Eyjan.is

Bankasalan – vonandi sagan öll

Maður fagnar fréttaskýringu Sigríðar Daggar Auðunsdóttur um sölu bankanna í Fréttablaðinu. Mér skilst að þetta eigi að vera nokkrar greina sem birtast næstu daga. Af fyrstu greininni má ráða hversu mikil afskipti Davíð Oddsson og Halldór Ásgrímsson höfðu af bankasölunni. Menn hafa svosem þóst vita þetta, en það er mikið þarfaverk að draga það ótvírætt fram í dagsljósið.

Til dæmis er merkilegt að heyra um símtal milli Björgólfs Guðmundssonar og Davíðs Oddssonar – að eftir það hafi verið horfið snögglega frá markaðri stefnu um dreifða eignaraðild. Í síðari greinum verður væntanlega fjallað um hvernig VÍS var allt í einu tekið út úr Landsbankanum og hvers vegna var skyndilega ákveðið að selja bæði Landsbankann og Búnaðarbankann í einu.

Það verður forvitnilegt að fylgjast með áframhaldinu – mætti segja mér að stjórnarherrarnir þyrftu að svara ýmsum spurningum ef þetta heldur áfram á svipuðum nótum. Þá þýðir varla að hrópa upp um gróusögur og dylgjur.

— — —

Merkileg er sú staðhæfing í forsíðufrétt Fréttablaðsins að blaðið hafi sent einkavæðingarnefnd og viðskiptaráðuneytinu margar fyrirspurnir um sölu bankanna en hafi fengið synjun við þeim öllum. Hvernig skyldi standa á því?

— — —

Annars eru formenn stjórnarflokkanna næstum horfnir. Halldór komst reyndar í fréttirnar í dag vegna tilmæla hans um að lagðir verði betri göngustígar á Esjunni. Hann er enn vakandi fyrir landsins gagni og nauðsynjum.

Davíð Oddsson skipar sendiherra í gríð og erg, síðast voru Helgi Gíslason og Sveinn Björnsson dubbaðir upp í þetta starf. Báðir eru komnir á sjötugsaldur og hafa starfað lengi í utanríkisþjónustunni – það er verið að passa upp á að þeir séu orðnir sendiherrar áður en þeir fara á eftirlaun.

Um mánaðarmótin skilst manni að sé að vænta frétta af því að Guðmundur Árni Stefánsson og líklega Markús Örn Antonsson hafi verið skipaðir sendiherrar. Hvaða gagn eiga þeir að gera í þessu hlutverki? Þegar svoleiðis er spurt verður fátt um svör – maður kemur eiginlega af fjöllum.

— — —

Blaðamaðurinn Andrew Kenny skrifar í Spectator og leggur út af þeirri margítrekuðu fullyrðingu að páfadómur hafi drepið milljónir manna með því að leggja bann við notkun smokka. Kenny vill ekki meina að kaþólska kirkjan sé slíkt böl í Afríku.

Á móti kemur hann með óvænta kenningu um að umhverfisverndarsinnar með Rachel Carson í fararbroddi hafi drepið miklu fleira fólk með því að banna skordýraeitrið DDT. Hann segir að DDT hafi verið mjög gagnlegt til að halda niðri malaríu, en eftir að það var bannað hafi þessi illvígi sjúkdómur gosið upp aftur og kostað milljónir mannslífa.

Sjá meira efni á forsíðu Silfurs Egils

• Senda á Facebook

Rónalíf

Upp úr níu koma rónarnir í bæinn. Þá er lokað í Farsótt. Þeir koma eins og sveimur niður Þingholtin. Sitja á bekkjunum á Lækjartorgi og í Austurstræti þangað til opnar á Kaffi Skít. Það gerist líklega um ellefu. Þá hverfa þeir margir. Mest er að gera á Skít upp úr hádegi. Á kvöldin er þar lítil traffík, þá eru flestir fastagestirnir þreyttir. Þeir koma aftur daginn eftir. Rónar þurfa kannski ekki að hafa áhyggjur af smáborgaralegu amstri, en líklega er þetta frekar tilbreytingarsnautt líf.

Maður sér lögregluna sjaldan amast við rónunum. Frekar að hún taki eitthvað lið sem er að sniglast í kringum þá – eftirlegukindur næturinnar. Þá sem eru ekki ennþá komnir í ræsið. Á laugardagsmorguninn sýndist mér lögreglan vera að hirða tvo drykkjumenn sem húktu heldu heldur aumingjalegir á bekk. Þegar betur var að gáð voru þetta tveir ungir piltar sem litu út fyrir að hafa klárað samræmdu prófin daginn áður.

— — —

Bærinn er ótrúlega óþrifalegur á laugardags- og sunnudagsmorgnum. Pylsubréf, glerbrot og hálfdrukkin glös út um allt. Mávarnir eru að kroppa í óþverrann í morgunsárið. Einu sinni var ég að ganga hjá Tjörninni og þá datt heil sómasamloka rétt við hausinn á mér. Með rækjusalati sýndist mér. Ég gáði upp í himinninn til að athuga hvaðan hún kom. Var það mávur sem ekki loftaði feng sínum? Eða kannski flugvél? Ég kom ekki auga á neitt.

— — —

George Bush segir að milljörðum sé sóað í óþarfa herstöðvar. Morgunblaðið telur það vera stefnu í varnarmálum að vilja halda í fjórar herþotur – með engar sprengjur. Það auglýsir á hverjum degi eftir stefnu Samfylkingarinnar í öryggis- og varnarmálum. Málið er að öllum er sama núorðið. Ungt fólk sem man ekki kalda stríðinu hefur engar tilfinningar gagnvart herstöðinni. Það er ómögulegt að færa rök fyrir því að hún hafi einhvern tilgang nema að detta ofan í þáskildagatíð.

Ég skrifaði um þetta grein í vetur undir heitinu Keflavíkurstöðin – in memoriam. Þar vitnaði ég í Styrmi Gunnarsson sem hefur sjálfur skrifað að áframhaldandi vera hersins í Keflavík byggist á persónulegum tengslum Davíðs Oddssonar við Bushfjölskylduna. Ekki er það nú merkilegur grunnur undir öryggisstefnu eins ríkis.

• Senda á Facebook

Uppstokkun í ríkisstjórninni

Mogginn vill breytingar í ríkisstjórninni. Hann tilgreinir ekki nákvæmlega hverjar – telur bara að sé kominn tími til að stokka upp, fá smá andlitslyftingu, ekki síst í ljósi þess að Samfylkingin hefur fengið nýja forystu. Annars sé hætta á að ríkisstjórnarflokkarnir tapi næstu kosningum. Mogginn er með það á heilanum þessa dagana að Samfylkingin og Vinstri grænir verði í næstu ríkisstjórn.

