"Lee Iacocca og forstjóri General Motors bjuggu ekki langt frá hvor öðrum. Stundum kom fyrir að þeir rákust hvor á annan í nálægum verslunarkjarna og þá sneru þeir báðir við og flýttu sér í burtu því að þeir vildu ekki hittast vegna þess að það gat varðað við lög og verið túlkað sem samráð. Nokkrum árum seinna þegar þeir höfðu báðir látið af störfum hringdi annar í hinn og þeir mæltu sér mót. Báðir sögðust þeir alltaf hafa haft mikinn áhuga á að hitta hinn en núna fyrst gætu þeir látið verða af því. Viðhorf til viðskipta hér er með allt öðrum hætti."

— — —

Ágúst rifjar einnig upp ekki svo fjarlæga tíma þegar náin tengsl voru milli stjórnmálaflokkanna, stórfyrirtækjanna og bankanna. Í því sambandi segir hann sögu sem varpar aldeilis ljósi á hugarfarið:

"Kolkrabbinn og smokkfiskurinn tókust oft á og síðasta stórorustan var háð þegar selja átti Útvegsbankann árið 1987. Þá gerði Smokkfiskurinn tilboð en Kolkrabbinn og tengdir aðilar lögðu þá líka inn tilboð. Samfélagið nötraði, einkum í bakherbergjum fyrirtækja og flokka. Kolkrabbahópurinn gekk undir nafninu 33-menningarnir eða KR-ingar, kenndir við Kristján Ragnarsson, þáverandi formann Landsambands íslenskra útvegsmanna, sem fór fyrir hópnum. Höfundur þessarar bókar var einn 33-menninganna og þetta voru ævintýraleg átök sem enduðu með því að ríkið hætti við að selja bankann og þannig gátu báðar fylkingar unað við sitt úr því að hinn fékk hann ekki."

• Senda á Facebook

Gömlu dagana gefðu mér

Ég segi bara – take me back, gömlu dagana gefðu mér. Var að horfa á Dalalíf eftir Þráin Bertelsson í sjónvarpinu, frá sirka 1983. Þetta er stórkostleg heimild, allavega fyrir okkur sem lifðum þennan tíma. Þarna er veitingahúsið Óðal með sínum kúrekainnréttingum, gamla flugstöðin í Keflavík, Sveinbjörn Beinteinsson, Hrafnhildur Valbjörnsdóttir með ber brjóstin, ótrúlega púkaleg tíska sem maður undirgekkst.

Kvefaður og ómögulegur var ég kominn í gott skap; Þráinn náði sérstaklega góðum þjóðlegum tóni í þessum myndum sínum. Líklega hefur enginn leikið það eftir í islenskum grínmyndum nema kannski Róbert Douglas að einhverju leyti. Þetta eru alþýðukómedíur í besta skilningi þess orðs.

— — —

Myndir Þráins voru gerðar á því sem nefnist íslenska kvikmyndavorið. Eins og allir vita náði það aldrei að verða sumar. Kvikmyndirnar sem eru tilefndar til Edduverðlauna þetta árið bera vott um fátæklega framleiðslu; tvær þeirra eru raunar framleiddar í útlöndum og gerast þar.

En kannski er heldur ekki von á góðu ef hugsjónamenn í bransanum eiga við hugarfar eins og er lýst í þessari frétt um kaup sjónvarpsins á hinni frábæru heimildarmynd Blindsker.

— — —

Það ber ekki að lasta norrænt samstarf of mikið. Í gærkvöldi sýndi sænska sjónvarpið íslensku myndina Gargandi snilld. Það er talsvert örlæti hjá Svíunum að sýna íslenska tónlist í tvo klukkutíma á besta áhorfstíma. Myndum við gera það fyrir Svía sama hér í sjónvarpi?

— — —

Sænska sjónvarpið var líka að sýna No Direction Home, heimildarmynd Martins Scorsese um Bob Dylan. Þarna leggja tveir af helstu meisturum bandarískrar menningar saman. Dylan er furðulegt fyrirbæri. Hann verður holdtekja stórrar sönglagahefðar varla tvítugur, smástrákur með mjóar axlir ber hann þetta á herðum sér; þeir sem eru með honum í för eru flestir varla nema lítil hefti meðan Dylan er svo mörg bindi að hann nálgast að vera heilt bókasafn.