Markverð breyting gæti til dæmis verið að Davíð Oddsson yrði forsætisráðherra að nýju. Þá yrði að minnsta kosti lát á skipan nýrra sendiherra. Kannski myndum við kjósendurnir líka fá að sjá þennan skemmtilega stjórnmálamann aftur? Það liggur við að maður sé farinn að segja að það sé sjónarsviptir að honum.

Annars spyr maður hvort ritstjóri Moggans sé með einhverjum að endurspegla vilja Davíðs sjálfs þegar hann skrifar þennan leiðara? Vill Davíð breyta ríkisstjórninni? Er hann kannski að hætta sjálfur? Eða er hann kannski ekki búinn að ákveða sig?

— — —

Mogginn nefnir breytta verkaskiptingu í ríkisstjórninni. Um þetta hefur verið rætt í mörg ár. Til dæmis að sé óþarfi að hafa sérstök ráðuneyti landbúnaðar-, iðnaðar-, viðskipta- og sjávarútvegs. Þetta eigi ekki að þurfa á tíma þegar almennar leikreglur eiga að gilda ofar fyrirgreiðslusnatti.

Það var til að mynda til marks um breytta tíma í pólítík á Íslandi þegar stofnuð var nefnd til að taka á vandanum vegna hás gengis krónunnar. Tillögur nefndarinnar voru mjög einfaldar – við skulum ekki gera neitt. Málið er úr höndum stjórnmálamanna.

Oftsinnis hafa verið viðraðar hugmyndir um að stofna sérstakt atvinnuvegaráðuneyti. Eins og það horfir við stjórnmálamönnunum er gallinn á þessu sá að ráðherrum myndi fækka (þótt kannski myndist pláss fyrir nokkra aðstoðarráðherra).

Ríkisstjórnin sem nú situr hefur fyrir löngu sýnt að hún leggur meira upp úr því hvernig ráðuneyti eru skipuð, hversu margir komast að, en hvert er inntak ráðuneytanna.

— — —

Önnur markverð breyting gæti verið að Sjálfstæðisflokkur tæki við heilbrigðisráðuneytinu. Það er ráðuneyti sem flokkurinn hefur forðast eins og pestina. Ágætur sjálfstæðismaður, Ólafur Örn Arnarson læknir, skrifaði grein í Morgunblaðið á sunnudag og komst að þeirri niðurstöðu að Sjálfstæðisflokkur og Samfylking hafi sömu stefnu í heilbrigðismálum.

Ögmundur Jónasson greip þetta á lofti á vef sínum og var fljótur að kalla Sjálfstæðisflokk og Samfylkingu „einkavæðingarflokkanna tvo“.

Ögmundur passar sig vandlega á að rugla saman einkavæðingu og einkarekstri. Hið síðarnefnda hefur tíðkast víða í heilbrigðiskerfinu um árabil og enginn kvartar. Þetta er ekki róttækara en svo að ríkið er greiðandinn, í þessu felst engin mismunun gagnvart sjúklingum.

Eins og stendur er ríkjandi miðstýringarárátta sem virkar lamandi á allt heilbrigðiskerfið. Ögmundi finnst það kannski ágætt. Vinstri grænir eru sem fyrr mesti íhaldsflokkur á Íslandi; það má helst ekki hrófla við neinu.

Það er löngu kominn tími til að leyfa einkaframtakinu að njóta sín betur í heilbrigðiskerfinu, leysa nýja krafta úr læðingi. Sjálfstæðisflokkurinn á að koma öflugum manni í þetta ráðuneyti – mér dettur til dæmis í hug Bjarni Benediktsson. Svipurinn á honum virkar allavega ansi viljasterkur.

— — —

Síðasti ráðherra sem reyndi að umbylta heilbrigðiskerfinu var Sighvatur Björgvinsson. Fyrir vikið tókst honum að verða óvinsælasti maður á Íslandi á örfáum vikum. Út úr faxtækjum fjölmiðlanna dældust látlaust nýjar reglugerðir úr heilbrigðisráðuneytinu. Það mátti Sighvatur eiga að hann var að reyna, hvort hann var – þótt stundum liti það út eins og pólitískt sjálfsmorð þegar hann hjólaði í lækna- og lyfjamafíurnar…

• Senda á Facebook

Jórsalafarar

Myndin The Kingdom of Heaven er dæmigert samsull frá Hollywood. Þeim hefur ekki þótt nógu gott að gera mynd um kristna krossfara, þannig að þeir gera mynd um krossfara sem fer að sjá í gegnum kristindóminn og er í raun einhvers konar fríhyggjumaður. Langt á undan sinni samtíð. Með því hafna höfundar myndarinnar í raun frá hugarheimi miðaldanna sem þeir eru þó að fjalla um.

Lykillinn að honum er einmitt kristindómurinn, hversu Guð, himnaríki og helvíti er alltaf nálægt, en mannsævin stutt og þrungin hættum. Fyrir vikið verður myndinn óáhugaverð, hún fjallar í rauninni ekki um neitt, þótt í henni megi finna glæsileg atriði sem sum eiga einhvern fót í sögu krossferðanna. Nöfn persónanna eru yfirleitt rétt, það var í alvörunni til maður sem hét Balian af Ibelin, en sjálfar eru þær einhvern veginn fráleitar.

— — —

Þessum hugarheimi – hvers vegna menn eru tilbúnir til að leggja á sig ferðir til Rómar og Jórsala, vitandi að það eru ekkert sérlega góðar líkur á að þeir snúi aftur og að umbunin er frekar annars heims en þessa – lýsir Pétur Gunnarsson afar vel í bókum sínum Skáldsögu Íslands. Það hefði verið nær að leita til hans um handritið en þessarar nefndar sem settist yfir að skrifa Kingdom of Heaven.

— — —

Múslimum er annars sýnd meiri samúð í myndinni en hinum kristnu, kannski eiga þeir það skilið? Sumum krossferðariddurunum er lýst sem hreinræktuðum illmennum. Myndin hefur samt fengið á sig þá gagnrýni að hún sé áróður fyrir Bin Laden. Að minnsta kosti eru þeir furðu líkir hann og herkonungurinn Saladin eins og hann birtist í myndinni.

Sá lokaboðskapur myndarinnar er þó ágætur að allir trúflokkar eigi að lifa saman í hinni helgu borg. Sem virðist borin von.

— — —

Dýralífsmyndir í sjónvarpinu sjálfu sér ágætar, sætir litlir nashyrningar, apar og flóðhesta-litlu-börn eins og Kári mundi segja. Svo horfir maður smá meira og sér að þetta snýst allt um að éta eða vera étinn. Eða mökunaraðferðir þessara tegunda. Það er frekar einhæft – og niðurdrepandi til lengdar.

Þvínæst fer maður fram í eldhús og sér leifarnar af skepnunni sem maður hefur sjálfur verið að éta fyrr um kvöldið. Sauðkindin bítur þó bara gras.

— — —

Í ræðu sinni á landsfundi Samfylkingarinnar skar Ingibjörg Sólrún um herör gegn klíkum. Það er svosem af nógu af taka. Víða í íslensku samfélagi er útilokað að komast að nema maður tilheyri réttu klíkunni. Erlendis er í tísku að rannsaka stjórnmálaklíkur og bisnessklíkur, einkum þó tengslin milli þeirra. Þar er notað orðið elites.

Slík tengsl hafa aldeilis verið til staðar hér þótt veruleikinn sé ekki jafn klipptur og skorinn og var á tíma Kolkrabbans og Sambandsins. Meginefni greinaflokks Sigríðar Daggar Auðunsdóttir í Fréttablaðinu er í raun hvernig stjórnmála- og viðskiptaklíkurnar mætast í einkavæðingu bankanna. Finnur er kommissar Framsóknarflokksins í viðskiptalífinu; Kjartan Gunnarsson hangir enn í bankaráði Landsbankans.

Kannski er aftur kominn tími til að svara spurningunni hver á Ísland?

Hins vegar hefur manni stundum fundist að Samfylkinguna langi líka að komast í klíku með einhverjum valinkunnum bisnessmönnum. Að henni finnist hún vera dálítið útundan.

• Senda á Facebook

Vandi Samfylkingarinnar

Nú er staðhæft að Ingibjörg Sólrún og Samfylkingin ætli að vinna með Vinstri grænum í ríkisstjórn. Það segir að minnsta kosti Mogginn.Blaðið birti langt og mikið Reykjavíkurbréf um þetta efni – eru þetta bara getsakir eða tilraun til að fá fram hreinni línur í pólitíkina? Þótt skoðanakannanir kunni að segja eitthvað annað eru í raun litlar líkur á að þessir flokkar fái nægilegt fylgi í kosningum til að mynda ríkisstjórn.

En þeir gætu auðvitað freistað þess að lýsa því yfir fyrir kosningar að þeir ætli að starfa saman.Það væri markverð nýung í íslenskum stjórnmálum að fá að kjósa milli ríkisstjórna en ekki milli flokka sem er tamt að fara með það eins og einkamál hvað þeir ætli að gera þegar búið er að telja atkvæðin.

Hér hafa ekki orðið hrein stjórnarskipti síðan 1971. Alltaf hefur einhver stjórnarflokkanna setið áfram í ríkisstjórninni – yfirleitt Framsóknarflokkurinn. Framsókn hefur líka setið áfram eftir beiskustu kosningaósigra sína. Eftir afhroðið 1978 fékk flokkurinn meira að segja forsætisráðherraembættið og hið sama er uppi á teningum nú þegar fylgið er í lágmarki.

Ein hugmynd sem hefur verið sett fram er að flokkar eigi ekki að fá ráðherrasæti nema í hlutfalli við atkvæðamagn sitt. Það er vissulega ákveðin leið til að hamla gegn valdasókn smáflokks eins og Framsóknar – sem eins og stendur telur sjálfsagt að hann fái hálfan hlut í ríkisstjórn þar sem hann starfar með flokki sem hefur tvöfalt meira fylgi.

— — —

Birgir Hermannsson stjórnmálafræðingur hefur skrifað að það sé sögulegt hlutverk Samfylkingarinnar að útrýma Framsóknarflokknum. Ingibjörg Sólrún missti það út úr sér í vetur að Framsókn væri ömurlegur flokkur. Bæði vanmeta Framsóknarflokkinn – hann hefur merkilegt lag á að ná upp þokkalegu kjörfylgi í kosningum þótt hann mælist yfirleitt illa í skoðanakönnunum. Í sumum landsbyggðarkjördæmum, einkum á Norðausturlandi, hefur hann djúp ítök.

Samfylkingin er upp á náð og miskunn Framsóknar komin – og kannski er það ekkert að breytast. Skilaboðin frá Framsókn fyrir síðustu kosningar voru – ef þið talið illa um okkur, þá störfum við ekki með ykkur. Fyrsta verk Össurar eftir síðustu kosningar var að hringja í Halldór Ásgrímsson og bjóða honum forsætisráðherrastólinn.

Við erum einfaldlega með stjórnmálakerfi sem býður upp á að Framsóknarflokkurinn sé alls staðar og alltaf í stjórn. Flokkurinn situr ekki bara í ríkisstjórninni, heldur líka í samsteypustjórnum í öllum stærstu sveitarfélögum landsins að Hafnarfirði undanskildum.

— — —

Á þessu verður varla breyting nema kerfinu sjálfu verði bylt. Í Skandinavíu er kerfi minnihlutastjórna – það er ágætt fyrirkomulag en algjörlega framandlegt fyrir íslenska kjósendur og stjórnmálamenn. Minnihlutastjórnir útheimta meira samráð milli stjórnar og stjórnarandstöðu en tíðkast hér. Að því leyti væri það til bóta.

Það væri líka hægt að snúa aftur í einmenningskjördæmi – slíkt kerfi býður upp á hreinar línur og meiri stefnufestu en þykir óréttlátt gagnvart smáflokkum. Einnig má hugsa sér að settar verði reglur um að flokkar verið að gefa það upp fyrir kosningar með hverjum þeir vilja starfa – þannig yrði komið í veg fyrir tækifærismennsku smáflokka sem ýmist vinna til vinstri eða hægri.

— — —

Eitt vandamál Samfylkingarinnar er að flokkurinn hefur enga sjálfsagða bandamenn. Framsókn kýs heldur að halla sér að Sjálfstæðisflokknum, sjálf óttast Samfylkingin að vera of mikið bendluð við róttækni Vinstri grænna.