Maðurinn er af öllum stöðum kominn frá Minnesota, þar sem maður heldur að sé bara flatneskja og Norðmenn, en samt er hann gyðingur, af rússneskum ættum. Sigurður Pálsson sagði mér í bókabúð um daginn að móðir hans hefði farið með Púskín fyrir hann. Þetta er stórfurðuleg blanda.

— — —

Nokkuð eindregin stefna hefur verið tekin í átt til sensasjónalisma í íslenskum fjölmiðlum. DV hefur náttúrlega gengið undan síðustu misserin, en nú fylgja aðrir í kjölfarið og ekkert er dregið undan: Við fylgjumst með kynferðisníðingum og fórnarlömbum þeirra, kynskiptingum, mönnum sem eru féflettir á klámbúllum, táningamæðrum, líffæraþegum, fólki með alls kyns sjúkdóma.

Allt er opið og öndvert; yfirleitt undir fullu nafni. Játningaþörfin er mjög rík í nútímasamfélagi – er það að opna sál sína í fjölmiðlum einhvers konar þerapía? Hvernig líður fólki eftir á, þegar fjölmiðlarnir eru búnir að gleyma því? Því minni þeirra er sannarlega ekki langt.

Sumt af þessu er örugglega gott og gilt, en annað fer sennilega í þann flokk sem nefnist sósíalpornógrafía.

— — —

Það er stórkostlegt að fylgjast með orðfærinu í Íslenska bachelornum. "Enn berast gjafirnar og næst koma undirföt frá Next," var sagt í síðasta þætti.

Svo fór fólkið á deit og þá voru allir mjög spenntir, eða eins og það var orðað "möguleikinn ást er undir".

— — —

Borgarstjórinn í Reykjavík vill ekki styttu af Tómasi, telur vera kominn tíma á konu. Ég segi ekki að miklir andar hugsi eins – great minds think alike.

En við Kári höfum mikinn áhuga á styttunum í bænum, kunnum að nefna Jón Sigurðsson, Skúla fógeta, en erum að læra um Jón Vídalín og séra Bjarna sem standa við dómkirkjuna.

"En eru engar styttukonur?" spurði Kári um daginn.

• Senda á Facebook

Úr einu í annað

Stefán Pálsson bloggar um teiknimyndasögurnar um Asterix, segir að út sé að koma enn ein bókin, sú þrítugasta og þriðja í röðinni. Á árunum í kringum 1970 eignuðumst við systir mín þessi rit í frönskum frumútgáfum; fjölskylduvinur sem var við nám í klassískum fræðum í París kom færandi hendi með bækurnar jafnóðum og þær komu út í Frakklandi. Því miður er mikið af þessu glatað, rifið, tætt og horfið veg allrar veraldar.

En í æsku fletti ég þessum bókmenntum semsagt á frönsku (segi ekki las), komst hins vegar aldrei upp á lag með að lesa þær á íslensku. Kannski hefur það eitthvað með þýðingarnar að gera. Mér fannst hallærislegt að nota íslensk nöfn eins og Ástríkur, Steinríkur, Seiðríkur og Óðríkur. Kannski var þetta bara sniðugt hjá þýðandanum, en einhvern veginn hljómaði Asterix, Obelix, Panoramix og Assurancetourix miklu áhrifameira.

— — —

Ég hef ekki séð Doddabók síðan ég var fimm ára. Svo var ég að horfa á barnatíma með Kára og þar var Doddi lifandi kominn. Svo birtist lögregluþjónn og ég mundi undireins að hann hét Lási. Svona situr þetta í manni. En svartálfarnir eru öðruvísi; í þá tíð voru þeir kolsvartir sem seinnameir enn eitt dæmi um landlægan rasisma í verkum Enid Blyton. Nú eru þeir hafðir undarlega fölir með bauga undir augum.

Annars er Doddi óttalegt drasl. Úrvalið af barnaefni er því miður ekki merkilegt. Einhverjar bestu bækur sem við Kári höfum lesið eru eftir sænska konu sem heitir Lindgren, ekki þó Astrid, heldur Babro. Hún skrifar smábarnabækur um gallagrip sem heitir Dúi í íslenskun Vilborgar Dagbjartsdóttur (sem þýddi eina bók), en Max á frummálinu. Dúi er sjálfselskur, frekur, óheppinn – og fyndinn. Þetta er heill bókaflokkur – hrein snilld.