Þá er í raun aðeins eftir einn möguleiki – að Samfylkingin og Sjálfstæðisflokkur myndi saman ríkisstjórn. Þetta er auðvitað mjög ólíklegt; það þekkist varla á byggðu bóli að tveir stærstu flokkarnir vinni saman í samsteypustjórn. Um þetta eru þó dæmi í Þýskalandi og Austurríki þar sem er ekki ólíkt kosningakerfi og hér.

Það er þó víst að suma viðreisnarkrata dreymir um slíka ríkisstjórn og að í Sjálfstæðisflokknum er talsverður hljómgrunnur fyrir henni – ekki síst meðal þeirra sem fylgja Geir Haarde að málum.

— — —

Ég hef verið spurður að því hvort ég ætli ekki að svara einhverju sem Finnur Ingólfsson sagði í Kastljósinu á mánudaginn. Svarið er eiginlega nei. Aðallega vegna þess að ég hef ekki hugmynd um hvað maðurinn var að fara.

• Senda á Facebook

Vandi Samfylkingarinnar 2

OECD spáir ofhitnun í íslenska hagkerfinu, síðan samdráttarskeiði. Það boðar ekki gott fyrir skuldsettustu þjóð í heimi. Geir Haarde segist ekki taka mark á OECD, þetta sé sáraeinfalt – við byggjum bara fleiri álver. Þannig verður þenslunni haldið áfram; hagkerfið fær nýja innspýtingu.Það ætti ekki að vefjast fyrir núverandi stjórnarflokkum að halda stóriðjustefnunni til þrautar, hvort heldur er í Eyjafirði, Húsavík eða Helguvík. Þetta er kannski ekki sérlega hugmyndaríkt, Íslendingar verða mestu álbræðarar í heimi; en heimsbyggðin þarf ál og með þessu er framlengt í góðærinu.

Þetta mun hins vegar vefjast meira fyrir Samfylkingunni. Þar í flokki er talsvert af andstæðingum stóriðju, ekki síst í hópi fylgismanna Ingibjargar Sólrúnar. Á Samfylkingin að dragast áfram með á stóriðjubrautinni, eða setja sig á móti þessu og sitja kannski uppi með efnahagsþrengingar eftir að hafa sigrað í kosningum.

Samfylkingin mun varla eiga nein skýr svör um þetta mál. Flokkurinn mun heldur ekki getað svarað tvímælalaust hver sé stefnan í öryggis- og varnarmálum. Kannski ekki heldur hver nákvæmlega sé stefnan varðandi einkavæðingu og einkarekstur.

Ekki það að ríkisstjórnarflokkarnir hafi svo skýr svör heldur – að sumu leyti virðist stefnan verða til frá degi til dags. Forsætisráðherrann er pólitískt mjög veiklaður; utanríkisráðherrann er nánast horfinn. Hins vegar eru gerðar þær kröfur til flokks sem gerir tilkall til valda í fyrsta sinn að hann hafi stór svör, skýra framtíðarsýn. Samfylkingin getur ekki leyft sér að mæta illa undirbúin til kosninga í þriðja sinn.

— — —

Næstu tvö árin þurfa að vera meira en endalaust málskraf hjá Samfylkingunni. Nýji formaðurinn þarf að setja eitthvað bitastætt á blað og vera tilbúinn til að standa við það. Það er í tísku að tala illa um Tony Blair. Samfylkingin mun áreiðanlega ekki stilla honum upp sem fyrirmynd, en hann hefur að mörgu leyti verið að fást við markverða hluti – að stilla saman dýnamískan markaðsbúskap og velferðarkerfi sem er réttlátt en ekki of íþyngjandi.

Þetta tilraun sem Blair er heldur ekkert að hverfa frá – jafnvel þótt Steingrímur J. hafi skrifað að Blair sjálfur sé búinn að hafna blairismanum. Þvert á móti – það eru engin sérstök merki um það. Og Gordon Brown mun ábyggilega halda fast við sömu stefnu.

Prófsteinninn verður stefnan sem Samfylkingin setur fram í heilbrigðismálum og menntamálum.

— — —

Á meðan virðist róttækasta liðið hafa tögl og hagldir í Vinstri grænum. Það setur sig á móti allri stóriðju hvaða nafni sem hún nefnist og líka á móti einkarekstri í heilbrigðis- og menntakerfinu. Maður sér tæplega að Samfylking sem vill gera einhverjar breytingar á íslensku samfélagi eigi samleið með því fólki. Vinstri grænir eru í haldnir talsverðum ranghugmyndum um sjálfa sig – í rauninni eru þeir íhaldssamasti stjórnmálaflokkur á Íslandi.

—- — —

Síðan er auðvitað spurningin hvort þá sé einhver munur á Sjálfstæðisflokknum og Samfylkingunni. Sjálfstæðisflokkurinn hefur verið mjög hægfara í einkavæðingu velferðarþjónustunnar og menntakerfisins – í þeim málaflokkum er hann í raun nokkuð dæmigerður evrópskur velferðarflokkur.

Hvar er þá pláss fyrir Samfylkinguna?

Ingibjörg Sólrún talaði um klíkur í sigurræðu sinni á landsfundi Samfylkingarinnar. Það var væntanlega úthugsað. Jón Baldvin líkti Sjálfstæðisflokkunum eitt sinn við valdaflokkinn í Mexíkó. Síðan hafa tök hans á viðskiptalífinu minnkað nokkuð. En það er ennþá nóg af klíkum á gráa svæðinu milli stjórnmálanna og viðskiptalífsins – og talsvert af kommissörum sem eru á hreyfingu þar á milli. En það kemst varla neinn í ríkisstjórn með því að benda á þessa staðreynd.

• Senda á Facebook

Maó og hungrið mikla

Sverrir Jakobsson skrifaði stórkostlegan pistil á Múrinn og fjallaði um hvort taka ætti hungursneyðir inn í myndina þegar fjallað er um glæpaverk harðstjóra á borð við Stalín og Maó. Kannski, sagði Sverrir, en þá á líka að taka með „ópersónulega efnahagslega þætti“ – „helför kapítalismans“ eins og hann kallar það í fyrirsögn.

Það má drepa umræðu á dreif með ýmsu móti. Hungursneyðin sem geisaði í Kína í kringum 1960 var beinlínis af mannavöldum, það er ekki hægt að tala um neina „efnahagslega þætti“ í þessu sambandi. Bara mikilmennskuóðan leiðtoga með skelfilega vonda kenningu. Þessi tími er kenndur við „Stökkið mikla“. Hugmyndin var að rífa Kína inn í nútímann með ógurlegu átaki.

Almenningur var settur í að bræða járn í stórum stíl. Í hverjum bakgarði var reistur bræðsluofn. Fyrst var bræddur brotamálmur, svo var hafist handa við að henda pottum og pönnum í bræðsluofnana. Málmurinn sem kom út úr þessu var vita ónothæfur.

Á sama tíma voru akrar í órækt meðan fólkið var látið hrópa slagorð á pólitískum fundum. Framleiðslutölur voru falsaðar í stórum stíl. Búsmalinn var drepinn. Maó hafði engan skilning á efnahagsmálum – og honum var slétt sama um mannslíf. Enginn veit nákvæmlega hversu margir dóu í hungursneyðinni. Nefndar hafa verið tölur allt upp í 30 milljónir.

— — —

Fyrir nokkrum dögum kom út ný ævisaga Maós eftir Jung Chang, höfund metsölubókarinnar Villtir svanir. Í bókinni er honum lýst sem hræðilegu skrímsli, valdasjúkum illvirkja, manni sem ber ábyrgð á dauða milljóna og aftur milljóna. Chang segir í viðtali við Guardian að það séu 70 milljónir.

Sjálf var hún eitt sinn rauður varðliði, eins og lesa má í Villtum svönum – dýrkaði Maó eins og guðlega veru. Fjölskylda hennar mátti þola ótrúlegt harðræði á tíma Maós; foreldrar hennar voru hraktir og ofsóttir. Chang trúir því að bókin muni breyta hugmyndum fólks um Maó; það er rétt hjá henni að hann er ennþá óþekkt persóna að miklu leyti.

Hin mikla metsölubók Villtir svanir er enn bönnuð í Kína. Hin nýja ævisaga Maós kemur heldur ekki út þar. Þess er varla að vænta – enn hangir myndin af formanninum á Torgi hins himneska friðar.

— — —

Fyrir mörgum árum skrifaði ég grein um Maó í Alþýðublaðið. Þar kemur Jung Chan líka við sögu. Ég læt greinina fljóta með hér:

— — —

Maó og ég

Dagana eftir 9. september 1976 lá frammi eins konar gestabók hinu nýstofnaða kínverska sendiráði við Víðimel. Þangað streymdi fólk þessa fallegu haustdaga, það var örtröð í þessu kyrrláta hverfi; margir vildu votta Maó formanni látnum virðingu sína með því að skrifa nafn sitt í bókina. Ég ætla ekkert að fara í felur með það að ég ritaði líka nafn mitt, 16 ára unglingur.

Það var ekki vegna þess að ég væri svo ýkja mikill maóisti. Raunar hafði mér verið fært Rauða kverið, ég vona að ég sé ekki að fara með neina vitleysu þegar ég hermi upp á eina frænku mína að hún hafi gefið mér bókina, en aldrei hafði ég komist lengra í lestrinum en að skima yfir fáein slagorð. Stóð ekki: „Pólitískt vald kemur úr byssuhlaupi“ og „heimsvaldasinnar eru pappírstígrisdýr“?

Hins vegar þóttist ég hafa ákveðin tengsl við Kína og líklega meiri en títt var um landa okkar á þessum árum. Þeir þrír Íslendingar sem sannanlega kunnu kínversku á þessum tíma voru nefnilega allir venslaðir mér með einhverjum hætti: Einn var fjarskyldur frændi minn sem hafði flosnað upp frá námi í Kína rétt um 1960, annar skírði mig, sá þriðji var afi minn.

Ég hafði líka eignast kunningja frá Kína. Þetta voru tveir ungir menn sem höfðu verið sendir hingað til að læra íslensku og settust á skólabekk í Hagaskóla. Kannski var það vel við hæfi að við annan þeirra spilaði ég borðtennis og að við kepptum saman í liði á mótum. Þetta voru ár ping-pong þíðunnar í samskiptum Kína og Vesturlanda. Þeir voru afar kurteisir piltar, Sjö og Sje, síbrosandi og þægilegir, en sögðu aldrei neitt af viti, eins og inni í þeim hefði hreiðrað um sig strangur eftirlitsmaður.

Eins og ég síðar las var þetta eftir öðru í ríki Maós: Allir pössuðu upp á alla og hver upp á sig. Maó þurfti enga alltumfaðmandi leynilögreglu til að kúga þjóð sína. Fólkið sá að miklu leyti um það sjálft.

Þetta var á tíma þegar maóisminn reið ekki við einteyming á Vesturlöndum og ekki heldur hér á Íslandi. Þótt engan óraði reyndar fyrir því út á hvað menningarbyltingin gekk í raun og veru – Kína hafði verið harðlokað land í tvo áratugi – sveif andi hennar yfir vötnunum.

Íslenski maóisminn hafði raunar millilent í Noregi og borist þaðan með stúdentum. Það lá við að maður velti fyrir sér hvort Maó hefði máski verið af norsku bergi brotinn; þegar komið var hingað norðureftir blandaðist púritanismi kínverska komma – þessi sjúklega og alltumlykjandi hreinlætisárátta sem er eitt höfuðeinkenni kommúnismans – á skringilegan hátt við norskan sportanda.

Besti vinur minn á þessum árum var liðsmaður í einni maóistadeildinni og ég man hvað ég furðaði mig alltaf á því andrúmslofti ofsóknabrjálæðis sem ríkti í þessum jaðarhópum. Liðsmenn máttu ekki sjást með svarta poka úr áfengisversluninni á götu, talið var að slík lausung myndi fæla alþýðuna. Þeir máttu ekki tala opinskátt í síma og helst á einhverju leynimáli, svo voru félagarnir vissir um að lögreglan lægi á símalínum og hleraði. Vinur minn fékk ákúrur á sellufundi fyrir að vera með sítt hár; honum var sagt að klippa sig, en þegar hann tók sig til eina föstudagsnóttina og spilaði á munnhörpu á svölum Alþingishússins þangað sem hann hafði klifrað, þótti ljóst að hann ætti ekki lengur heima í samtökunum.

Þetta var að líkindum heimskulegasta stjórnmálastarf allra tíma, árangursleysið var algjört og engin tengsl merkjanleg tengsl við veruleikann. Samt tóku þessi félög sig mjög hátíðlega og áttu í endalausri úlfúð og illdeilum sem var óhugsandi að fá neinn botn í. Þau áttu meira að segja sína eigin fjórmenningaklíku sem var hreinsuð burt; ég man ekki hvort það var úr KFÍ, EIK(ml) eða KSML, en allavega var það ekki úr KSML(b), því þeir aðhylltust Enver Hoxa og kommúnisma með albönsku sniði. Einn téðra fjórmenninga, ósköp gæflyndur jarðfræðingur sem ég kannaðist við, greip til þess ráðs að flýja norður til Akureyrar undan ofsóknum fyrrverandi félaga.