Aðrar bækur eftir B. Lindgren fjalla um grísinn Benna. Engin þeirra hefur komið út á íslensku, en eru ekki síður fyndnar. Benni leggst svo lágt að hann stelur snuði af litla bróður sínum. Fyndnast þykir okkur Kára þó þegar hann flytur að heiman og vill fá að setjast að í pylsuvagni.

— — —

Kunningi minn í London sendi mér smá þanka um raunveruleikaþætti. Spurði hvort í gegnum skrif mín um þetta efni skini ef til vill hugarfar miðaldra karlmanns? Það má rétt vera. Svo tók hann reyndar fram að hann væri sammála mér.

Hann sagði að í Bretlandi væru raunveruleikaþættirnir búnir að yfirtaka nánast alla dagskrárgerð. Margir væru búnir að fá yfir sig nóg, en framleiðendur létu sér ekki segjast; það er ódýrt að gera svona þætti – bara að fá nokkra vitleysinga til að gera sig að fíflum undir einhverju yfirskyni, launalaust. Síðan er þáttunum haldið uppi með stanslausri umfjöllun í slúðurblöðum.

Symbiosismi, kallaði kunningi minn þetta. Hvað nærist á öðru.

— — —

Svo bætti hann við:

"Annars, var það ekki Andy Warhol sem dró upp þróun menningarinnar? Frá endurreisninni til iðnbyltingarinnar var menning samkvæmt smekk aðalsins. Eftir iðnbyltingu var hún eftir smekk millistéttarinnar, og í dag er hún eftir smekk almúgans. Þróun sem líklega verður ekki viðsnúið."

— — —

Fyrir tíu árum sigraði ég í spurningakeppni í DV, fékk í verðlaun ferð til Akureyrar og sór eftir það dýran eið að fara aldrei aftur í spurningakeppni nema háar fjárhæðir væru í boði. Ég stóð við þetta lengi þrátt fyrir að ég fengi ýmis tilboð. Svo hringdi í mig Ólafur Bjarni Guðnason síðla síðasta vetur – maður sem mér er heldur hlýtt til – og plataði mig til að koma í spurningakeppni á Talstöðinni, útvarpsstöð sem nú mun vera að syngja sitt síðasta. Ég fór, lét eins og mér væri sama hvort ég sigraði eða tapaði, en var á endanum kominn í úrslit gegn Merði Árnasyni.

Það er skemmst frá því að segja að ég fékk herfilega útreið í úrslitaleiknum. Ég reyni að leita afsakana í því að ég hafi verið kvefaður, hausinn stíflaður, spurningarnar hafi verið mjög við hæfi íslenskufræðings, Mörður hafi svo ógurlegt keppnisskap, en æ – ég tapaði bara. En nú endurtek ég svardagann: ég ætla aldrei í spurningakeppni framar.

Mörður fjallar um spurningakeppnina frá sínum bæjardyrum séð á nýjum vef sínum – það er kominn tími til að þessi fyrrum harðskeytti blaðamaður skrifi á netið og feti þannig í fótspor vinar síns Össurar sem fer á kostum á vef sínum. Það er ekkert allltof mikið um skærar stjörnur í netheimum þessa dagana.

— — —

Fyrir nokkru hætti ég mér út á jarðsprengjusvæði og skrifaði grein um menntamál. Fékk mikið af skömmum fyrir. Í gær las ég svo í Mogganum grein eftir hóp valinkunnra framhaldsskólakennara sem eru að andmæla styttingu framhaldsskólans – telja að í þessu felist fyrst og fremst skerðing á menntun þjóðarinnar. Greinarhöfundar, sem ég held að starfi allir við MR, horfa meðal annars niður í grunnskólann:

"Það á að flytja hluta námsefnis niður í grunnskóla með því aukna álagi sem því fylgir þar. Eru grunnskólakennarar ekki nú þegar sligaðir af ýmsum aukavekefnum sem hlaðið hefur verið á þá á undanförnum árum, mest í nafni fagurrar en óraunsærrar stefnu, sem kallast "skóli án aðgreiningar" og átti að vera öllum nemendum til hagsbóta, en hefur þróast í þá átt að enginn nemenda, heill eða fatlaður, nýtur þeirrar þjónustu, sem er lögboðin?"

Jú. Þetta var sirkabát það sem ég var að reyna að segja.

• Senda á Facebook

Nokkrar grillur

• Senda á Facebook

Rétt verð?

Fyrir venjulegt fólk úti í bæ virka kaup Flugleiða á Sterling gjörsamlega óskiljanlega. Það hafa heldur ekki verið veittar neinar almennilegar skýringar á því hvers vegna fyrirtæki sem er keypt á 4 milljarða er stuttu síðar selt á 15 milljarða. Markaðurinn, viðskiptarit Fréttablaðsins, birtir stórfurðulegan leiðara um að þessar hugmyndir byggi á þeirri villu að sé til eitthvað sem heiti "rétt verð". Þetta er svona dæmigert nýja hagkerfis-bull. Hlutir kosta sitt; það kemur barasta ekki alltaf að skuldadögunum fyrr en seinna. Og þá er spurning hverjir borga.

Mennirnir sem standa á bak við kaupin eru helldur ekki beint traustvekjandi. Einkennilega eru menn fljótir að gleyma á Íslandi. Pálmi Haraldsson var aðalmaðurinn í grænmetissvindlinu stóra. Fór eftir það huldu höfði og lét aðra svara fyrir málið. Þetta var massíft samsæri gegn íslenskum neytendum.

Hannes Smárason var aðstoðarforstjóri hjá Decode á tíma hlutafjárútboðsins fræga. Við munum öll eftir því hvernig gengi fyrirtækisins var skipulega talað upp hér á gráa markaðnum. Öll þessi mylla kostaði fjölda Íslendinga aleiguna.

Þannig að við eigum ekkert sérstaklega góðu að venjast af þessum mönnum.

— — —

Það hlýtur líka að vekja stórar spurningar að sómafólk eins og Inga Jóna og Ragnhildur Geirsdóttir hverfa snögglega frá fyrirtækinu. Í staðinn eru komnir í stjórn strákar eins og Sigurður Bollason og Magnús Ármann – sem til skamms tíma rak nektarstað í miðbænum. Þeir eru svona liðléttingar í klíkunni, með stóru körlunum, Pálma, Hannesi og Jóni Ásgeiri.

— — —

Nú er lika ljóst að flugfélögin Iceland Express og Flugleiðir eru komin í hendur sömu manna. Því hafði svosem verið spáð; milli eigenda félaganna hafa verið margvísleg tengsl, leynd og ljós. Pálmi Haraldsson hefur sagt af sér sem stjórnarformaður Iceland Express. Nýr stjórnarmaður er Einar Þór Sverrisson lögmaður. Varla breytir það þó miklu því Einar og Pálmi eru nánir samverkamenn: Einar situr í stjórnum fyrirtækja á vegum Pálma og hefur gegnt lögfræðistörfum fyrir Baugsmenn.

En það stendur reyndar til að selja Iceland Express. Vonandi tekst að finna eitthvað sem telst vera "rétt verð" fyrir félagið.

— — —

Gunnlaugur Sævar Gunnlaugsson, nýkjörinn stjórnarformaður og nú forstjóri Icelandic Group (fyrrum Sölumiðstöð hraðfrystihúsanna – jú, þau eru asnaleg þessi nöfn!) lýsti því yfir í viðtali einu sinni að hann hefði flutt úr Reykjavík í Garðabæinn vegna þess að hann þoldi ekki R-listann.

Þess vegna er kannski ekki ráðgáta hvers vegna fyrsta verk Gunnlaugs og félaga eftir að þeir tóku við fyrirtækinu var að reka Þórólf Árnason; maður ímyndar sér að þeir þori varla að vera í sama herbergi og maður með svo eindreginn R-lista stimpil.

— — —

En Þórólfur er aftur á lausu – fólk er næstum farið að vorkenna honum sökum þess hvað hann tollir illa í vinnu. Það er kannski ekki gott fyrir framtíðarhorfurnar. En er hann ekki borgarstjóraefnið sem Samfylkingin er að leita að? Sá eini sem tók afleiðingum gjörða sinna í olíumálinu og hefur því, einn manna, náð að kasta þeim syndapakka á bak við sig.