Afar fáir sem störfuðu í flokksbrotunum á þessum ysta væng stjórnmálanna vilja nú kannast við fortíð sína – það er varla nema von að þeir vilji frekar spá í veðrið eða eitthvað svoleiðis.

Afi minn boðaði kristni í Kína á árunum fyrir stríð. Hann var þar á ófriðartímum þegar herir þjóðernissinna, kommúnistar, herstjórar og flokkar ótíndra ribbalda bárust á banaspjótum. Þetta voru skelfingartímar og hann varð vitni að manndrápum, hungri og mikilli neyð. Þegar Japanir gerðu innrás í Kína 1937 varð hann loks að flýja þaðan með konu og fimm börn, næstelst þeirra var móðir mín.

Þegar heim kom mátti hann sætta sig við að Kína var lokað land. Þaðan bárust óljósar frásagnir um að kristnir menn sættu ofsóknum og væru jafnvel teknir af lífi í hrönnum. Það tók hann sárt að vita lítið og ekki síður að komast hvergi, því þrátt fyrir að hann gæti aldrei vanist skeytingarleysi Kínverja fyrir mannlegri þjáningu og mannslífum þótti honum innilega vænt um kínverska þjóð – hann sagði að hann hefði í raun lifað lífi sínu í Kína þótt hann dveldi þar aðeins í fjórtán ár.

Alvöru heimsviðburðir hafa áhrif á líf einstaklinga í fjarlægustu deildum jarðar. Það voru heimsviðburðir sem ollu því að afi minn hrökklaðist úr sveitinni sinni í miðju Kína og átti ekki framar afturkvæmt þangað, og það voru heimsviðburðir sem ollu því að honum var boðið í kínverska sendiráðið stuttu áður en hann dó. Nixon Bandaríkjaforseti hafði farið til Kína og hitt Maó og allt í einu myndaðist glufa og inn um hana var hægt að gægjast á Kínverja. Afi minn var varla þessa heims lengur, en Kínverjar ákváðu að sýna þessum gamla vini þjóðarinnar virðingarvott og buðu honum í móttöku. Mér þótti vænt um afa minn og kunni að meta þetta fyrir hans hönd. Stuttu seinna fór móðir mín í boðsferð til Kína og kom heim með myndir af sér og brosandi fólki í Maófötum.

September 1976. Gestabókin lá frammi í kínverska sendiráðinu. Kínverjar grétu Maó látinn. Þeir grétu hástöfum eins og Rússar grétu Stalín og Norður-Kóreumenn dauða Kim Il Sung mörgum árum síðar. Þeir grétu hlutskipti sitt, grétu hvað framtíðin var óviss eða kannski grétu þeir harðstjórann einfaldlega vegna þess að það voru skilyrt viðbrögð eftir langa kúgun.

Í bókinni Villtir svanir segir Jung Chang frá því hvernig hún fylltist fögnuði við andlát Maós. Samt reyndi hún að kreista fram tár því allt í kringum hana var hágrátandi fólk.

Maó hafði leitt þjáningar og dauða, öfund, fáfræði og mannhatur yfir þjóð sína, hann hafði teymt Kínverja á eftir sér út í glórulausa allsherjarlygi. Líklega var hann í aðra röndina bilaður á geði; hann fór ekki dult með að vegna kenningarinnar væri hann reiðubúinn að fórna hálfu mannkyninu í kjarnorkustríði. Samt grét þjóðin – kannski vegna þess að kúgunin hafði leikið hana svo grátt að hún þekkti ekki lengur mun á látalátum og sönnum tilfinningum.

Ekki syrgi ég Maó. Hitt veit ég að í grafhýsi hans, eða kannski í Höll alþýðunnar í Peking, er bók sem hefur að geyma nöfn fjölda Íslendinga sem komu á Víðimel haustið 1976 – og þar á meðal nafnið mitt…

• Senda á Facebook

Besta stjórnkerfi fiskveiða?

Þegar ég vann sem fréttamaður á sjónvarpinu stuttan tíma fyrir næsum fimmtán árum datt ég óvart í að fjalla um sjávarútveg. Ég var aðal sjávaútvagsfréttamaðurinn um nokkurra mánaða skeið, líklega vegna þess að einhver fékk brjósklos. Þetta kom vel á vondan. Ég vissi ekkert um sjávarútveg, þekkti ekki muninn á aflamarki og sóknarmarki og öllum hinum orðunum sem var veifað framan í almenning í hinni endalausu sjávarútvegsumræðu. Hafði þó unnið tvö sumur í frystihúsi í Eyjum og farið einn túr með fiskibáti til Hull og Grimsby.

Á fréttastofunni voru til ótal spólur með myndefni sem tengdist sjávarútvegi, heilu hilluraðirnar af þessu stöffi – merktar þorskur, ýsa, loðna, síld o.s.frv. Svo hringdi maður í einhverja karla, passaði sig á að setja myndir af réttri fiskitegund yfir og þetta var sent út. Að meðaltali minnir mig að hafi verið svona þrjár sjávarútvegsfréttir í hverjum fréttatíma.

— — —

Nú er ágætt að þjóð sýni höfuðatvinnuvegi sínum ræktarsemi. En fyrr má nú vera. Í grein sem ég skrifaði einu sinni setti ég dæmið svona upp:

"Ímyndið ykkur 280 þúsund manna þjóð, ekki svo ólíka Íslendingum, sem lifir á svínarækt. Þriðja hver frétt í fjölmiðlunum fjallar um svínaræktina, en í marga áratugi hafa geisað harðar deilur í samfélaginu um hvaða kerfi sé best til að stjórna svínabúskapnum. Vegna sérstöðu svínanna á þjóðin ekki samleið með öðrum ríkjum í alþjóðlegu samstarfi. Deilurnar blossa upp aftur og aftur, blöðin eru full af greinum eftir æst áhugafólk um svín, um þetta er kosið í hverjum kosningum. Óvinsælasti ráðherrann í ríkisstjórninni er svínamálaráðherrann. Ég geri ekki ráð fyrir að þið mynduð hafa áhuga á að kynna ykkur þjóðfélagsumræðuna á svona stað."