• Senda á Facebook

Kvennafrí – Jeppamenning

Það er auðvelt að vera vitur eftir á (besserwisser), en ef ég hefði verið spurður fyrir svona viku hversu margir myndu koma í bæinn á kvennafrídaginn hefði ég sagt svona 50 þúsund. Ef ég hefði verið spurður á sunnudagskvöldið hefði ég líklega hækkað töluna og sagt 70 þúsund.

Það var mikill mannfjöldi, en fyrri talan er nær lagi. Það var aldrei hugsanlegt að þarna yrðu einungis 2000 manns eins og ég heyrði í fréttum Stöðvar 2 að skipuleggjendur fundarins hefðu í upphafi gert ráð fyrir. Það ber vott um mjög litla söguþekkingu.

— — —

Ég hitti margar konur í gær sem voru sáróánægðar vegna þess að þær komust ekki á fundinn á Ingólfstorgi. Reyndu að troðast um göturnar, en gáfust svo upp. Svo hitti ég reyndar aðrar sem sögðust hafa komist á fundinn en kvörtuðu undan því að hann hefði verið leiðinlegur.

Þarna voru flutt löng atriði – meðal annars leikrit – sem eiga ekki sérstaklega vel við á útifundi í köldu veðri, en í ræðurnar skorti eldmóð, nema hjá Amal Tamimi sem talaði um tvöfalt óréttlæti sem erlendar konur eru beittar á Íslandi.

— — —

Kvennafrídaginn 1975 var ég strákur í þriðja bekk í MR. Kennslu var hætt um miðjan dag – maður leit á þetta eins og hvert annað göngufrí. Ég man eftir að hafa gengið út á traðirnar fyrir utan skólann og horft yfir sviðið – þá sá maður að mannfjöldinn var gríðarlegur og eitthvað mikið á seyði. Þetta var mjög áhrifarikt.

Ég fór og fylgdist með öllum fundinum – man vel eftir rauðsokkunum sem sungu Áfram stelpur, en þó sérstaklega eftir ræðu Aðalheiðar Bjarnfreðsdóttur. Hún sló gjörsamlega í gegn þennan dag. Ávarpaði fundinn alveg milliliðalaust, með sinni rámu raust, virtist fullkomlega heil og sönn.

— — —

Sala á jeppum, svokölluðum Sport Utility Vehicles, í Bandaríkjunum minnkaði um 33 prósent í september. Ástæðan er sú að verðið á galloni af bensíni er komið yfir 3 dollara. Sala á stærstu bílunum, Expedition og Explorer frá Ford, Suburban, Tahoe, Avalanche, Yukon og Envoy frá General Motors, Toyota Land Cruiser og Sequoia minnkaði frá 43 til 61 prósent.

Eitt gallon er 3,8 lítrar. Hér kostar slíkt magn af bensíni um 420 íslenskar krónur. Það eru um það bil 7 dollarar.

En jepparnir seljast hér sem aldrei fyrr. Það er sorglegt fyrir bandarísku bílaframleiðendurna að Íslendingar skuli ekki vera fleiri.

• Senda á Facebook

Allt fyrir frægðina

"Er einhvers staðar hjólhýsagarður hérna sem ég vissi ekki um?" spurði kona sem ég þekki eftir að hafa horft á bæði Íslenska bachelorinn og Ástarfleyið.

• Senda á Facebook

Hjálpum þeim!

Tugir þúsunda deyja í jarðskjálftum í Pakistan og við gerum ekki neitt. Fjársöfnun fyrir nauðstadda skilar litlum árangri, ekki bara hér heldur út um allan heim. Samúð heimsins er stundum mjög valkvæð. Ég hitti kunningja minn sem er frá Pakistan og hann bað mig að hjálpa. Hann sagði að heil kynslóð skólabarna hefði þurrkast út á jarðskjálftasvæðunum. Kaldir vetrarvindar gnauða nú þarna í fjöllunum og fólk hefur lítið húsaskjól. Ég lofaði að koma þessu áleiðis.

Hér er síða Rauða krossins þar sem er hægt að gefa í söfnunina, en einnig er hægt að hringja í síma 907 2020 og þá dragast 1000 krónur frá símreikningi.