–– — —

Ég fór að hugsa um þetta þegar Gunnar Örlygsson gekk úr Frjálslynda flokknum. Hann varð fyrir mikilli gagnrýni fyrir vikið, var hakkaður í spað í sjónvarpinu. Samt heimtum við að þingmenn séu sjálfstæðir í hugsun, fylgi sannfæringu sinni. Fussum og sveium þegar Dagný Jónsdóttir segir að þingmenn eigi að spila með liðinu. En svo þegar maður eins og Gunnar virðist hafa hugsað sig til sjálfstæðrar niðurstöðu og fylgir afleiðingum hennar þá er hann álitinn ómerkingur.

Gunnar sagðist hafa komist að því að kvótakerfið væri komið til að vera, það væri tilgangslaust að reyna lengur að bylta því. Mér skildist á honum að hann væri farinn í Sjálfstæðisflokkinn til að freista þess að laga kerfið innanfrá. Það hlýtur að vera umhugsunarefni þegar harður andstæðingur kerfisins snýst með þessum hætti. Ástæðulaust að afgreiða slík sinnaskipti sem svik.

— — —

Á flugvelli í vor pikkaði ég upp bók sem heitir The End of the Line eftir breska blaðamanninn Charles Clover. Hún fjallar um fiskveiðar, kannski ekki mjög spennandi efni, en ég hakkaði hana samt í mig í stuttri flugferð. Þarna les maður hrollvekjandi lýsingar á því hvernig hefur verið farið með fiskstofnana í heiminum. Á kápunni er vitnað í frægan blaðamann. Andrew Marr, sem skrifaði í The Daily Telegraph eftir lestur bókarinnar að hann ætli að hætta að borða atlantshafsþorsk, túnfisk, lúðu, hörpuskel og ýmsar aðrar fisktegundir.

Í stuttu máli segir bókin frá algjöru hruni lífríkis, gegndarlausri ofveiði, skammsýni sjómanna og stjórnmálamanna, vonlausum aðferðum við að stjórna fiskveiðum. Því miður eru alltof margir til sem munu stunda veiðar þangað til enginn fiskur er lengur eftir í sjónum.

— — —

Höfundurinn er hefur fengið verðlaun fyrir skrif sín um umhverfismál og því fannst mér forvitnilegt að lesa kaflana þar sem hann ber saman ýmis fiskveiðistjórnunarkerfi. Það er skemmst frá því að segja að íslenska kerfið fær hæstu einkunnina hjá honum – 9. Til samanburðar má geta þess að hann gefur færeyska kerfinu 6.

Clover nefnir að helsti galli íslenska kerfisins sé hvernig því var komið á og þá tilfinningu að þar hafi verið framið mikið ranglæti. En sem tæki til fiskveiðistjórnunar álítur hann að það sé mjög gott. Í svona kerfi hafi allir hag af því að umgengnin um fiskistofnana sé góð, allir sem koma að fiskveiðum séu í raun í einhvers konar eftirlitshlutverki. Kerfið gefi færi á góðu skipulagi fiskveiðanna, ólíkt því sem til dæmis tíðkast í sóknardagakerfi sem byggir á því að moka upp sem mestum fiski á stuttum tíma.

— — —

Ég nefndi þessa bók í sjónvarpsþætti snemma í vor. Fékk eftir það símtal frá reiðum þingmanni sem sagði að ekkert væri að marka hana. Clover er þó sérfróður maður með yfirsýn yfir fiskveiðar alls staðar í heiminum, hefur engra hagsmuna að gæta – kannski má helst tortryggja hann vegna þess að hann segist hafa borðað á Holtinu með Ragnari Árnasyni og Orra Vigfússyni.

Mér þykir líka forvitnilegt hvað Gunnar Örlygsson hefur fram að færa þegar þingið kemur aftur saman í haust, að því gefnu að hann ætli ekki bara að gerast hlýðinn fótgönguliði í Sjálfstæðisflokknum. Fyrst hann vill ekki lengur bylta, hverju vill hann þá breyta?

• Senda á Facebook

Lausn umferðarvandans?

Það er í tísku að gera samanburð á Bretlandi annars vegar og Þýskalandi og Frakklandi hins vegar – Bretlandi í hag. Þá vill gleymast hversu mikið af innviðum bresks samfélags eru lélegir. Tökum til dæmis samgöngurnar. Frakkar hafa frábært samgöngukerfi, bestu lestir í heimi, Þjóðverjar heimsfræga vegi, mjög góðar almenningssamgöngur í borgum. Í þessu felast mikil lífsgæði.

Í Bretlandi er þetta allt komið að fótum fram. Lestirnar hafa verið einkavæddar með hörmulegum afleiðingum; þjónustan er afspyrnu léleg,enginn skilur hversu dýrt er að ferðast með þeim, það hriktir í gömlum og ógeðslegum lestarvögnum. Verkamannaflokkurinn hefur til þessa ekki þorað að leggja til atlögu við samgöngukerfið. Alltof mikið af stefnu hans verður til í fókushópum – einn hópur sem ekki má styggja eru bílaeigendur.

— — —

Samgönguráðherrann núna er heldur litlaus blairisti sem nefnist Alistair Darling. Það hefur verið talið eitt af afrekum hans að komast hjá því að vera í fjölmiðlunum, ólíkt fyrirrennara hans Stephen Byers sem var sífellt verið að skamma í blöðunum. En nú beinast allra augu að Darling – hann hefur lagt fram tillögur sem verða að teljast byltingarsinnaðar.

Þær felast í því að settir verði skynjarar í bifreiðar og síðan lögð gjöld á ökumenn eftir notkun bílanna. Darling segir að þetta verði komið í gagnið að fullu eftir tíu ár – margir vildu raunar sjá það gerast fyrr. Ástandið á vegum Bretlands er mjög vont.

Þessi hugmynd hefur tvo meginkosti. Hún ætti að stuðla að því að minnka notkun einkabíla – veitir ekki af, því Bretland er mjög þröngbýlt og umferðarteppurnar magnast stöðugt. Og þetta er ný aðferð við skattlagningu – á tíma þegar kröfur um bætta þjónustu eru háværar en skattahækkanir eru nánast bannorð. Afraksturinn má svo nota til að bæta samgöngurnar.

Margir hafa orðið til að fagna hugmyndinni – loksins djarft útspil frá Verkamannaflokknum segja stjórnmálaskýrendur. En það heyrast líka gagnrýnisraddir. Það er sagt að þarna sé eftirlitssamfélagið endanlega að kasta grímunni – það verði hægt að fylgjast linnulaust með stórum hópum fólks. Einnig sé hætta á að talsverður hluti þegnanna verði gerður að eins konar sakamönnum, þeir sem ekki borga gjöldin á réttum tíma og lenda í skuld við það mikla kerfi sem þetta óneitanlega verður.

— — —

Nefnd sem starfaði á vegum samgönguráðuneytisins hérna á Íslandi tæpti á svipuðum hugmyndum í skýrslu sem birtist í vor. Það vakti ekki sérlega mikla athygli. Meðal þeirra sem sátu í nefndinni voru frjálshyggjumaðurinn Birgir Ármannsson – þessi hugmynd telst varla neinn sósíalismi.

Fyrsta skrefið hér á Íslandi er þó að fara að beita veggjöldum í auknum mæli. Slík gjöld tíðkast á hraðbrautum út um alla Evrópu og þykja sjálfsögð. Ökumenn þurfa að greiða gjald til að komast inn í Osló; nú er verið að taka upp svipað fyrirkomulag í Lundúnum. Það er almennt góð hugmynd að þeir sem nota hlutina borgi fyrir þá en aðrir þurfi ekki að koma nálægt því.

— — —

Guðmundur Árni, Sigríður Dúna og Markús Örn sendiherrar – manni verður flökurt. Spurning hvort Samfylkingin mótmælir, eða var nóg að láta einn úr hennar röðum fá feitt djobb til að kaupa þögn hennar?

Til hvers er Davíð Oddsson eiginlega í utanríkisráðuneytinu?

• Senda á Facebook

Að segja nei

Það er mikið talað um krísuna í Evrópusambandinu. Jú, þarna eru vissulega ákveðin vandamál. Menn virðast samt ekki átta sig alveg á því að í Evrópu ríkir velmegunarskeið, bæði pólitískt og efnahagslega. Álfan hefur aldrei verið svona frjáls. Það þarf ekki að fara nema þrjátíu ár aftur í tímann. Þá ríktu kommúnistastjórnir um allan austurhluta Evrópu. Í Grikklandi, Portúgal og Spáni voru herforingjastjórnir með fasísku ívafi við völd.

Nú ríkir lýðræði alls staðar í álfunni. Löndin í Austur-Evrópu fá hvert af öðru inngöngu í Evrópusambandið. Það er hvatinn til að þau byggi sig upp – sjálft viðmiðið. Það er meira að segja til alvarlegrar skoðunar að Tyrkland fái inngöngu í ESB. Evrópusambandið er ekki kerfislegra en svo að það opnar dyrnar fyrir þessum þjóðum.

Almenningi í Evrópu hefur aldrei vegnað betur. Evrópumenn ferðast þvers og kruss um álfuna– lágfargjaldaflugfélögin eru tákn þessa frelsistíma. Hvergi er að finna stríðsógn í álfunni; á Balkanskaga heldur friðurinn fyrir tilstilli alþjóðasamfélagsins.

Aldrei hefur verið almennara aðgengi að menntun, aldrei hefur fólk haft meiri frítíma, aldrei hefur staða kvenna verið betri, aldrei hafa lífslíkur verið meiri. – aldrei hefur fólk getað verið svo öruggt að um það verði annast þegar það verður gamalt og sjúkt. Lýðfrelsi er almennt, hvergi í álfunni er lengur við lýði ritskoðun eða höft á tjáningarfrelsi.

— — —

Evrópusambandið kann að vera sumpart leiðinlegt, svifaseint og yfirmáta flókið og kerfiskarlar þar lýði. Það má hins vegar eiga að það notar samninga – stundum samningaþref – til að komast að niðurstöðu en beitir ekki kúgun, ógn eða vopnavaldi. Enn er helsta réttlætingin fyrir tilveru sambandsins að koma í veg fyrir stríðsátök í Evrópu. Þetta hefur að mestu tekist í sex áratugi. Það er síður en svo sjálfsagður hlutur. Þeir sem þekkja ekki söguna eru dæmdir til að endurtaka hana.

— — —

Evrópusambandið byggir stefnu sína á blöndu af markaðsbúskap og velferðarhyggju. Það er eilífðarverkefni að stilla þetta saman. Kannski er það ekki mjög æsileg pólitík, kannski kveikir hún ekki stóra elda hjá ungu fólki – það getur verið meira spennandi að segja nei – en þetta er það sem skiptir máli.

Hversu mikið á regluverkið að vera, hvað eiga skattarnir að vera háir, hvað á að setja markið hátt í velferðinni, hve mikið athafnafrelsi eiga fyrirtækin að hafa? Nú er mikið gert úr muninum á breska kerfinu og því franska og þýska. Samt er sama meginhugmyndin við lýði í þessum ríkjum – það eru hugmyndir sósíaldemókrata og kristilegra demókrata sem hafa mótað Evrópu allar götur síðan í stríðinu – útfærslan er bara dálítið mismunandi. Bretland er ekki Bandaríkin.

Hafa þeir sem nú segja nei betri hugmynd?

— — —

Einhvers staðar las ég að þegar velmegun er orðin of mikil sé hætta á að fólk fari að gera byltingu út úr einskærum leiðindum. Manni verður hugsað til ungu fallegu stelpnanna sem hrópuðu „non“ í Frakklandi og veifuðu borðum frá kommúnistablaðinu L´Humanité. Þær eru vissulega meira spennandi félagsskapur en Chirac og allir kerfiskarlarnir. Samt eru þær og hinir sem sögðu nei afturhaldsöflin – þeir sem byggja pólitík sína á neikvæðni, ótta, fordómum og leiða.

Foreldrar þessara stúlkna fóru um göturnar á sínum tíma með myndir af Maó, Che Guevara og Lenín. Þeim fór líka að leiðast í lýðræðisríkinu sem kynslóðin sem upplifði stríðið skapaði fyrir þá. Það er heldur ekki langt síðan Frakkar gengu til kosninga og fórnuðu afbragðs góðum stjórnmálamanni, Lionel Jospin, fyrir Jean Marie Le Pen og nokkra trotskíista.

— — —

Á forsíðu bandarísks tímarits sem ég sá í vetur stóð að hnattvæðingin þýddi lengri vinnutíma, minna kaup og minni frí. Vinur minn sem er orðinn atvinnurekandi fussar og sveiar yfir því hvað fólk á Íslandi tekur sér löng frí. Hann dreymir um ameríska módelið þar sem frí eru varla lengri en tvær vikur.

— — —

Kári er kallaður anemos hér í Grikklandi. Það þýðir vindur. Fallegt nafn. Ég er að reyna að læra grísku en hausinn á mér er eins og gatasigti.

• Senda á Facebook