• Senda á Facebook

Skólapistill

Það hafa verið fréttir í sjónvarpinu af barni með Downes-heilkenni sem var afskipt í skóla. Ég tek fram að ég veit ekkert um þetta tilfelli, enda ætla ég ekki að fjalla um það. Sú stefna að blanda saman börnum með ólíkar þarfir og misjafna getu í bekki er mjög í anda þeirrar rétthugsunar sem nú tíðkast. Í aðalnámskrá grunnskóla stendur að allir eigi að hafa jafnan rétt til að ganga í sinn heimaskóla. Þetta er svosem nógu göfugt markmið – en getur líka gengið út í öfgar.
Um daginn fékk ég tölvupóst frá grunnskólakennara sem fannst eins og umræðan snerist um að kennarar vildu ekki sinna fötluðum börnum. Hann tók fram að kennarar með venjulegt kennarapróf hefðu enga sérmenntun til að fást við nemendur sem væru mjög fatlaðir. Þetta væri hins vegar tískan.

— — —

Ellefu ára stúlka sem ég þekki, námfús og dugleg, situr í bekk með tveimur strákum sem eiga við mikla sálræna örðugleika að stríða. Sá þeirra sem er vanstilltari heldur starfinu í bekknum nánast í gíslingu – hann er að verða svo stór að kennarinn ræður varla við hann lengur.

Önnur stúlka sem ég þekki, sex ára, nýbyrjuð í skóla, er látin læra táknmál. Hún er varla læs né skrifandi, kann ekki að reikna, er í rauninni bara smábarn ennþá, en er látin eyða tímanum í að læra táknmál.

— — —

Það er mikið kvartað undan því að grunnskólinn sé ekki nógu góður. Ég hygg að þetta sé rétt – kröfurnar eru of litlar, tímasóunin of mikil, kennararnir kannski ekki alltaf nógu vel menntaðir sjálfir. Það eru alltof mörg dæmi um unglinga sem eru varla læsir þegar þeir koma upp úr grunnskólanum.

Þess vegna er varasamt þegar verið er að rugla skólastarfið með misskildum pólitískum rétttrúnaði. Skólum fer vel að vera íhaldssamir. Hvað með rétt þeirra sem geta lært, eiga framtíð sína undir því að fá almennilega menntun en venjast ekki á sluks – þeirra sem geta tileinkað sé svo miklu meira en er boðið upp á í skólum þar sem er alltof mikið einblínt á lægsta samnefnara?

Með svona aðferðum verður mönnum ekki skotaskuld úr að rústa skólakerfinu – guð veit að nógu margar tilraunir hafa verið gerðar til þess í nafni einhverra tískubylgja.

— — —

Að þessu sögðu tek ég fram að það er mælikvarði á siðferðisstig hvers samfélags hvernig er komið fram við þá sem minna mega sín, sjúka og fatlaða. Það á að tryggja slíku fólki bestu umönnun sem fáanleg er, kennslu og heilbrigðisþjónustu. Umgangast það af mikilli virðingu. Að því leyti má kannski segja að við lifum í bestu samfélögum sem hafa verið til í mannkynssögunni – norræna velferðarmódelið byggir á þeirri grunnhugsun að enginn eigi að vera utangarðs í samfélaginu. Þess vegna er það afskaplega dýrmætt. En það er líka alltumlykjandi, jafnaðarhugsunin getur stundum virkað kæfandi – og það hefur ákveðna tilhneigingu til að ganga af göflunum í sjálfvirkri rétthugsun.

Tökum til dæmis umræðuna sem nú geisar um bílastyrki til öryrkja. Enginn vill taka ábyrgð á því að hafa viljað afnema þessa styrki; ráðherrar fara undan í flæmingi, það vill barasta enginn kannast við málið. En kannski var barasta þörf á peningunum í annað og þá á bara að segja það. Er ekki hægt að ræða mál eins og þetta – og til dæmis stöðuga fjölgun fólks á örorkubótum – með rökum fremur en helgislepju?

— — —

Við Kári vorum að labba í haustblíðunni í gær. Fórum í gegnum Grjótaþorpið, skoðuðum um runna með snjóberjum.

"Þetta eru mjög falleg ber," sagði ég.

"Þetta er mjög fallegur heimur, " sagði Kári þá.

• Senda á Facebook